Przemysłowa hodowla kurczaków od dekad umożliwia produkcję ogromnych ilości żywności, jednak coraz więcej badań wskazuje, że może ona nieść także istotne konsekwencje dla zdrowia publicznego. Najnowsza analiza naukowców z Uniwersytetu Oksfordzkiego sugeruje, że rozwój wielkotowarowych ferm drobiu znacząco przyczynił się do rozprzestrzeniania bakterii Campylobacter – najczęstszej bakteryjnej przyczyny zapalenia żołądka i jelit na świecie.
Badacze wykazali, że przemysłowa hodowla drobiu doprowadziła do ponad stukrotnego wzrostu rozprzestrzeniania się tych bakterii. Wyniki badania wskazują również, że gwałtowny wzrost światowej populacji kurczaków stworzył warunki sprzyjające ewolucji patogenów oraz zwiększył ryzyko przenoszenia chorób odzwierzęcych na ludzi.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego przemysłowa hodowla kurczaków może sprzyjać rozprzestrzenianiu bakterii Campylobacter i zwiększać ryzyko zakażeń u ludzi.
- Jakie są wyniki badania Uniwersytetu Oksfordzkiego, obejmującego analizę około 2800 genomów bakterii z 30 krajów.
- Dlaczego drób odpowiada za 60–80% zakażeń Campylobacter u ludzi oraz jakie są najczęstsze objawy tej infekcji.
- W jaki sposób intensywna produkcja drobiu może wpływać na rozwój oporności bakterii na środki przeciwdrobnoustrojowe.
Naukowcy przeanalizowali blisko 2800 genomów bakterii
Badanie zostało przeprowadzone przez ekspertów z Ineos Oxford Institute for Antimicrobial Research. Zespół przeanalizował około 2800 genomów bakterii Campylobacter, pochodzących zarówno od kurczaków, jak i dzikich ptaków.
Analiza objęła materiał zebrany w 30 krajach w latach 1979–2024, co pozwoliło naukowcom prześledzić zmiany zachodzące w populacjach bakterii na przestrzeni ponad czterech dekad. Zdaniem autorów badania intensyfikacja produkcji drobiu radykalnie zmieniła środowisko, w którym funkcjonują bakterie. Miliony zwierząt utrzymywanych w dużym zagęszczeniu stworzyły idealne warunki do ich rozprzestrzeniania się oraz adaptacji do nowych gospodarzy.
Globalna populacja kurczaków osiągnęła około 31 miliardów ptaków
Autorzy zwracają uwagę, że liczba kurczaków na świecie wzrosła siedmiokrotnie od lat 60. XX wieku. Obecnie globalna populacja tych ptaków wynosi około 31 miliardów osobników, co czyni przemysłową hodowlę drobiu jednym z największych sztucznie tworzonych siedlisk zwierząt na świecie.
Tak ogromna koncentracja zwierząt sprzyja nie tylko rozprzestrzenianiu się drobnoustrojów, lecz także ich ewolucji i utrwalaniu się w populacjach drobiu. Jak podkreśla główny autor badania Sam Sheppard:
Rolnictwo przemysłowe stworzyło jedno z największych siedlisk zwierząt na świecie. Nasze odkrycia dostarczają nowych dowodów na to, że zmiany środowiskowe spowodowane działalnością człowieka mogą nasilać rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych. Ekspert dodał również: zrozumienie tych konsekwencji ewolucyjnych jest niezbędne, jeśli chcemy ograniczyć przyszłe ryzyko chorób odzwierzęcych i oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe.
Jak bakterie Campylobacter przedostają się do stad drobiu?
Według badaczy bakterie Campylobacter były wcześniej związane głównie z dzikimi ptakami. Jednak wraz z dynamicznym rozwojem przemysłowej hodowli kurczaków uzyskały znacznie większe możliwości kolonizowania stad drobiu.
