Doskonalenie zawodowe jest prawem i obowiązkiem lekarza oraz lekarza dentysty. Może być realizowane na wiele sposobów – od kursów, konferencji i szkoleń online, przez praktyki kliniczne, po działalność naukową i publikacyjną. Przepisy określają również obowiązki podmiotu leczniczego wobec lekarza, zasady dokumentowania kształcenia oraz możliwość skorzystania z płatnego urlopu szkoleniowego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Na czym polega obowiązek doskonalenia zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów.
- Jakie formy kształcenia i aktywności zawodowej pozwalają realizować ten obowiązek.
- Jak dokumentowane i potwierdzane jest doskonalenie zawodowe.
- Jakie możliwości urlopu szkoleniowego i finansowania kształcenia przewidują przepisy.
Na czym polega doskonalenie zawodowe lekarzy?
Prawo i obowiązek doskonalenia zawodowego lekarzy wynikają z ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Szczegółowe zasady określa natomiast rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 lutego 2022 r. w sprawie sposobu dopełnienia obowiązku doskonalenia zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów.
Doskonalenie zawodowe może przybierać różne formy. Przepisy obejmują zarówno zorganizowane kształcenie – m.in. kursy, konferencje czy szkolenia – jak również działalność naukową, publikacyjną i inne aktywności służące rozwojowi zawodowemu.
Realizacja obowiązku jest rozliczana za pomocą punktów edukacyjnych zdobywanych w kolejnych okresach rozliczeniowych. Szczegółowe zasady dotyczące wymaganej liczby punktów i sposobów ich zdobywania stanowią jednak odrębne zagadnienie.
Kogo dotyczy obowiązek doskonalenia zawodowego?
Zgodnie z art. 18 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty lekarz ma prawo i obowiązek doskonalenia zawodowego. Ustawa przewiduje jednak sytuacje, w których obowiązek ten nie ma zastosowania.
Dotyczy to lekarza odbywającego staż podyplomowy, przebywającego na urlopie macierzyńskim oraz lekarza przebywającego na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby przekraczającej łącznie 50% okresu rozliczeniowego.
Dopełnienie obowiązku potwierdza właściwa okręgowa rada lekarska na podstawie dokumentacji przedstawionej przez lekarza.
Jakie są formy doskonalenia zawodowego lekarzy?
Rozporządzenie Ministra Zdrowia przewiduje szeroki katalog aktywności, poprzez które lekarze i lekarze dentyści mogą realizować doskonalenie zawodowe. Nie ogranicza się ono więc do uczestnictwa w tradycyjnych kursach medycznych.
Kursy, konferencje i szkolenia dla lekarzy
Jedną z podstawowych form doskonalenia są krajowe i zagraniczne kursy medyczne nieobjęte programem odbywanej specjalizacji. Przepisy uwzględniają również kursy prowadzone online, jeżeli spełniają określone wymagania.
Lekarz może rozwijać kwalifikacje także poprzez udział w krajowych lub zagranicznych kongresach, zjazdach, konferencjach medycznych i sympozjach naukowych.
Formą doskonalenia są ponadto szkolenia wewnętrzne organizowane przez podmiot leczniczy, w którym lekarz lub lekarz dentysta udziela świadczeń zdrowotnych, a także szkolenia organizowane przez grupę lekarzy.
Praktyki kliniczne i aktywność zawodowa
Przepisy uwzględniają również praktyczną formę zdobywania wiedzy i doświadczenia. Doskonalenie zawodowe może być realizowane poprzez praktykę kliniczną w krajowym lub zagranicznym ośrodku specjalistycznym.
Do katalogu aktywności związanych z rozwojem zawodowym należą także m.in. sprawowanie funkcji opiekuna stażu podyplomowego oraz kierowanie specjalizacją lekarzy lub lekarzy dentystów.
Rozporządzenie obejmuje również udział w posiedzeniach oddziałów stowarzyszeń działających jako kolegia specjalistów lub towarzystwa naukowe, a także ich sekcji i kół.
Działalność naukowa i publikacyjna lekarza
Doskonalenie zawodowe lekarzy może być realizowane także poprzez działalność naukową. Przepisy uwzględniają uzyskanie w zakresie nauk medycznych stopnia doktora, doktora habilitowanego lub tytułu profesora.
