Ministerstwo Zdrowia przekazało do konsultacji publicznych projekt rozporządzenia określającego nowy wykaz stacji sanitarno-epidemiologicznych wykonujących badania laboratoryjne i pomiary ze wskazaniem obszaru. Dokument ma zastąpić przepisy obowiązujące od 2010 roku i wejść w życie z dniem 1 listopada 2025 r. Zmiany mają zapewnić większą dostępność, specjalizację i efektywność działania laboratoriów w całym kraju.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany przewiduje projekt nowego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie laboratoriów sanepidu.
- Dlaczego dotychczasowy wykaz stacji sanitarno-epidemiologicznych przestał być wystarczający.
- W jaki sposób reorganizacja ma poprawić dostępność i jakość badań laboratoryjnych w Polsce.
- Kiedy nowe przepisy mają wejść w życie.
Nowe rozporządzenie po 15 latach
Projekt z dnia 1 sierpnia 2025 r. stanowi wykonanie upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 15a ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Jak wskazano w uzasadnieniu, obowiązujące rozporządzenie z marca 2010 r. przestało odpowiadać aktualnym realiom, zarówno w zakresie przypisania stacji do poszczególnych zadań, jak i organizacji całego systemu badań.
Zmiany obejmują pełną aktualizację wykazu laboratoriów, z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb zdrowia publicznego i możliwości technicznych stacji. Nowe przepisy zakładają również wyraźne wskazanie obszarów, w których poszczególne jednostki będą realizować badania nieodpłatnie.
Równy dostęp i optymalizacja zasobów
W projekcie podkreślono, że celem zmiany jest zapewnienie równego, nieodpłatnego dostępu do badań laboratoryjnych i pomiarów dla wszystkich stacji sanepidu w kraju. Ma temu służyć nowy model współpracy i podziału zadań między laboratoriami – zarówno wojewódzkimi, jak i wybranymi powiatowymi.
Postęp w dziedzinie analityki laboratoryjnej, pojawiające się nowe zagrożenia epidemiczne oraz międzynarodowe wytyczne wymagają nie tylko modernizacji zaplecza technicznego, ale również usprawnienia organizacji pracy. Reorganizacja ma objąć m.in. efektywniejsze wykorzystywanie sprzętu, wdrażanie nowoczesnych metod badawczych i dostosowanie zakresów działalności laboratoriów do bieżących potrzeb.
Ograniczenia starego systemu
Aktualny system laboratoriów opiera się głównie na 16 wojewódzkich stacjach sanitarno-epidemiologicznych oraz wybranych powiatowych. Żadna z tych jednostek nie realizuje pełnego spektrum badań wymaganych dla ustawowego nadzoru sanitarnego, co skutkuje lukami w realizacji zadań inspekcji sanitarnej.
Część laboratoriów wskazanych w dotychczasowym rozporządzeniu zakończyła działalność, inne znacząco poszerzyły swój zakres. Konieczność racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi i wprowadzenia kosztownych, nowoczesnych metod analitycznych wymusiła potrzebę nowego podejścia systemowego.
Wejście w życie i vacatio legis
Nowe rozporządzenie ma wejść w życie 1 listopada 2025 r. Do tego czasu obowiązuje okres vacatio legis, który ma umożliwić wszystkim jednostkom dostosowanie się do nowych regulacji, w tym wdrożenie procedur rozliczeniowych i organizacyjnych. Przepisy będą miały zastosowanie także do badań zleconych przed dniem wejścia w życie nowych regulacji.
Główne wnioski
- Projekt nowego wykazu stacji sanepidu został opublikowany 1 sierpnia 2025 r. i trafił do konsultacji publicznych.
- Rozporządzenie ma wejść w życie 1 listopada 2025 r. i zastąpi dotychczas obowiązujące przepisy z 2010 r.
- Celem zmian jest specjalizacja laboratoriów, optymalizacja ich pracy i zapewnienie równego, nieodpłatnego dostępu do badań na terenie całego kraju.
- Obowiązujące rozwiązania są nieadekwatne do obecnych potrzeb zdrowia publicznego i możliwości technicznych stacji sanitarno-epidemiologicznych.
Źródło:
- RCL