Ogromne zagęszczenie zwierząt ułatwia bakteriom przenoszenie się pomiędzy osobnikami oraz utrzymywanie się w populacji przez długi czas. W efekcie zwiększa się ryzyko przedostania się patogenów do łańcucha żywnościowego człowieka. Autorzy badania wskazują, że zmiany środowiskowe wywołane działalnością człowieka mogą bezpośrednio wpływać na ewolucję bakterii odpowiedzialnych za choroby zakaźne.
Campylobacter – jedna z głównych przyczyn chorób biegunkowych
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zalicza bakterie Campylobacter do czterech najważniejszych przyczyn chorób biegunkowych na świecie. Większość zakażeń przebiega łagodnie i ustępuje samoistnie, jednak u niektórych pacjentów infekcja może prowadzić do ciężkich powikłań. Najbardziej narażone są:
- małe dzieci,
- osoby starsze,
- pacjenci z obniżoną odpornością.
W tych grupach zakażenie może mieć cięższy przebieg, a w skrajnych przypadkach prowadzić nawet do zgonu.
Jakie są objawy zakażenia Campylobacter?
Do najczęstszych objawów kampylobakteriozy należą:
- biegunka,
- silny ból brzucha,
- gorączka,
- bóle głowy,
- nudności,
- wymioty.
Objawy utrzymują się zazwyczaj od trzech do sześciu dni, choć u części pacjentów mogą trwać dłużej lub prowadzić do odwodnienia wymagającego leczenia szpitalnego.
Drób pozostaje głównym źródłem zakażeń u ludzi
Badacze podkreślają, że drób jest obecnie najważniejszym rezerwuarem bakterii odpowiedzialnych za zakażenia u ludzi. Szacuje się, że od 60% do 80% przypadków zakażeń Campylobacter u ludzi można powiązać ze szczepami pochodzącymi od kurczaków. Oznacza to, że bezpieczeństwo produkcji drobiarskiej odgrywa kluczową rolę w ograniczaniu liczby zachorowań na całym świecie.
Do zakażenia może dojść przede wszystkim poprzez spożycie niedogotowanego mięsa drobiowego, kontakt z surowym mięsem lub skażenie krzyżowe żywności podczas przygotowywania posiłków.
Rosnące zagrożenie opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe
Autorzy badania zwracają uwagę również na problem narastającej oporności bakterii na antybiotyki. Jak wyjaśnia pierwszy autor badania Oakem Kyne:
W miarę jak szczepy Campylobacter przystosowują się do życia w drobiu, mogą nabywać cechy, które pomagają im przetrwać w trudnych warunkach, w tym cechy związane z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe.
Zjawisko to stanowi jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny. Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe ogranicza skuteczność dostępnych terapii i utrudnia leczenie zakażeń bakteryjnych zarówno u ludzi, jak i u zwierząt. Jak podkreśla Kyne:
Zrozumienie wpływu praktyk rolniczych na ewolucję bakterii jest ważnym krokiem w kierunku zmniejszenia obciążenia chorobami przenoszonymi drogą pokarmową.
Główne wnioski
- Badanie Uniwersytetu Oksfordzkiego, oparte na analizie około 2800 genomów bakterii z 30 krajów z lat 1979–2024, wykazało, że przemysłowa hodowla drobiu doprowadziła do ponad stukrotnego wzrostu rozprzestrzeniania się bakterii Campylobacter.
- Globalna populacja kurczaków wzrosła do około 31 miliardów ptaków, czyli siedmiokrotnie od lat 60. XX wieku, tworząc warunki sprzyjające rozprzestrzenianiu i ewolucji bakterii chorobotwórczych.
- Campylobacter należy do czterech najczęstszych bakteryjnych przyczyn chorób biegunkowych na świecie, a szacuje się, że 60–80% zakażeń u ludzi pochodzi od szczepów związanych z kurczakami.
- Naukowcy ostrzegają, że adaptacja bakterii do życia w stadach drobiu może sprzyjać rozwojowi oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, co stanowi coraz większe wyzwanie dla zdrowia publicznego.
Źródło:
- https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.2609969123#sec-2
- University of Oxford.