Znaczenie ma również działalność publikacyjna. Rozporządzenie wymienia m.in. napisanie i opublikowanie fachowej książki medycznej, rozdziału w książce, medycznego programu edukacyjnego oraz autorstwo lub współautorstwo artykułów w fachowych czasopismach medycznych.
Formą doskonalenia może być także przetłumaczenie i opublikowanie fachowej książki medycznej, jej rozdziału lub artykułu w fachowym czasopiśmie medycznym.
Programy edukacyjne i medyczne platformy internetowe
Przepisy pozwalają realizować doskonalenie zawodowe również z wykorzystaniem edukacji zdalnej. Obejmują programy edukacyjne udostępniane za pośrednictwem internetu, telewizji lub innych mediów, jeżeli umożliwiają wiarygodne sprawdzenie wiedzy lub umiejętności uczestnika oraz potwierdzenie jego tożsamości i spełniają pozostałe wymagania określone w rozporządzeniu.
W katalogu znalazło się również posiadanie aktywnego indywidualnego konta na internetowych edukacyjnych platformach medycznych wskazanych przez Naczelną Radę Lekarską.
Jak lekarz dokumentuje doskonalenie zawodowe?
Lekarz lub lekarz dentysta przedstawia właściwej okręgowej radzie lekarskiej dokumenty potwierdzające realizację obowiązku doskonalenia zawodowego za dany okres rozliczeniowy.
Rodzaj wymaganego dokumentu zależy od podejmowanej aktywności. W przypadku kursów czy konferencji może to być m.in. zaświadczenie lub dyplom wydany przez organizatora. Przy działalności publikacyjnej potwierdzeniem może być notka bibliograficzna, natomiast praktykę kliniczną potwierdza zaświadczenie wydane przez kierownika ośrodka.
Dopełnienie obowiązku doskonalenia zawodowego potwierdza właściwa okręgowa rada lekarska poprzez dokonanie wpisu w okręgowym rejestrze lekarzy. Ustawa przewiduje również powiadamianie lekarza za pomocą Systemu Monitorowania Kształcenia Pracowników Medycznych (SMK) o braku dopełnienia tego obowiązku.
Podmiot leczniczy ma obowiązek umożliwić lekarzowi doskonalenie zawodowe
Kierownik podmiotu leczniczego, w którym lekarz wykonuje zawód, ma obowiązek umożliwić mu realizację doskonalenia zawodowego. Ustawa przewiduje również szczególne uprawnienie dla lekarzy zatrudnionych na podstawie stosunku pracy.
Lekarz, który w danym roku kalendarzowym nie realizuje szkolenia specjalizacyjnego, może na swój wniosek otrzymać do 6 dni roboczych płatnego urlopu szkoleniowego rocznie na realizację doskonalenia zawodowego. Termin urlopu jest każdorazowo uzgadniany z kierownikiem jednostki organizacyjnej. Lekarz lub lekarz dentysta musi następnie przedstawić dokument potwierdzający udział w doskonaleniu zawodowym.
Kto może pokryć koszty doskonalenia zawodowego lekarza?
Koszty związane z doskonaleniem zawodowym nie muszą być finansowane wyłącznie przez lekarza. Zgodnie z ustawą może je pokrywać również podmiot leczniczy, w którym lekarz wykonuje zawód, okręgowa izba lekarska, Naczelna Izba Lekarska, Wojskowa Izba Lekarska lub podmiot organizujący szkolenie.
Możliwości uzyskania wsparcia zależą m.in. od zasad obowiązujących w danym podmiocie oraz programów prowadzonych przez samorząd lekarski. Niektóre okręgowe izby lekarskie oferują swoim członkom refundację określonych kosztów związanych z doskonaleniem zawodowym.
Czy lekarz może otrzymać dofinansowanie na doskonalenie zawodowe?
Niektóre okręgowe izby lekarskie oferują swoim członkom własne programy wsparcia finansowego. Ich zasady i wysokość dofinansowania mogą się różnić, dlatego nie jest to jednolity system obowiązujący wszystkich lekarzy w Polsce.
