Regularne, umiarkowane spożycie kawy może wiązać się z niższym ryzykiem udaru mózgu, niezależnie od predyspozycji genetycznych i tempa metabolizmu kofeiny. Badanie obejmujące blisko 491 tys. uczestników UK Biobank wykazało, że najniższe szacowane ryzyko udaru występowało przy spożyciu około 2,6 filiżanki kawy dziennie i było o 21 proc. niższe niż u osób niepijących kawy. Wyniki opublikowano w „Journal of the American Heart Association”.
Z tego artykułu dowiesz się…
Ile filiżanek kawy dziennie wiąże się z najniższym ryzykiem udaru mózgu.
Czy predyspozycje genetyczne i tempo metabolizmu kofeiny wpływają na obserwowaną zależność.
Jak spożywanie kawy bezkofeinowej i dodawanie cukru wiążą się z ryzykiem udaru.
Jakie znaczenie mają wyniki badania dla profilaktyki pierwotnej udaru mózgu.
Kawa a ryzyko udaru mózgu – nowe dane naukowe
Według Global Burden of Disease Study 2021 na świecie dochodzi rocznie do 11,9 mln nowych przypadków udaru mózgu i 7,3 mln zgonów z jego powodu. Identyfikacja modyfikowalnych czynników związanych z występowaniem udaru pozostaje zatem jednym z istotnych wyzwań zdrowia publicznego.
Kawa od lat jest przedmiotem badań dotyczących zdrowia sercowo-naczyniowego. Dotychczasowe dowody odnoszące się do ryzyka udaru nie były jednak jednoznaczne, szczególnie w kontekście indywidualnych predyspozycji genetycznych. Międzynarodowy zespół naukowców z Tajwanu i Chin postanowił sprawdzić, czy ilość spożywanej kawy, metabolizm kofeiny oraz dziedziczna podatność na udar wpływają na obserwowane zależności.
Blisko 491 tys. uczestników i ponad dekada obserwacji
Prospektywne badanie kohortowe objęło 490 889 uczestników UK Biobank bez udaru mózgu w wywiadzie. Średnia wieku w poszczególnych grupach wynosiła od 55,7 do 57 lat, natomiast mediana okresu obserwacji wahała się od 11,5 do 12,8 roku.
Uczestników podzielono na cztery grupy według deklarowanego dziennego spożycia kawy. W analizach uwzględniono m.in. styl życia, status społeczno-ekonomiczny, parametry kardiometaboliczne, choroby współistniejące, farmakoterapię oraz spożycie herbaty. W okresie obserwacji odnotowano 22 579 przypadków udaru mózgu.
Ile filiżanek kawy dziennie wiąże się z najniższym ryzykiem udaru?
W skorygowanych modelach statystycznych umiarkowane spożycie kawy wiązało się z niższym ryzykiem wystąpienia pierwszego udaru mózgu:
Dzienne spożycie kawy
Ryzyko udaru względem grupy referencyjnej
0,5 filiżanki lub mniej
Grupa referencyjna
0,6–1,67 filiżanki
Niższe o 14%
1,68–3 filiżanki
Niższe o 8%
Ponad 3 filiżanki
Brak istotnej statystycznie zależności
Oddzielna analiza zależności dawka–odpowiedź wykazała natomiast krzywą w kształcie litery J. Najniższe szacowane ryzyko udaru występowało przy spożyciu około 2,6 filiżanki kawy dziennie i było o 21 proc. niższe w porównaniu z całkowitym brakiem jej spożycia. Powyżej tej wartości obserwowana zależność stopniowo słabła.
Czy genetyka wpływa na związek między piciem kawy a udarem?
Istotnym elementem badania była ocena wariantów genu CYP1A2, kodującego główny enzym odpowiedzialny za metabolizm kofeiny, oraz poligenicznych wskaźników ryzyka udaru mózgu (PRS).
Umiarkowane spożycie kawy wiązało się z niższym ryzykiem udaru w grupach o różnych profilach genetycznych. Naukowcy nie stwierdzili statystycznie istotnej interakcji między analizowanymi uwarunkowaniami genetycznymi a spożyciem kawy. Wyniki nie oznaczają jednak, że zależność jest identyczna we wszystkich grupach ani że indywidualna tolerancja kofeiny nie ma znaczenia klinicznego.
Kawa z cukrem i kawa bezkofeinowa a ryzyko udaru
Analizy podgrup dostarczyły również interesujących wyników dotyczących sposobu spożywania kawy. Wśród osób słodzących kawę niższe ryzyko udaru obserwowano przy spożyciu 0,6–1,67 filiżanki dziennie. Nie stanowi to jednak dowodu na korzystny wpływ dodatku cukru.
