Otyłość coraz częściej postrzegana jest nie jako pojedyncza jednostka chorobowa, ale złożony problem zdrowotny napędzający rozwój setek schorzeń współistniejących. Najnowsze wyniki badań fazy 3 przedstawione przez Eli Lilly podczas 86. Sesji Naukowej Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego (ADA) sugerują, że eksperymentalny lek retatrutyd może oddziaływać szerzej niż obecnie dostępne terapie przeciwotyłościowe. Dane wskazują nie tylko na znaczącą redukcję masy ciała, ale również poprawę parametrów obturacyjnego bezdechu sennego, bólu związanego z chorobą zwyrodnieniową stawów kolanowych oraz kontroli glikemii.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym różni się retatrutyd od obecnych leków przeciwotyłościowych
- O ile zmniejszył nasilenie obturacyjnego bezdechu sennego i ból kolan
- Jakie wyniki osiągnęli pacjenci z cukrzycą typu 2 i otyłością
- Dlaczego eksperci mówią o potencjalnej zmianie podejścia do leczenia chorób związanych z otyłością
Czym jest retatrutyd i dlaczego budzi tak duże zainteresowanie?
Retatrutyd określany jest jako tzw. „potrójny agonista”, ponieważ jednocześnie oddziałuje na trzy szlaki hormonalne związane z regulacją metabolizmu: receptory GLP-1, GIP oraz glukagonu. To odróżnia go od wielu obecnie stosowanych terapii przeciwotyłościowych, które działają na jeden lub dwa mechanizmy. Takie podejście ma potencjalnie zwiększać efektywność leczenia nie tylko samej otyłości, ale także licznych powikłań metabolicznych i sercowo-naczyniowych.
Badanie TRIUMPH-1: nawet 28,3% redukcji masy ciała
Jednym z kluczowych badań była analiza TRIUMPH-1 obejmująca dorosłych z otyłością. Po 80 tygodniach terapii uczestnicy otrzymujący retatrutyd osiągnęli bardzo wysokie wskaźniki utraty masy ciała. Pacjenci stosujący dawkę 12 mg stracili średnio 70,3 funta, czyli około 31,9 kg, co odpowiadało redukcji masy ciała o 28,3%. W grupie przyjmującej 9 mg utrata wyniosła średnio 25,9%. Szczególnie interesujące okazały się wyniki dotyczące wskaźnika BMI:
- 65,3% uczestników osiągnęło BMI poniżej 30,
- 33,3% osiągnęło BMI poniżej 25, czyli zakres uznawany za prawidłowy,
- w przedłużonej obserwacji trwającej 104 tygodnie redukcja masy ciała sięgnęła średnio 30,3%.
Co istotne, autorzy podkreślają, że u części pacjentów proces utraty masy ciała nadal nie osiągnął plateau.
Retatrutyd a obturacyjny bezdech senny. Spadek AHI o ponad 60%
Jednym z najbardziej komentowanych wyników była poprawa parametrów związanych z obturacyjnym bezdechem sennym (OSA), który pozostaje jednym z najczęstszych powikłań otyłości. W badaniu wykazano, że retatrutyd:
- zmniejszył indeks bezdechu i spłycenia oddechu (AHI) nawet o 36,1 zdarzeń na godzinę
- ograniczył nasilenie umiarkowanego i ciężkiego bezdechu sennego o 60,6% względem wartości wyjściowych
To szczególnie ważne, ponieważ obturacyjny bezdech senny wiąże się ze zwiększonym ryzykiem nadciśnienia tętniczego, chorób sercowo-naczyniowych, udaru mózgu i pogorszenia jakości życia.
Mniej bólu kolan i większa sprawność ruchowa?
Otyłość i choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych często współwystępują, tworząc błędne koło ograniczonej aktywności i dalszego przyrostu masy ciała. W badaniu oceniano również wpływ terapii na ból związany z gonartrozą. Wyniki sugerują wyraźną poprawę:
- redukcja punktacji bólu w skali WOMAC wyniosła nawet 4,3 punktu,
- oznaczało to poprawę o 73,1% względem poziomu wyjściowego.