Przykładem jest program refundacji szkoleń w 2025 r. prowadzony przez OIL w Warszawie. Lekarz spełniający wymagania programu może raz w jednym okresie rozliczeniowym ubiegać się o refundację kosztów szkoleń, zakupu podręczników lub innych materiałów edukacyjnych związanych z doskonaleniem zawodowym – do łącznej kwoty 2500 zł.
Refundacją mogą być objęte również studia podyplomowe na kierunkach związanych z ochroną zdrowia oraz określone publikacje naukowe. Program nie obejmuje natomiast kosztów dojazdu, zakwaterowania i wyżywienia związanych z daną formą kształcenia.
Izby lekarskie wspierają doskonalenie zawodowe lekarzy
W systemie doskonalenia zawodowego ważną rolę odgrywa samorząd lekarski. Przy izbach działają jednostki zajmujące się organizacją kształcenia i wspieraniem lekarzy w realizacji ustawowego obowiązku.
Przykładem jest Ośrodek Doskonalenia Zawodowego Okręgowej Izby Lekarskiej w Szczecinie. Jednostka organizuje szkolenia dla lekarzy i lekarzy dentystów, monitoruje potrzeby szkoleniowe, prowadzi rejestr podmiotów prowadzących kształcenie podyplomowe oraz sprawuje nadzór nad jakością szkoleń.
Ośrodek Doskonalenia Zawodowego Lekarzy i Lekarzy Dentystów działa również przy Okręgowej Izbie Lekarskiej w Warszawie. Rejestruje szkolenia z różnych dziedzin medycyny, organizuje i współorganizuje kursy oraz prowadzi rejestr podmiotów zajmujących się kształceniem podyplomowym lekarzy i lekarzy dentystów.
Na poziomie Naczelnej Izby Lekarskiej działa natomiast Ośrodek Kształcenia COBIK NIL. Zapewnia programy edukacyjne spełniające wymagania kształcenia podyplomowego, organizuje szkolenia, warsztaty i konferencje stacjonarne oraz online, a także współpracuje m.in. z towarzystwami naukowymi, uczelniami medycznymi i instytucjami publicznymi.
Doskonalenie zawodowe lekarzy – podstawa prawna
Podstawowe zasady dotyczące doskonalenia zawodowego lekarzy określa ustawa z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Zgodnie z art. 18 lekarz ma prawo i obowiązek doskonalenia zawodowego. Przepis reguluje również m.in. sposób potwierdzania realizacji tego obowiązku, uprawnienie do urlopu szkoleniowego oraz możliwe źródła finansowania doskonalenia zawodowego.
Szczegółowe zasady określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 lutego 2022 r. w sprawie sposobu dopełnienia obowiązku doskonalenia zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów. Rozporządzenie wskazuje m.in. formy doskonalenia zawodowego, sposób dokumentowania aktywności oraz zasady rozliczania obowiązku.
Główne wnioski
- Doskonalenie zawodowe jest prawem i obowiązkiem lekarza oraz lekarza dentysty, a zasady jego realizacji określają ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 21 lutego 2022 r.
- Doskonalenie zawodowe może obejmować m.in. kursy, konferencje, szkolenia online, praktyki kliniczne oraz działalność naukową i publikacyjną.
- Lekarz zatrudniony na podstawie stosunku pracy, który w danym roku nie realizuje szkolenia specjalizacyjnego, może na wniosek otrzymać do 6 dni roboczych płatnego urlopu szkoleniowego rocznie.
- Koszty doskonalenia może pokrywać nie tylko lekarz, ale również m.in. podmiot leczniczy, okręgowa izba lekarska, NIL, Wojskowa Izba Lekarska lub organizator szkolenia.
Źródło:
- https://wojskowa-il.org.pl/doskonalenie-zawodowe/
- https://www.gov.pl/web/zdrowie/doskonalenie-zawodowe-lekarzy
- https://izba-lekarska.pl/doskonalenie-zawodowe
- https://nil.org.pl/dzialalnosc/osrodki/centralny-osrodek-badan-innowacji-i-ksztalcenia-cobik-nil/osrodek-ksztalcenia
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zawody-lekarza-i-lekarza-dentysty-16798282/art-18
