Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, określany jako „lex szarlatan”. Nowe przepisy mają zwiększyć ochronę pacjentów przed pseudomedycyną, dezinformacją zdrowotną oraz działalnością osób podszywających się pod specjalistów medycznych. Projekt zakłada między innymi znaczące rozszerzenie kompetencji Rzecznika Praw Pacjenta, możliwość szybkiego blokowania szkodliwych praktyk oraz wprowadzenie wysokich kar finansowych.
Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że nowe regulacje mają stanowić odpowiedź na rosnącą skalę oferowania niesprawdzonych terapii, które mogą prowadzić do opóźnienia diagnostyki, rezygnacji z leczenia zgodnego z aktualną wiedzą medyczną oraz realnego zagrożenia zdrowia i życia pacjentów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie nowe uprawnienia otrzyma Rzecznik Praw Pacjenta w walce z pseudomedycyną
- Jakie kary przewiduje projekt lex szarlatan za naruszanie praw pacjentów
- Dlaczego rząd chce ograniczyć dezinformację medyczną i fałszywe terapie
- Które działalności pozostaną legalne mimo nowych regulacji
Rząd chce skuteczniej walczyć z pseudomedycyną i dezinformacją
Projekt nowelizacji został przygotowany przez Ministerstwo Zdrowia oraz Biuro Rzecznika Praw Pacjenta. Głównym celem nowych przepisów jest zwiększenie bezpieczeństwa pacjentów w sytuacji dynamicznego wzrostu liczby osób promujących niesprawdzone metody leczenia w internecie i mediach społecznościowych.
Ministra zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda podkreśla, że współczesny system ochrony zdrowia musi być oparty na wiedzy naukowej i odpowiedzialności.
Zaufanie do systemu ochrony zdrowia musimy budować w oparciu o zapewnienie bezpieczeństwa pacjentom. Nie ma naszego przyzwolenia dla pseudonaukowych eksperymentów, które żerują na strachu i bezradności. Współczesna medycyna musi opierać się na faktach, aktualnej wiedzy naukowej i doświadczeniu specjalistów, a nie na manipulacji czy oszustwie. Przyjęte dziś przez rząd przepisy to potężne narzędzie do walki z pseudomedycyną i dezinformacją, które zagrażają życiu Polek i Polaków. Dzięki tym zmianom przywrócimy w ochronie zdrowia jasne zasady i uczciwość.
Rzecznik Praw Pacjenta otrzyma nowe uprawnienia
Jednym z najważniejszych elementów projektu jest rozszerzenie kompetencji Biuro Rzecznika Praw Pacjenta. Nowelizacja umożliwi Rzecznikowi:
- wydawanie publicznych ostrzeżeń,
- podejmowanie decyzji tymczasowych,
- nakazywanie natychmiastowego wstrzymania szkodliwych działań jeszcze przed zakończeniem postępowania,
- prowadzenie działań wobec podmiotów działających bez wymaganych wpisów do rejestru.
W praktyce oznacza to możliwość szybszego reagowania na przypadki promowania niebezpiecznych terapii lub działalności osób podszywających się pod przedstawicieli zawodów medycznych. Wzmocniona ma zostać także rola Rzecznika w postępowaniach cywilnych dotyczących naruszeń praw pacjentów, w tym spraw związanych ze śmiercią pacjenta.
Kary nawet do 1 mln zł za naruszanie praw pacjentów
Projekt przewiduje znaczące zwiększenie sankcji finansowych za działalność naruszającą zbiorowe prawa pacjentów. Nowe przepisy zakładają:
- kary do 1 mln zł za naruszanie zbiorowych praw pacjentów,
- kary do 100 tys. zł za brak współpracy z Rzecznikiem Praw Pacjenta.
Co istotne, sankcje będą mogły zostać nałożone również wtedy, gdy podmiot zakończy działalność tuż przed wydaniem decyzji administracyjnej. Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że część podmiotów wykorzystujących pseudomedyczne praktyki próbowała dotychczas unikać odpowiedzialności właśnie poprzez formalne zamykanie działalności przed zakończeniem postępowań.
Lex szarlatan ma ograniczyć fałszywe terapie w internecie
Autorzy projektu zwracają uwagę, że współczesna pseudomedycyna coraz częściej wykorzystuje media społecznościowe, influencerów oraz marketing internetowy do budowania wiarygodności i docierania do pacjentów.
