Planowane publiczne nakłady na ochronę zdrowia w 2027 r. wynoszą 274,6 mld zł i przekraczają ustawowe minimum, jednak nie zapewniają pełnego finansowania zadań Narodowego Funduszu Zdrowia. Z modelowych szacunków Federacji Przedsiębiorców Polskich wynika, że przy kosztach NFZ na poziomie około 258,7 mld zł Funduszowi może zabraknąć 14,9 mld zł. Jednym z głównych obciążeń pozostają skutki ustawy o minimalnych wynagrodzeniach w ochronie zdrowia – ich roczny koszt związany ze zmianą wycen świadczeń ma w 2027 r. przekroczyć 80 mld zł. Dane pochodzą z 18. edycji „Monitora Finansowania Ochrony Zdrowia”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie publiczne nakłady na ochronę zdrowia zaplanowano na 2027 r. i jak odnoszą się one do ustawowego minimum.
- Jak duża może być luka między finansowaniem NFZ a szacowanymi kosztami realizacji jego zadań.
- Jak rosną koszty ustawy płacowej oraz zadłużenie SPZOZ.
- Jak zmieniła się liczba pacjentów oczekujących na świadczenia w trybie pilnym.
Na ochronę zdrowia zaplanowano 274,6 mld zł
Zgodnie z ustawą nakłady na ochronę zdrowia w 2027 r. powinny wynieść co najmniej 7% PKB sprzed dwóch lat. Ustawowe minimum to 273,9 mld zł, natomiast projekt budżetu państwa oraz projekt planu finansowego NFZ – po uwzględnieniu wyższej dotacji dla Funduszu – przewidują łącznie 274,6 mld zł.
Oznacza to 7,02% PKB z 2025 r., które FPP przyjmuje na poziomie 3 912,7 mld zł. Formalnie wymóg ustawowy zostaje więc spełniony.
Inaczej wygląda sytuacja, jeśli wydatki zestawić z PKB prognozowanym na ten sam rok. Przy zakładanym PKB w 2027 r. wynoszącym 4 400,3 mld zł nakłady na ochronę zdrowia stanowią 6,24% PKB. Do osiągnięcia poziomu 7% PKB z 2027 r. brakowałoby 33,4 mld zł.
Planowane nakłady są o 21,7 mld zł wyższe od poziomu na 2026 r. uwzględnionego w poprzedniej edycji Monitora.
Dotacja dla NFZ wzrośnie do 41,5 mld zł
Jedna z istotnych zmian dotyczy finansowania Narodowego Funduszu Zdrowia. Projekt planu finansowego NFZ zakładał 35 mld zł dotacji podmiotowej, natomiast w projekcie budżetu państwa zapisano 41,5 mld zł. To dodatkowe 6,5 mld zł.
Po uwzględnieniu tej kwoty finansowanie NFZ wzrasta z 237,3 mld zł do 243,8 mld zł.
FPP zwraca jednak uwagę, że zwiększenie dotacji dla Funduszu odbywa się w ramach puli wydatków na zdrowie znajdującej się bardzo blisko ustawowego minimum. Większa kwota skierowana do NFZ ogranicza więc środki dostępne na inne zadania finansowane z budżetu państwa, m.in. inwestycje, programy zdrowotne czy działalność instytucji.
W projekcie budżetu na 2027 r. w części 46 – Zdrowie przewidziano 63,7 mld zł, natomiast w dziale 851 – Ochrona zdrowia w pozostałych częściach budżetowych – 9,3 mld zł. Kolejne 1,1 mld zł zapisano w budżecie środków europejskich.
FPP: NFZ może zabraknąć 14,9 mld zł
Wyższa dotacja nie rozwiązuje problemu finansowania wszystkich zadań Funduszu. Według modelowego szacunku przygotowanego na potrzeby „Monitora Finansowania Ochrony Zdrowia” koszt realizacji zadań NFZ w 2027 r. wyniesie około 258,7 mld zł.
Przy finansowaniu na poziomie 243,8 mld zł pozostaje więc 14,9 mld zł niedoboru, odpowiadającego 5,7% szacowanych kosztów Funduszu.
Gdyby cała ta różnica miała zostać pokryta poprzez dotację podmiotową z budżetu państwa, jej wartość musiałaby w ciągu 2027 r. wzrosnąć z planowanych 41,5 mld zł do 56,4 mld zł.
FPP zaznacza, że ostateczna wielkość niedoboru może się zmieniać. Po stronie dochodowej wpływ mogą mieć m.in. dodatkowa dotacja budżetowa, przekazanie NFZ środków w innej formie lub wyższe dochody własne Funduszu. Z kolei po stronie wydatkowej znaczenie mogą mieć liczba finansowanych świadczeń oraz zasady ustalania ich wycen.
Koszt ustawy płacowej ma przekroczyć 80 mld zł
Ważnym źródłem wzrostu wydatków pozostają skutki realizacji ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego w ochronie zdrowia.
Model FPP zakłada wzrost kosztów NFZ wynikający z rekomendacji Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji o połowę dynamiki przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za poprzedni rok. Wzrost pozostałych kosztów Funduszu oszacowano natomiast na poziomie inflacji CPI powiększonej o 1,5 pkt proc.
