Regularne picie kawy może wiązać się z niższym ryzykiem nawrotu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Naukowcy z Norwegii przeanalizowali dane 2071 pacjentów po pierwszym epizodzie zakrzepicy lub zatorowości płucnej. Okazało się, że osoby spożywające 1–2 filiżanki kawy dziennie miały o 51% niższe szacowane ryzyko nawrotu niż osoby niepijące kawy. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Research and Practice in Thrombosis and Haemostasis”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie wyniki przyniosło norweskie badanie obejmujące 2071 pacjentów po pierwszym epizodzie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej i jaki związek wykazano między piciem kawy a ryzykiem nawrotu.
- Dlaczego spożywanie 1–2 filiżanek kawy dziennie wiązało się z o 51% niższym szacowanym ryzykiem nawrotu zakrzepicy i czy większa ilość kawy oznacza dodatkowe korzyści.
- Czym różniły się wyniki u pacjentów po prowokowanej i niesprowokowanej żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej oraz w której grupie zaobserwowano najsilniejszą zależność.
- Czy regularne picie kawy może chronić przed ponownym wystąpieniem zakrzepów krwi i dlaczego naukowcy podkreślają konieczność dalszych badań.
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa – dlaczego nawroty są niebezpieczne?
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa obejmuje dwa główne schorzenia: zakrzepicę żył głębokich (ZŻG) oraz zatorowość płucną (ZP). Pierwsza polega na powstawaniu skrzeplin w żyłach głębokich, najczęściej kończyn dolnych. Druga występuje, gdy materiał zatorowy blokuje tętnice płucne, co może prowadzić do bezpośredniego zagrożenia życia. Szacuje się, że ŻChZZ dotyka około jednej na 12 osób w ciągu życia, a każdego roku na świecie odnotowuje się ponad 10 milionów przypadków.
Istotnym problemem pozostaje ryzyko nawrotu. U około 30% pacjentów może dojść do ponownego epizodu ŻChZZ w ciągu 10 lat od pierwszego zdarzenia. Chociaż leczenie przeciwzakrzepowe skutecznie ogranicza to ryzyko, jego długotrwałe stosowanie zwiększa prawdopodobieństwo krwawień. Dlatego naukowcy poszukują dodatkowych czynników związanych ze stylem życia, które mogą wpływać na przebieg choroby.
Norweskie badanie objęło ponad 2000 pacjentów
Naukowcy wykorzystali dane z dwóch dużych norweskich badań populacyjnych: Tromsø Study oraz Trøndelag Health Study (HUNT). Analizą objęto 2071 osób, u których rozpoznano pierwszy w życiu, objawowy i obiektywnie potwierdzony epizod ŻChZZ. Uczestnicy przekazali informacje dotyczące codziennego spożycia kawy, a także aktywności fizycznej, palenia tytoniu i stanu zdrowia. Badacze uwzględnili również wiek, płeć, wskaźnik BMI oraz wcześniejsze choroby układu krążenia.
Spożycie kawy podzielono na pięć kategorii: brak spożycia, 1–2, 3–4, 5–6 oraz ponad 6 filiżanek dziennie. Podczas obserwacji trwającej średnio 2,8 roku odnotowano 310 nawrotów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Pacjentów obserwowano najpóźniej do 2020 roku.
Jedna lub dwie filiżanki kawy dziennie a niższe ryzyko nawrotu
Najważniejszym odkryciem był związek między umiarkowanym spożyciem kawy, a mniejszym ryzykiem ponownego wystąpienia ŻChZZ. Osoby pijące 1–2 filiżanki kawy dziennie miały o 51% niższe szacowane ryzyko nawrotu w porównaniu z uczestnikami, którzy nie pili kawy, po uwzględnieniu wieku i płci. Podobny wynik uzyskano po dodatkowym uwzględnieniu BMI, palenia tytoniu oraz chorób sercowo-naczyniowych.
Co istotne, większa ilość wypijanej kawy nie oznaczała dalszego zmniejszania ryzyka. W grupach spożywających ponad dwie filiżanki dziennie również obserwowano niższe oszacowania ryzyka, jednak zależności te nie osiągnęły istotności statystycznej. Ponadto porównanie wszystkich osób pijących kawę z niepijącymi nie wykazało statystycznie istotnego związku. Wyniki wskazują zatem na nieliniową zależność między spożyciem kawy, a nawrotem zakrzepicy, a nie na prostą zasadę, że większa ilość kawy zapewnia większą ochronę.