Dziś szarlatani wykorzystują nowe technologie i serwisy społecznościowe, aby manipulować lękiem, bezradnością i nadzieją pacjentów szukających pomocy. Szerzona przez nich pseudowiedza prowadzi do chaosu, utraty zdrowia i oszustw opartych na fałszywej nadziei. Państwo nie może być bierne wobec tych, którzy zarabiają na dezinformacji medycznej. Nowe przepisy pozwolą mocniej stanąć po stronie pacjentów i ich rodzin, będących ofiarami oszustw medycznych. Lex Szarlatan to ochrona obywateli, oparta na wiedzy, odpowiedzialności i prawie do rzetelnej informacji – powiedział Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.
Projekt wpisuje się również w szersze działania związane z walką z dezinformacją zdrowotną oraz ochroną pacjentów przed manipulacją informacyjną.
Ustawa nie zakazuje jogi, zielarstwa czy masażu
Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że projekt nie ma na celu zakazywania legalnych działalności związanych z wellness czy profilaktyką zdrowotną. Nowe przepisy nie obejmują między innymi:
- zielarstwa,
- kosmetologii,
- podologii,
- jogi,
- masażu.
Regulacje mają dotyczyć wyłącznie sytuacji, w których:
- niesprawdzone metody są przedstawiane jako skuteczne leczenie,
- pacjenci są nakłaniani do rezygnacji z diagnostyki,
- promowane są działania sprzeczne z aktualną wiedzą medyczną.
Rząd podkreśla, że celem ustawy jest oddzielenie legalnych aktywności od praktyk mogących prowadzić do zagrożenia zdrowia lub życia pacjentów.
Walka z dezinformacją ma być elementem nowoczesnego systemu ochrony zdrowia
Wiceministra zdrowia Katarzyna Kęcka zaznacza, że walka z dezinformacją medyczną staje się jednym z kluczowych wyzwań współczesnej ochrony zdrowia.
Nie możemy pozwalać, by fałszywe autorytety budowały zasięgi kosztem ludzkiego życia. Walka z dezinformacją to fundament nowoczesnego systemu ochrony zdrowia opartego na zaufaniu i faktach. Chroniąc pacjentów przed dezinformacją i oszustwem, nie tylko chronimy ich zdrowie i życie, ale także przywracamy wiarę w skuteczną medycynę.
Eksperci od lat zwracają uwagę, że rozwój pseudomedycyny nasilił się szczególnie po pandemii COVID-19, kiedy znacząco wzrosła skala dezinformacji zdrowotnej w internecie.
Nowe przepisy mają wejść w życie po 3 miesiącach
Zgodnie z założeniami projektu nowe regulacje mają wejść w życie po trzech miesiącach od publikacji ustawy. Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że zmiany mają zapewnić pacjentom:
- większą ochronę przed oszustwami,
- szybszą reakcję instytucji państwowych,
- skuteczniejsze egzekwowanie praw pacjenta,
- większe bezpieczeństwo informacyjne w ochronie zdrowia.
Przyjęcie projektu lex szarlatan przez Radę Ministrów pokazuje, że walka z pseudomedycyną oraz dezinformacją zdrowotną staje się jednym z ważniejszych priorytetów polityki zdrowotnej państwa. Rosnąca popularność niesprawdzonych terapii, rozwój medycznych treści dezinformacyjnych w internecie oraz działalność osób podszywających się pod specjalistów sprawiają, że instytucje publiczne coraz mocniej akcentują potrzebę ochrony pacjentów przed manipulacją i oszustwem. Nowe przepisy mogą znacząco zwiększyć możliwości reagowania państwa na szkodliwe praktyki i wzmocnić pozycję Rzecznika Praw Pacjenta w systemie ochrony zdrowia.
Główne wnioski
- Rada Ministrów przyjęła projekt lex szarlatan, który ma zwiększyć ochronę pacjentów przed pseudomedycyną i dezinformacją zdrowotną.
- Rzecznik Praw Pacjenta otrzyma nowe uprawnienia, w tym możliwość natychmiastowego wstrzymywania szkodliwych praktyk.
- Projekt przewiduje kary do 1 mln zł za naruszanie zbiorowych praw pacjentów oraz do 100 tys. zł za brak współpracy z RPP.
- Nowe przepisy nie zakazują legalnych działalności, takich jak joga, zielarstwo czy masaż, lecz mają ograniczyć fałszywe terapie i oszustwa medyczne.
Źródło:
- MZ