Według tych wyliczeń w 2027 r. roczny przyrost kosztu realizacji rekomendacji AOTMiT wyniesie 8,5 mld zł, a w kolejnych latach będzie sięgał około 7,6-7,7 mld zł rocznie.
FPP szacuje, że roczny koszt realizacji ustawy płacowej związany ze zmianą wycen świadczeń przekroczy w 2027 r. 80 mld zł, co odpowiada około 31% całkowitych kosztów NFZ. W 2030 r. ma już przekroczyć 100 mld zł i stanowić równowartość 32,7% kosztów Funduszu.
Na programy lekowe w 2027 r. zaplanowano 15,7 mld zł
Monitor przedstawia również dane dotyczące finansowania programów lekowych. Po zmianach planu finansowego NFZ na 2026 r. przeznaczono na ten cel 16,9 mld zł – o 1,7 mld zł, czyli 11,1%, więcej niż zakładano pierwotnie. Po siedmiu miesiącach wykonanie odpowiadało 52,4% aktualnego planu.
W pierwotnym planie finansowym NFZ na 2027 r. na programy lekowe zapisano 15,7 mld zł. To o 1,2 mld zł, czyli 8%, więcej od wykonania w 2025 r., ale jednocześnie o 1,2 mld zł, czyli 7%, mniej niż przewiduje aktualny plan na 2026 r.
Zadłużenie SPZOZ rośnie. Zobowiązania przekroczyły 30 mld zł
Problemy finansowe widoczne są również w danych dotyczących samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Na koniec I kwartału 2026 r. ich zobowiązania ogółem wynosiły 30,2 mld zł.
W ciągu jednego kwartału wzrosły o 1,7 mld zł, czyli 6,1%. W porównaniu z I kwartałem 2025 r. przyrost wyniósł 4,7 mld zł – 18,6% rok do roku.
Jeszcze szybciej rosły zobowiązania wymagalne. Na koniec marca osiągnęły 5,07 mld zł, o 0,83 mld zł więcej niż na koniec 2025 r. Oznacza to wzrost o 19,6% w ciągu kwartału. W ujęciu rocznym zwiększyły się o 1,54 mld zł, czyli aż o 43,7%.
Udział zobowiązań wymagalnych w całkowitym zadłużeniu SPZOZ wzrósł do 16,8%, podczas gdy na koniec poprzedniego kwartału wynosił 14,9%, a rok wcześniej 13,9%.
Więcej pacjentów czeka na świadczenia w trybie pilnym
Monitor pokazuje także pogorszenie części wskaźników dostępności świadczeń. Najnowsze wykorzystane dane dotyczą I kwartału 2026 r.
Na świadczenia ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w trybie pilnym oczekiwało 840,4 tys. pacjentów, o 6,8% więcej niż rok wcześniej. Ważona średnia median czasu oczekiwania zwiększyła się o 6,3% i wyniosła 58 dni. Najwięcej pacjentów czekało w ośrodkach rehabilitacji leczniczej dziennej oraz poradniach chirurgii urazowo-ortopedycznej i neurologicznych.
Na leczenie szpitalne w trybie pilnym oczekiwało 130 tys. osób, o 13,9% więcej niż rok wcześniej. Ważona średnia median czasu oczekiwania wynosiła 23 dni i była o 3% wyższa niż przed rokiem. Najwięcej oczekujących odnotowano na oddziałach chirurgii urazowo-ortopedycznej, natomiast najdłuższą medianę czasu oczekiwania – na oddziałach otorynolaryngologicznych dla dzieci.
W analizowanych przez FPP wybranych zakresach świadczeń liczba pacjentów oczekujących w trybie pilnym sięgnęła 916,8 tys., rosnąc o 18,1% rok do roku. Ważona średnia median czasu oczekiwania zwiększyła się o 13,6%, do 78,3 dnia. Największą grupę stanowili pacjenci oczekujący na fizjoterapię ambulatoryjną.
Główne wnioski
- Planowane publiczne nakłady na ochronę zdrowia w 2027 r. wynoszą 274,6 mld zł, czyli 7,02% PKB sprzed dwóch lat, co pozwala spełnić ustawowe minimum.
- Po zwiększeniu dotacji budżetowej finansowanie NFZ ma wynieść 243,8 mld zł, podczas gdy FPP szacuje koszty Funduszu na 258,7 mld zł. Potencjalny niedobór wynosi 14,9 mld zł.
- Według modelowych wyliczeń FPP koszt realizacji ustawy płacowej związany ze zmianą wycen świadczeń przekroczy 80 mld zł w 2027 r., a w 2030 r. ma przekroczyć 100 mld zł.
- Na koniec I kwartału 2026 r. zobowiązania SPZOZ wynosiły 30,2 mld zł, a zobowiązania wymagalne wzrosły o 43,7% rok do roku, do 5,07 mld zł.
Źródło:
- https://federacjaprzedsiebiorcow.pl/projekty/monitor-finansowania-ochrony-zdrowia/
