Rozwój technologii diabetologicznych poprawił jakość życia pacjentów, ale jednocześnie stworzył nowe wyzwania związane z prywatnością i bezpieczeństwem danych medycznych. Międzynarodowy zespół badaczy, lekarzy i przedstawicieli społeczności diabetologicznej opracował Kartę Praw do Danych o Cukrzycy (Diabetes Data Rights Charter). Dokument ma wyznaczać nowe standardy dostępu do informacji zdrowotnych oraz zwiększać kontrolę pacjentów nad sposobem ich wykorzystywania przez producentów urządzeń medycznych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego osoby z cukrzycą domagają się większej kontroli nad danymi generowanymi przez systemy CGM i pompy insulinowe.
- Jakie prawa pacjentów określa międzynarodowa Karta Praw do Danych o Cukrzycy.
- Na czym polega problem wymuszonej zgody na udostępnianie danych producentom urządzeń medycznych.
- Jak nowa karta wykracza poza obowiązujące przepisy dotyczące ochrony danych zdrowotnych.
Technologie diabetologiczne a kontrola nad danymi medycznymi
Systemy ciągłego monitorowania glikemii (CGM), pompy insulinowe oraz automatyczne systemy podawania insuliny generują ogromne ilości danych zdrowotnych przez całą dobę. Chociaż technologie te wspierają kontrolę metaboliczną cukrzycy, ich użytkownicy nie zawsze mają pełny dostęp do zgromadzonych informacji.
Nowa międzynarodowa karta jest efektem 18-miesięcznej współpracy osób z cukrzycą, lekarzy, naukowców oraz rzeczników praw pacjentów. Projekt współprowadzili badacze z University of Birmingham i University College Dublin.
– Na całym świecie osoby chore na cukrzycę odczuły poprawę jakości życia dzięki inteligentnym urządzeniom medycznym, takim jak glukometry i automatyczne pompy insulinowe, które pomagają im w kontrolowaniu cukrzycy. Jednak, jak w przypadku większości nowoczesnych technologii, pytania dotyczące dostępu do danych gromadzonych przez te urządzenia i ich producentów oraz kontroli nad nimi pozostają aktualne – powiedziała prof. Muireann Quigley z Uniwersytetu w Birmingham.
Pięć fundamentalnych zasad Karty Praw do Danych o Cukrzycy
Autorzy dokumentu określili pięć podstawowych zasad, które powinny wyznaczać standardy zarządzania danymi w sektorze technologii diabetologicznych:
- Dostęp do danych – możliwość bezpiecznego korzystania z informacji w czasie rzeczywistym i w formacie wybranym przez pacjenta.
- Prywatność i bezpieczeństwo – odpowiednia ochrona danych podczas ich przechowywania i przesyłania.
- Korzyści i interesy pacjentów – nadrzędność potrzeb osób z cukrzycą w procesie wykorzystywania informacji zdrowotnych.
- Wybór i kontrola – możliwość świadomego decydowania o zakresie, odbiorcach i celach udostępniania danych.
- Odpowiedzialność i przejrzystość – transparentność działań podmiotów gromadzących, przetwarzających i wykorzystujących dane.
Karta podkreśla również potrzebę informowania pacjentów o wykorzystywaniu ich danych do opracowywania nowych produktów i algorytmów.
Wymuszona zgoda na udostępnianie danych zdrowotnych
Jednym z kluczowych problemów wskazanych przez autorów dokumentu jest uzależnianie dostępu do podstawowych funkcji urządzeń medycznych od akceptacji rozbudowanych zasad przetwarzania danych. Przykładem jest firma Dexcom, jeden z wiodących producentów systemów CGM. Zmiana warunków korzystania z aplikacji, wymagająca ich zaakceptowania pod rygorem utraty dostępu do aplikacji, spotkała się z krytyką społeczności diabetologicznej i pozwami sądowymi.
W praktyce wycofanie zgody na udostępnianie informacji może skutkować utratą dostępu do funkcji istotnych dla codziennego zarządzania chorobą.
– Wydarzenia takie jak Dexcom pokazują, że ludzie bardzo dbają o dane, na podstawie których podejmują decyzje o życiu lub śmierci. Karta Praw do Danych o Cukrzycy pomaga społeczności wyrazić te obawy – i wzywa cały system opieki zdrowotnej do przyjęcia praktyk dotyczących danych, które lepiej odpowiadają ich potrzebom – powiedział dr Shane O’Donnell z University College Dublin, współkierownik projektu, który sam choruje na cukrzycę.
Nowa karta wykracza poza obowiązujące przepisy
Zasady zawarte w dokumencie są zgodne z europejskim i brytyjskim RODO oraz amerykańską ustawą HIPAA (Health Insurance Portability and Accountability Act). Jednak karta wykracza poza obowiązujące regulacje, proponując standardy dobrych praktyk dla producentów urządzeń medycznych i innych podmiotów przetwarzających dane.
Dokument nie stanowi nowego aktu prawnego, lecz wyznacza kierunek zmian w zarządzaniu informacjami zdrowotnymi.
Pacjent w centrum cyfrowej opieki zdrowotnej
Międzynarodowa Karta Praw do Danych o Cukrzycy stanowi ważny głos w dyskusji o odpowiedzialnej cyfryzacji medycyny. Wraz z rozwojem sztucznej inteligencji i inteligentnych urządzeń medycznych znaczenie informacji generowanych przez pacjentów będzie rosło. Dlatego zapewnienie przejrzystości, bezpieczeństwa oraz rzeczywistej kontroli nad danymi powinno stać się jednym z priorytetów podmiotów rozwijających technologie medyczne.
Główne wnioski
- Międzynarodowa Karta Praw do Danych o Cukrzycy powstała w wyniku 18-miesięcznej współpracy pacjentów, lekarzy, naukowców i rzeczników praw pacjentów.
- Dokument opiera się na pięciu fundamentalnych zasadach: dostępie do danych, prywatności i bezpieczeństwie, nadrzędności interesów pacjentów, wyborze i kontroli oraz odpowiedzialności i przejrzystości.
- Przypadek firmy Dexcom pokazuje, że uzależnianie dostępu do funkcji urządzeń medycznych od zgody na udostępnianie danych budzi sprzeciw społeczności diabetologicznej i może prowadzić do sporów sądowych.
- Nowa karta wykracza poza obowiązujące regulacje, w tym RODO i HIPAA, wyznaczając standardy dobrych praktyk w zakresie zarządzania danymi zdrowotnymi przez producentów technologii medycznych.
Źródło:
- https://scienmag.com/new-international-diabetes-charter-demands-greater-control-over-digital-health-data/
- https://www.eurekalert.org/news-releases/1152084
- https://www.thelancet.com/journals/landia/article/PIIS2213-8587(25)00291-8/fulltext

