Ekspozycja na dietę wysokotłuszczową w okresie prenatalnym lub we wczesnym dzieciństwie może prowadzić do długotrwałych zaburzeń odporności. Naukowcy z Perelman School of Medicine na Uniwersytecie Pensylwanii zidentyfikowali mechanizm odpowiedzialny za nieprawidłowy rozwój limfocytów T, który może wpływać na podatność na infekcje i skuteczność szczepień. Wyniki badania przeprowadzonego na myszach, wsparte obserwacjami u ludzi, opublikowano w „Nature Immunology”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak dieta wysokotłuszczowa w okresie prenatalnym i we wczesnym dzieciństwie może wpływać na rozwój układu odpornościowego.
- Dlaczego niedobór limfocytów T pomocniczych grudkowych (TFH) może osłabiać odpowiedź na szczepienia i zakażenia.
- Jaką rolę odgrywa białko A20 w mechanizmie przeprogramowania komórek odpornościowych.
- Czy odkrycia naukowców mogą doprowadzić do opracowania terapii odwracającej zaburzenia odporności.
Otyłość w dzieciństwie a zaburzenia odporności
Otyłość u dzieci jest znanym czynnikiem ryzyka ciężkiego przebiegu wirusowych zakażeń układu oddechowego, w tym grypy i COVID-19. Jednocześnie nadwaga i otyłość matki przed ciążą oraz w jej trakcie zwiększają ryzyko rozwoju otyłości u potomstwa. Dotychczas mechanizmy biologiczne łączące te zjawiska z zaburzeniami odporności pozostawały jednak niedostatecznie poznane. Amerykańscy naukowcy postanowili wyjaśnić te zależności, wykorzystując mysi model otyłości dziecięcej.
Dieta matki i wczesnoporodowa stanowi sygnał środowiskowy, który może trwale przeprogramować rozwijające się limfocyty T, co może mieć potencjalne konsekwencje dla reakcji na szczepionkę i odporności na zakażenia – powiedział prof. Jorge Henao-Mejia, współautor badania.
Dieta wysokotłuszczowa zaburza rozwój limfocytów T
U młodych myszy z otyłością naukowcy zaobserwowali niedobór komórek odpornościowych odpowiedzialnych za skuteczną produkcję przeciwciał oraz rozwój długotrwałej odporności.
Kluczowym odkryciem było ograniczenie zdolności niedojrzałych limfocytów T do różnicowania się w limfocyty T pomocnicze grudkowe (TFH). Komórki te wspierają dojrzewanie limfocytów B i powstawanie skutecznej odpowiedzi humoralnej. Jednocześnie odnotowano wzrost liczebności podtypów limfocytów T o charakterze prozapalnym. Zaburzenia te przekładały się na słabszą odpowiedź poszczepienną u badanych zwierząt.
Białko A20 odgrywa kluczową rolę w przeprogramowaniu odporności
Badacze ustalili, że za nieprawidłowy rozwój komórek TFH odpowiada przeprogramowanie niedojrzałych limfocytów T, prowadzące do zahamowania ekspresji genu kodującego białko A20 (TNFAIP3), uczestniczące w regulacji procesów zapalnych. Następnie przeanalizowali komórki odpornościowe pięciu pacjentów z rzadkim zaburzeniem genetycznym związanym z utratą jednej funkcjonalnej kopii tego genu.
U osób z niedoborem A20 stwierdzono wyraźnie zmniejszoną liczbę krążących komórek TFH w porównaniu z grupą kontrolną. Obserwacje te wspierają mechanizm zidentyfikowany u myszy, choć nie dowodzą bezpośrednio analogicznego wpływu otyłości na odporność u ludzi.
Czy zaburzenia odporności będzie można odwrócić?
– Odkrycia ujawniają krytyczny, wczesny etap życia, w którym dieta wysokotłuszczowa może negatywnie przeprogramować układ odpornościowy i narazić dzieci na infekcje – dodała dr Sarah Henrickson, współautorka badania.
Identyfikacja mechanizmu molekularnego otwiera drogę do opracowania terapii farmakologicznych, które potencjalnie mogłyby odwrócić zaburzenia odporności. Wyniki podkreślają również znaczenie zdrowia metabolicznego matki i dziecka dla rozwoju układu immunologicznego. Konieczne są jednak dalsze badania kliniczne.
Główne wnioski
- Badanie naukowców z Uniwersytetu Pensylwanii, opublikowane w „Nature Immunology”, wykazało, że wczesna ekspozycja na dietę wysokotłuszczową może prowadzić do trwałego przeprogramowania układu odpornościowego u myszy.
- U młodych myszy z otyłością stwierdzono niedobór limfocytów T pomocniczych grudkowych (TFH), kluczowych dla produkcji przeciwciał, długotrwałej odporności i skutecznej odpowiedzi poszczepiennej.
- Naukowcy powiązali zaburzenia odporności z zahamowaniem ekspresji genu TNFAIP3, kodującego białko A20. Analiza komórek odpornościowych pięciu pacjentów z genetycznym niedoborem A20 dostarczyła dodatkowych dowodów wspierających odkryty mechanizm.
- Identyfikacja mechanizmu molekularnego stwarza możliwość opracowania terapii farmakologicznej odwracającej zaburzenia odporności, jednak potwierdzenie wpływu wczesnej ekspozycji na otyłość i skuteczności takiego leczenia u ludzi wymaga dalszych badań.
Źródło:
- https://www.nature.com/articles/s41590-026-02700-6
- University of Pennsylvania Perelman School of Medicine