Nawet o 67% niższe ryzyko po zakrzepicy prowokowanej
Badacze sprawdzili również, czy znaczenie ma przyczyna pierwszego epizodu ŻChZZ. Wyróżniono zdarzenia prowokowane, związane z rozpoznawalnymi czynnikami ryzyka, takimi jak operacja, uraz, unieruchomienie lub nowotwór, oraz zdarzenia niesprowokowane. W grupie pacjentów po prowokowanej ŻChZZ spożywanie 1–2 filiżanek kawy dziennie wiązało się z o 67% niższym szacowanym ryzykiem nawrotu w porównaniu z osobami niepijącymi kawy.
Natomiast u uczestników po niesprowokowanym epizodzie ŻChZZ nie stwierdzono istotnej statystycznie zależności między piciem kawy a ryzykiem ponownego zdarzenia. Zaobserwowano także niższe ryzyko wśród osób, których pierwszym epizodem była zakrzepica żył głębokich. Podobnej istotnej zależności nie wykazano w grupie pacjentów po zatorowości płucnej.
Czy kawa może chronić przed zakrzepicą?
Autorzy podkreślają, że wyniki nie stanowią dowodu na ochronne działanie kawy. Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego nie można stwierdzić, że picie kawy bezpośrednio zapobiega powstawaniu kolejnych zakrzepów. Istotnym ograniczeniem była niewielka grupa osób niepijących kawy, obejmująca zaledwie 140 uczestników. Ponadto spożycie oceniano przed pierwszym epizodem ŻChZZ, bez monitorowania późniejszych zmian nawyków.
Badacze nie dysponowali również pełnymi informacjami dotyczącymi czasu stosowania leczenia przeciwzakrzepowego. Większość uczestników stanowili biali Norwegowie, co ogranicza możliwość uogólnienia wyników na inne populacje. Dlatego konieczne są kolejne badania, które pozwolą zweryfikować zaobserwowane zależności.
Wnioski: umiarkowane spożycie kawy a zdrowie naczyń
Norweskie badanie dostarcza nowych danych dotyczących potencjalnego związku między codziennymi nawykami żywieniowymi a ryzykiem nawrotu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Najsilniejszą zależność zaobserwowano u osób pijących 1–2 filiżanki kawy dziennie, szczególnie po zakrzepicy związanej z rozpoznawalnymi czynnikami ryzyka.
Wyniki nie uzasadniają jednak zalecania kawy jako metody profilaktyki nawrotów ŻChZZ ani zastępowania nią leczenia przeciwzakrzepowego. Mogą natomiast stanowić punkt wyjścia do dalszych badań nad znaczeniem czynników dietetycznych w prewencji zakrzepicy.
Główne wnioski
- Norweskie badanie obejmujące 2071 pacjentów wykazało związek między spożyciem kawy a niższym ryzykiem nawrotu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Podczas obserwacji trwającej średnio 2,8 roku odnotowano 310 nawrotów zakrzepicy lub zatorowości płucnej.
- Picie 1–2 filiżanek kawy dziennie wiązało się z o 51% niższym szacowanym ryzykiem nawrotu ŻChZZ w porównaniu z osobami niepijącymi kawy. Większe spożycie nie przynosiło stopniowo rosnących korzyści, a zależności obserwowane przy wyższych ilościach kawy nie były istotne statystycznie.
- Najsilniejszą zależność zaobserwowano u pacjentów po prowokowanej żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej. Spożywanie 1–2 filiżanek kawy dziennie wiązało się w tej grupie z o 67% niższym szacowanym ryzykiem nawrotu. W przypadku niesprowokowanej ŻChZZ nie wykazano istotnego statystycznie związku.
- Badanie nie dowodzi, że kawa zapobiega nawrotom zakrzepicy. Wyniki opublikowane w czasopiśmie „Research and Practice in Thrombosis and Haemostasis” mają charakter obserwacyjny i wymagają potwierdzenia w kolejnych badaniach. Picie kawy nie może zastępować leczenia przeciwzakrzepowego ani uznanych metod profilaktyki ŻChZZ.
Źródło:
- https://www.rpthjournal.org/article/S2475-0379(26)03624-1/fulltext
