Strona głównaBadaniaDwie do trzech filiżanek kawy dziennie wiążą się z niższym o 21% ryzykiem udaru

Dwie do trzech filiżanek kawy dziennie wiążą się z niższym o 21% ryzykiem udaru

DODAJ JAKO ŹRÓDŁO W GOOGLE
Dodaj Alert Medyczny do swoich preferowanych źródeł i łatwiej znajduj nasze najnowsze publikacje w Google.
Aktualizacja 22-11-2026 01:00

Regularne, umiarkowane spożycie kawy może wiązać się z niższym ryzykiem udaru mózgu, niezależnie od predyspozycji genetycznych i tempa metabolizmu kofeiny. Badanie obejmujące blisko 491 tys. uczestników UK Biobank wykazało, że najniższe szacowane ryzyko udaru występowało przy spożyciu około 2,6 filiżanki kawy dziennie i było o 21 proc. niższe niż u osób niepijących kawy. Wyniki opublikowano w „Journal of the American Heart Association”.

Z tego artykułu dowiesz się…

  • Ile filiżanek kawy dziennie wiąże się z najniższym ryzykiem udaru mózgu.
  • Czy predyspozycje genetyczne i tempo metabolizmu kofeiny wpływają na obserwowaną zależność.
  • Jak spożywanie kawy bezkofeinowej i dodawanie cukru wiążą się z ryzykiem udaru.
  • Jakie znaczenie mają wyniki badania dla profilaktyki pierwotnej udaru mózgu.

Kawa a ryzyko udaru mózgu – nowe dane naukowe

Według Global Burden of Disease Study 2021 na świecie dochodzi rocznie do 11,9 mln nowych przypadków udaru mózgu i 7,3 mln zgonów z jego powodu. Identyfikacja modyfikowalnych czynników związanych z występowaniem udaru pozostaje zatem jednym z istotnych wyzwań zdrowia publicznego.

Kawa od lat jest przedmiotem badań dotyczących zdrowia sercowo-naczyniowego. Dotychczasowe dowody odnoszące się do ryzyka udaru nie były jednak jednoznaczne, szczególnie w kontekście indywidualnych predyspozycji genetycznych. Międzynarodowy zespół naukowców z Tajwanu i Chin postanowił sprawdzić, czy ilość spożywanej kawy, metabolizm kofeiny oraz dziedziczna podatność na udar wpływają na obserwowane zależności.

Picie kawy wiąże się z o 51% niższym ryzykiem nawrotu zakrzepicy. Nowe badanie 
ZOBACZ KONIECZNIE Picie kawy wiąże się z o 51% niższym ryzykiem nawrotu zakrzepicy. Nowe badanie 

Blisko 491 tys. uczestników i ponad dekada obserwacji

Prospektywne badanie kohortowe objęło 490 889 uczestników UK Biobank bez udaru mózgu w wywiadzie. Średnia wieku w poszczególnych grupach wynosiła od 55,7 do 57 lat, natomiast mediana okresu obserwacji wahała się od 11,5 do 12,8 roku.

Uczestników podzielono na cztery grupy według deklarowanego dziennego spożycia kawy. W analizach uwzględniono m.in. styl życia, status społeczno-ekonomiczny, parametry kardiometaboliczne, choroby współistniejące, farmakoterapię oraz spożycie herbaty. W okresie obserwacji odnotowano 22 579 przypadków udaru mózgu.

Ile filiżanek kawy dziennie wiąże się z najniższym ryzykiem udaru?

W skorygowanych modelach statystycznych umiarkowane spożycie kawy wiązało się z niższym ryzykiem wystąpienia pierwszego udaru mózgu:

Oddzielna analiza zależności dawka–odpowiedź wykazała natomiast krzywą w kształcie litery J. Najniższe szacowane ryzyko udaru występowało przy spożyciu około 2,6 filiżanki kawy dziennie i było o 21 proc. niższe w porównaniu z całkowitym brakiem jej spożycia. Powyżej tej wartości obserwowana zależność stopniowo słabła.

Liczba udarów mózgu na świecie wzrosła o 73%. Nowe dane GBD 
ZOBACZ KONIECZNIE Liczba udarów mózgu na świecie wzrosła o 73%. Nowe dane GBD 

Czy genetyka wpływa na związek między piciem kawy a udarem?

Istotnym elementem badania była ocena wariantów genu CYP1A2, kodującego główny enzym odpowiedzialny za metabolizm kofeiny, oraz poligenicznych wskaźników ryzyka udaru mózgu (PRS).