Z kolei spożywanie ponad trzech filiżanek kawy bezkofeinowej dziennie wiązało się z ryzykiem udaru wyższym o 33 proc. względem najniższej kategorii spożycia w tej podgrupie. Zdaniem naukowców wynik ten może częściowo odzwierciedlać odwróconą przyczynowość – osoby z istniejącymi problemami sercowo-naczyniowymi mogą częściej wybierać kawę bezkofeinową.
Jak kawa może wpływać na zdrowie naczyń krwionośnych?
Potencjalne znaczenie mogą mieć zawarte w kawie polifenole, w tym kwas chlorogenowy, którym przypisuje się właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne oraz korzystny wpływ na funkcjonowanie naczyń krwionośnych.
Jednocześnie nadmierne spożycie kofeiny może prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego. Mechanizmy te nie były jednak bezpośrednio weryfikowane w omawianym badaniu.
Czy picie kawy można zalecać w profilaktyce udaru mózgu?
Autorzy publikacji podkreślają:
Niniejszych wyników obserwacji nie należy interpretować jako dowodu na to, że kawa jest zalecana w celu zapobiegania udarom mózgu.
Badanie miało charakter obserwacyjny, opierało się na deklarowanym spożyciu kawy i nie uwzględniało rozróżnienia na udary niedokrwienne oraz krwotoczne. Ograniczeniem były również różnice w wielkości filiżanek, metodach przygotowania napoju i zawartości kofeiny.
Wyniki dostarczają wartościowych informacji na potrzeby poradnictwa dotyczącego stylu życia w profilaktyce pierwotnej udaru. Nie uzasadniają jednak zalecania kawy jako interwencji profilaktycznej, zwiększania spożycia cukru ani rezygnacji z kawy bezkofeinowej.
Główne wnioski
Badanie opublikowane w „Journal of the American Heart Association” objęło 490 889 uczestników UK Biobank, wśród których w ciągu ponad dekady obserwacji odnotowano 22 579 przypadków udaru mózgu.
Najniższe szacowane ryzyko udaru mózgu występowało przy spożyciu około 2,6 filiżanki kawy dziennie i było o 21 proc. niższe w porównaniu z całkowitym brakiem spożycia kawy.
Nie stwierdzono istotnej statystycznie interakcji między spożyciem kawy a wariantami genu CYP1A2 odpowiedzialnego za metabolizm kofeiny oraz poligenicznym ryzykiem udaru mózgu.
Spożywanie ponad trzech filiżanek kawy bezkofeinowej dziennie wiązało się z ryzykiem udaru wyższym o 33 proc. w porównaniu z najniższą kategorią spożycia w tej podgrupie. Obserwacyjny charakter badania nie pozwala jednak zalecać kawy w profilaktyce udaru, dodawania cukru ani rezygnacji z kawy bezkofeinowej.
Źródło:
Lin C., Hsu P., Lin Y. i wsp., „Journal of the American Heart Association” (2026), DOI: 10.1161/JAHA.126.05226
Alert Medyczny to źródło najświeższych informacji i fachowych analiz, stworzone z myślą o profesjonalistach działających w branży medycznej i farmaceutycznej.
Aby zapewnić jak najlepsze wrażenia, korzystamy z technologii, takich jak pliki cookie, do przechowywania i/lub uzyskiwania dostępu do informacji o urządzeniu. Zgoda na te technologie pozwoli nam przetwarzać dane, takie jak zachowanie podczas przeglądania lub unikalne identyfikatory na tej stronie. Brak wyrażenia zgody lub wycofanie zgody może niekorzystnie wpłynąć na niektóre cechy i funkcje.
Funkcjonalne
Zawsze aktywne
Przechowywanie lub dostęp do danych technicznych jest ściśle konieczny do uzasadnionego celu umożliwienia korzystania z konkretnej usługi wyraźnie żądanej przez subskrybenta lub użytkownika, lub wyłącznie w celu przeprowadzenia transmisji komunikatu przez sieć łączności elektronicznej.
Preferencje
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest niezbędny do uzasadnionego celu przechowywania preferencji, o które nie prosi subskrybent lub użytkownik.
Statystyka
Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do celów statystycznych.Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do anonimowych celów statystycznych. Bez wezwania do sądu, dobrowolnego podporządkowania się dostawcy usług internetowych lub dodatkowych zapisów od strony trzeciej, informacje przechowywane lub pobierane wyłącznie w tym celu zwykle nie mogą być wykorzystywane do identyfikacji użytkownika.
Marketing
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest wymagany do tworzenia profili użytkowników w celu wysyłania reklam lub śledzenia użytkownika na stronie internetowej lub na kilku stronach internetowych w podobnych celach marketingowych.