Tak duża zmiana może mieć znaczenie nie tylko kliniczne, ale także funkcjonalne, poprawiając codzienne funkcjonowanie pacjentów.
Badanie TRANSCEND-T2D-1: korzyści także u osób z cukrzycą typu 2
Drugie kluczowe badanie fazy 3 objęło osoby z cukrzycą typu 2. Po 40 tygodniach terapii zaobserwowano:
- spadek HbA1c nawet o 2,0 punktu procentowego,
- redukcję masy ciała sięgającą 16,8%,
- 90% uczestników osiągnęło HbA1c poniżej 7,0%,
- 46% uzyskało poziom HbA1c poniżej 5,7%, czyli zakres normoglikemii.
Wyniki opublikowano równolegle w czasopiśmie „Lancet”.
Korzyści sercowo-metaboliczne wykraczające poza utratę masy ciała
Analizy pokazały również poprawę wielu parametrów ryzyka sercowo-naczyniowego. W badaniu TRIUMPH-1 odnotowano między innymi:
- spadek triglicerydów o 41,0%,
- redukcję cholesterolu nie-HDL o 24,2%,
- obniżenie skurczowego ciśnienia tętniczego o 12,3 mmHg,
- zmniejszenie obwodu talii o 24,1 cm.
Tak szeroki zakres efektów sprawia, że eksperci zaczynają postrzegać leczenie otyłości jako narzędzie wpływające na cały profil metaboliczny pacjenta.
Eksperci: leczenie otyłości może zmieniać przebieg wielu chorób jednocześnie
Jak powiedziała Ania Jastreboff, MD, Ph.D., profesor medycyny i pediatrii oraz główna badaczka projektu:
Otyłość jest przyczyną ponad 200 chorób przewlekłych, a mimo to historycznie leczyliśmy te schorzenia pojedynczo i w odizolowanych jednostkach chorobowych. Ekspertka dodała również W badaniach TRIUMPH-1 i TRANSCEND-T2D-1 leczenie retatrutydem spowodowało znaczną redukcję masy ciała, a także klinicznie istotną poprawę glikemii, bólu związanego z chorobą zwyrodnieniową stawów kolanowych i obturacyjnego bezdechu sennego, a wiele osób osiągnęło masę ciała klasyfikowaną jako prawidłową i prawidłowy poziom cukru we krwi. Odkrycia te pokazują, co można osiągnąć, lecząc otyłość i wpływając na ogólny stan zdrowia, i co to może oznaczać dla osób żyjących z otyłością i jej powikłaniami.
Ograniczenia i kwestie bezpieczeństwa
Mimo obiecujących wyników retatrutyd nadal pozostaje terapią eksperymentalną. W jednym z badań około 2% pacjentów z cukrzycą stosujących najniższe dawki doświadczyło poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych. Według autorów nie wykazano jednak jednoznacznego związku przyczynowego z terapią. Konieczne będą dalsze obserwacje długoterminowe dotyczące bezpieczeństwa, trwałości efektów oraz wpływu na twarde punkty końcowe, takie jak śmiertelność i hospitalizacje.
Główne wnioski
- Retatrutyd zmniejszył nasilenie obturacyjnego bezdechu sennego o 60,6% i ograniczył AHI nawet o 36,1 zdarzeń na godzinę.
- Uczestnicy badania TRIUMPH-1 stracili średnio do 28,3% masy ciała, a część osiągnęła prawidłowy zakres BMI.
- Pacjenci z cukrzycą typu 2 uzyskali redukcję HbA1c do 2,0%, a 46% osiągnęło normoglikemię.
- Lek wykazał szerokie działanie kardiometaboliczne, poprawiając parametry lipidowe, ciśnienie tętnicze oraz ból związany z chorobą zwyrodnieniową stawów.
Źródło:
- https://investor.lilly.com/news-releases/news-release-details/lillys-triple-agonist-retatrutide-drove-substantial-improvements
