Choć kwas acetylosalicylowy może zmniejszać ryzyko raka jelita grubego u osób z zespołem Lyncha, niewielu pacjentów korzysta z tej formy profilaktyki. Badanie LYNX, przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu w Bonn wśród 539 osób z dziedziczną predyspozycją do nowotworów, wykazało, że jedynie 6,9% respondentów stosowało aspirynę w celu zapobiegania rakowi. Wyniki opublikowane w „The Lancet Gastroenterology & Hepatology” wskazują na istotną lukę między dostępnymi dowodami naukowymi a praktyką kliniczną.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak aspiryna może zmniejszać ryzyko raka jelita grubego u osób z zespołem Lyncha i co wykazały badania CAPP2 oraz CaPP3.
- Dlaczego tylko 6,9% osób z zespołem Lyncha stosuje aspirynę w profilaktyce nowotworowej, mimo dostępnych dowodów naukowych.
- Jakie są najważniejsze bariery w stosowaniu aspiryny, w tym obawy przed działaniami niepożądanymi i brak odpowiedniego poradnictwa.
- Co wykazało badanie LYNX dotyczące zainteresowania pacjentów szczepionkami przeciwnowotworowymi mRNA.
Zespół Lyncha a ryzyko raka jelita grubego
Zespół Lyncha jest dziedzicznym zespołem predyspozycji nowotworowej, związanym z zaburzeniami mechanizmów naprawy DNA. Osoby z tym rozpoznaniem mają znacznie zwiększone ryzyko zachorowania na raka jelita grubego, a także inne nowotwory, w tym raka endometrium. Dlatego podstawą opieki pozostają regularne badania kontrolne, szczególnie kolonoskopia. Coraz większe znaczenie przypisuje się jednak również chemioprewencji, czyli stosowaniu substancji farmakologicznych w celu ograniczenia ryzyka rozwoju nowotworu. Jedną z najlepiej przebadanych możliwości jest kwas acetylosalicylowy (aspiryna), którego działanie profilaktyczne analizowano w międzynarodowych badaniach CAPP2 i CaPP3.
Aspiryna może zmniejszać ryzyko raka jelita grubego
Badanie CAPP2 wykazało, że długotrwałe korzyści profilaktyczne u osób z zespołem Lyncha można uzyskać dzięki stosowaniu kwasu acetylosalicylowego. W projekcie wykorzystano dawkę 600 mg dziennie. Nowsze badanie CaPP3 sugeruje natomiast, że dawka 100 mg na dobę może zapewniać zbliżony efekt profilaktyczny, przy potencjalnie mniejszym ryzyku działań niepożądanych, szczególnie krwawień.
Autorzy podkreślają jednak, że wyniki wymagają ostrożnej interpretacji, ponieważ nie we wszystkich analizach spełniono formalne kryteria statystyczne pozwalające potwierdzić równoważność porównywanych dawek. Oznacza to, że niższe dawkowanie może stanowić obiecującą alternatywę, ale decyzja o stosowaniu aspiryny powinna uwzględniać indywidualne ryzyko krwawienia i inne przeciwwskazania.
Tylko 6,9% pacjentów stosowało aspirynę w profilaktyce raka
Naukowcy z Uniwersytetu w Bonn przeprowadzili badanie LYNX obejmujące 539 osób z zespołem Lyncha z całych Niemiec. Ankiety realizowano od grudnia 2025 do lutego 2026 roku, jeszcze przed publikacją wyników CaPP3. Analiza wykazała wyraźną rozbieżność między świadomością potrzeby profilaktyki a stosowaniem kwasu acetylosalicylowego. Najważniejsze wyniki:
- 97% respondentów znało szczegółowe zalecenia dotyczące badań przesiewowych.
- Prawie wszyscy uczestnicy regularnie wykonywali kolonoskopię.
- 10,4% badanych deklarowało aktualne przyjmowanie aspiryny.
- Zaledwie 6,9% uczestników stosowało ją w celu profilaktyki nowotworowej związanej z zespołem Lyncha.
Jako główne przyczyny niestosowania aspiryny wskazywano brak wcześniejszej rozmowy na temat tej możliwości, obawy przed działaniami niepożądanymi oraz niepewność dotyczącą skuteczności terapii.
Pacjenci są otwarci na nowe metody zapobiegania nowotworom
Badanie LYNX objęło również ocenę zainteresowania innowacyjnymi metodami profilaktyki, w tym szczepionkami przeciwnowotworowymi opartymi na technologii mRNA. Około 75% ankietowanych deklarowało gotowość do udziału w badaniu klinicznym dotyczącym takiej szczepionki. Po uzyskaniu dodatkowych informacji odsetek ten wzrósł do około 80%.
Co więcej, ponad 92% respondentów zadeklarowało chęć przyjęcia szczepionki, gdyby w przyszłości została dopuszczona do stosowania. Większość badanych akceptowała również możliwość otrzymania placebo oraz ryzyko działań niepożądanych. Wyniki wskazują, że niewielkie wykorzystanie aspiryny nie wynika z ogólnej niechęci do profilaktyki. Pacjenci są zainteresowani nowymi rozwiązaniami, ale potrzebują rzetelnych informacji o dostępnych możliwościach.
Luka między badaniami naukowymi a praktyką kliniczną
Autorzy badania zwracają uwagę na problem wdrażania wyników badań do codziennej opieki nad osobami z dziedziczną predyspozycją do nowotworów. Pomimo wysokiej świadomości znaczenia kolonoskopii, farmakologiczna profilaktyka raka jelita grubego pozostaje stosowana stosunkowo rzadko. Dlatego naukowcy podkreślają potrzebę wcześniejszego poradnictwa, uporządkowanej edukacji pacjentów oraz indywidualnej oceny korzyści i ryzyka stosowania aspiryny. Istotną rolę w realizacji projektu odegrała współpraca ośrodków Niemieckiego Konsorcjum Rodzinnego Raka Jelita Grubego z organizacją pacjencką SemiColon.
Główne wnioski
- Aspiryna może zmniejszać ryzyko raka jelita grubego u osób z zespołem Lyncha. Badanie CAPP2 wykazało korzyści profilaktyczne przy dawce 600 mg dziennie, natomiast wyniki CaPP3 sugerują, że 100 mg dziennie może zapewniać zbliżoną ochronę, choć nie we wszystkich analizach potwierdzono statystyczną równoważność dawek.
- Tylko 6,9% osób z zespołem Lyncha stosowało aspirynę w profilaktyce nowotworowej. Badanie LYNX, przeprowadzone wśród 539 osób w Niemczech, wykazało, że mimo znajomości zaleceń dotyczących badań przesiewowych przez około 97% respondentów, chemioprewencja pozostaje rzadko wykorzystywana.
- Głównymi barierami w stosowaniu aspiryny są obawy przed działaniami niepożądanymi, niepewność dotycząca dowodów naukowych i brak wcześniejszego poradnictwa. Autorzy wskazują na potrzebę lepszej edukacji pacjentów oraz indywidualnej oceny korzyści i ryzyka terapii.
- Osoby z zespołem Lyncha wykazują duże zainteresowanie innowacyjną profilaktyką nowotworową. Około 80% ankietowanych po uzyskaniu dodatkowych informacji rozważało udział w badaniu szczepionki przeciwnowotworowej mRNA, a ponad 92% zadeklarowało chęć jej przyjęcia po ewentualnym dopuszczeniu do stosowania.
Źródło:
- https://www.thelancet.com/journals/langas/article/PIIS2468-1253(26)00216-5/abstract
- University of Bonn