Umiarkowane spożycie kawy wiązało się z niższym ryzykiem udaru w grupach o różnych profilach genetycznych. Naukowcy nie stwierdzili statystycznie istotnej interakcji między analizowanymi uwarunkowaniami genetycznymi a spożyciem kawy. Wyniki nie oznaczają jednak, że zależność jest identyczna we wszystkich grupach ani że indywidualna tolerancja kofeiny nie ma znaczenia klinicznego.

Kawa z cukrem i kawa bezkofeinowa a ryzyko udaru

Analizy podgrup dostarczyły również interesujących wyników dotyczących sposobu spożywania kawy. Wśród osób słodzących kawę niższe ryzyko udaru obserwowano przy spożyciu 0,6–1,67 filiżanki dziennie. Nie stanowi to jednak dowodu na korzystny wpływ dodatku cukru.

Z kolei spożywanie ponad trzech filiżanek kawy bezkofeinowej dziennie wiązało się z ryzykiem udaru wyższym o 33 proc. względem najniższej kategorii spożycia w tej podgrupie. Zdaniem naukowców wynik ten może częściowo odzwierciedlać odwróconą przyczynowość – osoby z istniejącymi problemami sercowo-naczyniowymi mogą częściej wybierać kawę bezkofeinową.

Kobiety po histerektomii i usunięciu jajników są bardziej narażone na udar mózgu
ZOBACZ KONIECZNIE Kobiety po histerektomii i usunięciu jajników są bardziej narażone na udar mózgu

Jak kawa może wpływać na zdrowie naczyń krwionośnych?

Potencjalne znaczenie mogą mieć zawarte w kawie polifenole, w tym kwas chlorogenowy, którym przypisuje się właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne oraz korzystny wpływ na funkcjonowanie naczyń krwionośnych.

Jednocześnie nadmierne spożycie kofeiny może prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego. Mechanizmy te nie były jednak bezpośrednio weryfikowane w omawianym badaniu.

Kawa poprawia nastrój i pamięć – nowe dowody na wpływ na oś jelitowo-mózgową
ZOBACZ KONIECZNIE Kawa poprawia nastrój i pamięć – nowe dowody na wpływ na oś jelitowo-mózgową

Czy picie kawy można zalecać w profilaktyce udaru mózgu?

Autorzy publikacji podkreślają:

Niniejszych wyników obserwacji nie należy interpretować jako dowodu na to, że kawa jest zalecana w celu zapobiegania udarom mózgu.

Badanie miało charakter obserwacyjny, opierało się na deklarowanym spożyciu kawy i nie uwzględniało rozróżnienia na udary niedokrwienne oraz krwotoczne. Ograniczeniem były również różnice w wielkości filiżanek, metodach przygotowania napoju i zawartości kofeiny.

Wyniki dostarczają wartościowych informacji na potrzeby poradnictwa dotyczącego stylu życia w profilaktyce pierwotnej udaru. Nie uzasadniają jednak zalecania kawy jako interwencji profilaktycznej, zwiększania spożycia cukru ani rezygnacji z kawy bezkofeinowej.

Główne wnioski

  1. Badanie opublikowane w „Journal of the American Heart Association” objęło 490 889 uczestników UK Biobank, wśród których w ciągu ponad dekady obserwacji odnotowano 22 579 przypadków udaru mózgu.
  2. Najniższe szacowane ryzyko udaru mózgu występowało przy spożyciu około 2,6 filiżanki kawy dziennie i było o 21 proc. niższe w porównaniu z całkowitym brakiem spożycia kawy.
  3. Nie stwierdzono istotnej statystycznie interakcji między spożyciem kawy a wariantami genu CYP1A2 odpowiedzialnego za metabolizm kofeiny oraz poligenicznym ryzykiem udaru mózgu.
  4. Spożywanie ponad trzech filiżanek kawy bezkofeinowej dziennie wiązało się z ryzykiem udaru wyższym o 33 proc. w porównaniu z najniższą kategorią spożycia w tej podgrupie. Obserwacyjny charakter badania nie pozwala jednak zalecać kawy w profilaktyce udaru, dodawania cukru ani rezygnacji z kawy bezkofeinowej.

Źródło:

Redakcja Alert Medyczny
Redakcja Alert Medyczny
Alert Medyczny to źródło najświeższych informacji i fachowych analiz, stworzone z myślą o profesjonalistach działających w branży medycznej i farmaceutycznej.
Newsletter medyczny

Najważniejsze dziś

Najczęściej czytane

Kluczowe tematy

Najważniejsze wiadomości medyczne w Twojej skrzynce.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Więcej wiadomości

Dzienne spożycie kawy Ryzyko udaru względem grupy referencyjnej
0,5 filiżanki lub mniej Grupa referencyjna
0,6–1,67 filiżanki Niższe o 14%
1,68–3 filiżanki Niższe o 8%
Ponad 3 filiżanki Brak istotnej statystycznie zależności