Sejmowa Komisja Zdrowia rozpoczęła prace nad projektem nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, określanym jako „Lex Szarlatan”. Podczas pierwszego czytania nie brakowało emocji, pytań i wątpliwości dotyczących proponowanych rozwiązań. Ostatecznie komisja zdecydowała o powołaniu podkomisji nadzwyczajnej, która będzie kontynuowała prace nad projektem.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jaką decyzję podjęła Sejmowa Komisja Zdrowia w sprawie projektu „Lex Szarlatan”.
- Jakie wątpliwości zgłaszali posłowie podczas pierwszego czytania projektu.
- Jakie argumenty przedstawiali zwolennicy nowych przepisów dotyczących walki z pseudomedycyną.
- Jakie nowe kompetencje miałby otrzymać Rzecznik Praw Pacjenta.
Projekt wzbudził ogromne zainteresowanie
Nowelizacja należy do najbardziej komentowanych projektów zdrowotnych ostatnich miesięcy. W trakcie konsultacji publicznych zgłoszono blisko 5 tys. uwag, co pokazuje skalę zainteresowania proponowanymi zmianami.
Podczas posiedzenia Komisji Zdrowia posłowie, przedstawiciele środowisk medycznych oraz eksperci przedstawiali zarówno argumenty przemawiające za przyjęciem nowych przepisów, jak i liczne zastrzeżenia dotyczące ich zakresu.
Dyskusja koncentrowała się przede wszystkim wokół nowych kompetencji, jakie miałby otrzymać Rzecznik Praw Pacjenta.
Ostatecznie Komisja Zdrowia zdecydowała o skierowaniu projektu do dalszych prac w podkomisji nadzwyczajnej.
Spór o zakres kompetencji Rzecznika Praw Pacjenta
Część uczestników debaty zwracała uwagę, że projekt może nadmiernie rozszerzać uprawnienia Rzecznika Praw Pacjenta. Wątpliwości dotyczyły między innymi możliwości wydawania decyzji jeszcze przed zakończeniem postępowania oraz kryteriów oceny, które działania będą uznawane za niezgodne z aktualną wiedzą medyczną.
W trakcie posiedzenia pojawiły się również pytania Katarzyny Sójki o granice stosowania nowych przepisów wobec metod znajdujących się poza głównym nurtem medycyny oraz o sposób rozstrzygania sporów dotyczących oceny określonych praktyk.
Rano i podczas Komisji zastrzeżenia zgłaszał również poseł Janusz Cieszyński, który proponował rozważenie alternatywnego modelu działania. Zakłada on możliwość publikowania przez Rzecznika Praw Pacjenta informacji o pseudomedycznym charakterze określonych praktyk wraz z możliwością odwołania się zainteresowanych podmiotów do sądu.
Zwolennicy projektu wskazują na rosnący problem pseudomedycyny
Podczas debaty nie zabrakło jednak głosów podkreślających konieczność stworzenia skuteczniejszych narzędzi do walki z pseudomedycyną oraz dezinformacją zdrowotną.
Przedstawiciele środowisk medycznych wskazywali, że osoby ciężko chore oraz ich rodziny coraz częściej stają się celem podmiotów oferujących niesprawdzone metody leczenia, preparaty lub terapie bez potwierdzonej skuteczności.
– Pacjent zrobi wszystko, by ratować życie swoje lub bliskich. Dlatego naszym obowiązkiem jest go chronić. (…) Stwórzmy wspólny front walki z dezinformacją – podkreślał prof. Jacek Jassem, specjalista w dziedzinie leczenia chorób nowotworowych.
Z kolei Główny Inspektor Farmaceutyczny Łukasz Pietrzak podczas posiedzenia wskazywał, że obecnie instytucje publiczne mają ograniczone możliwości reagowania na część zjawisk związanych z pseudomedycyną.
Co zakłada projekt „Lex Szarlatan”?
Przypomnijmy, że 12 maja 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Projekt przewiduje rozszerzenie kompetencji RPP poprzez możliwość:
- wydawania publicznych ostrzeżeń,
- wydawania decyzji tymczasowych,
- nakazywania natychmiastowego zaprzestania działań uznanych za szkodliwe jeszcze przed zakończeniem postępowania,
- prowadzenia działań wobec podmiotów funkcjonujących bez wymaganych wpisów do odpowiednich rejestrów.
Planowane jest również podwyższenie maksymalnej kary za naruszanie zbiorowych praw pacjentów do 1 mln zł. Z kolei za brak współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta mogłaby zostać nałożona kara do 100 tys. zł.
Według Ministerstwa Zdrowia proponowane rozwiązania mają stanowić odpowiedź na rozwój pseudomedycznych praktyk promowanych m.in. za pośrednictwem internetu, mediów społecznościowych oraz działań marketingowych.
Główne wnioski
- Komisja Zdrowia skierowała projekt „Lex Szarlatan” do dalszych prac w podkomisji nadzwyczajnej.
- W konsultacjach publicznych do projektu zgłoszono blisko 5 tys. uwag.
- Najwięcej wątpliwości dotyczyło nowych kompetencji Rzecznika Praw Pacjenta oraz możliwości wydawania decyzji przed zakończeniem postępowania.
- Projekt przewiduje m.in. publiczne ostrzeżenia, decyzje tymczasowe oraz kary do 1 mln zł za naruszanie zbiorowych praw pacjentów.
Źródło:
- Sejmowa Komisja Zdrowia
