Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt nowych standardów organizacyjnych dla centrów zdrowia psychicznego (CZP). Zmiany obejmują m.in. zasady przyjmowania pacjentów, organizację leczenia oraz stopniowe zmniejszanie liczby łóżek psychiatrycznych z 33 do 25 na 100 tys. dorosłych. Resort przewidział rozwiązania przejściowe, a placówki mają czas na dostosowanie działalności do nowych wymagań do 1 czerwca 2027 r. Projekt z 30 października 2026 r. trafił do konsultacji publicznych i opiniowania, które potrwają 30 dni.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie nowe standardy organizacyjne Ministerstwo Zdrowia proponuje dla centrów zdrowia psychicznego.
- Jak zmienią się zasady przyjmowania pacjentów, organizacji leczenia i koordynacji opieki w CZP.
- Na czym polega okres przejściowy dotyczący zmniejszania liczby łóżek psychiatrycznych.
- Do kiedy placówki będą musiały dostosować działalność do nowych wymagań.
Jednolite standardy dla centrów zdrowia psychicznego
Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień w ramach centrum zdrowia psychicznego ma ujednolicić sposób funkcjonowania CZP w całej Polsce.
Regulacja jest następstwem doświadczeń programu pilotażowego prowadzonego od 2018 r. oraz wprowadzenia systemowego modelu CZP rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 2 października 2026 r. (Dz. U. poz. 1312).
Podczas pilotażu ujawniły się istotne różnice organizacyjne między placówkami. Na brak wystarczająco szczegółowych zasad udzielania świadczeń, problemy z kierowaniem pacjentów do odpowiednich form leczenia oraz niewystarczającą koordynację opieki szpitalnej i środowiskowej wskazała również ocena przeprowadzona przez Biuro Regionalne Światowej Organizacji Zdrowia dla Europy.
Nowe przepisy mają zapewnić porównywalne standardy organizacji opieki zarówno w dotychczasowych placówkach pilotażowych, jak i podmiotach, które dopiero rozpoczną działalność w modelu CZP.
Jak zmieni się organizacja opieki psychiatrycznej?
Projektowany standard organizacyjny obejmuje osiem obszarów funkcjonowania centrów zdrowia psychicznego. Określa strukturę CZP, zasady przyjmowania pacjentów, organizację procesu diagnostyczno-terapeutycznego oraz zadania personelu.
Najważniejsze rozwiązania to:
- Ogólne zasady funkcjonowania CZP – określenie obowiązków placówek dotyczących dostępności i jakości świadczeń, współpracy z pomocą społeczną, administracją publiczną i organizacjami społecznymi oraz działań profilaktycznych.
- Organizacja i struktura CZP – określenie zasad funkcjonowania poradni zdrowia psychicznego, zespołu leczenia środowiskowego, oddziału dziennego i oddziału psychiatrycznego. Wprowadzenie opieki stopniowanej, dostosowanej do potrzeb pacjenta.
- Punkt Zgłoszeniowo-Koordynacyjny – ujednolicenie zasad przyjmowania zgłoszeń, wstępnej oceny potrzeb zdrowotnych, oceny ryzyka zachowań destrukcyjnych oraz kierowania pacjentów do odpowiednich form pomocy.
- Oddział psychiatryczny w ramach CZP – określenie zasad organizacji opieki całodobowej, współpracy z pozostałymi jednostkami CZP oraz planowania dalszego leczenia po hospitalizacji.
- Organizacja procesu diagnostyczno-terapeutycznego – ujednolicenie zasad oceny potrzeb pacjenta, planowania i realizacji leczenia, monitorowania jego efektów oraz zapewnienia ciągłości opieki.
- Pomoc czynna – określenie zasad kwalifikowania pacjentów wymagających długotrwałego, aktywnego wsparcia oraz obowiązków koordynatora opieki odpowiedzialnego za organizację procesu leczenia.
- Plan terapii i zdrowienia – wprowadzenie zasad indywidualnego planowania terapii i oceny jej rezultatów, uwzględniających m.in. stan kliniczny, jakość życia, poziom funkcjonowania i satysfakcję pacjenta.
- Asystenci zdrowienia – określenie roli osób wykorzystujących własne doświadczenie kryzysu psychicznego do wspierania pacjentów i ich rodzin, motywowania do leczenia oraz współpracy z zespołem terapeutycznym.
Mniej łóżek psychiatrycznych. Przewidziano okres przejściowy
Jednym z elementów projektu jest stopniowe zmniejszenie wskaźnika liczby łóżek w oddziałach psychiatrycznych funkcjonujących w ramach CZP z 33 do 25 na 100 tys. osób dorosłych. Ministerstwo Zdrowia zakłada, że ograniczanie liczby łóżek będzie następowało równolegle z rozwojem ambulatoryjnych, dziennych i środowiskowych form leczenia.
Przepisy przejściowe mają zapobiec sytuacji, w której dostępność hospitalizacji psychiatrycznych zmniejszyłaby się szybciej niż możliwości zapewnienia pacjentom alternatywnych form opieki.
Projekt przewiduje także obowiązek planowania dalszego leczenia po zakończeniu hospitalizacji, aby zapewnić pacjentom ciągłość opieki poza oddziałem psychiatrycznym.
Centra zdrowia psychicznego mają czas do 1 czerwca 2027 r.
Zgodnie z § 2 projektu podmioty lecznicze będą zobowiązane dostosować działalność do nowych standardów najpóźniej do 1 czerwca 2027 r. Okres dostosowawczy ma umożliwić placówkom przeprowadzenie zmian organizacyjnych, przygotowanie personelu oraz wdrożenie nowych zasad prowadzenia procesu diagnostyczno-terapeutycznego bez przerywania udzielania świadczeń.
Projekt zakłada wejście rozporządzenia w życie po upływie 30 dni od ogłoszenia.
Projekt rozporządzenia trafił do konsultacji
Projekt z 30 października 2026 r. został przekazany do konsultacji publicznych i opiniowania. Na zgłaszanie uwag przewidziano 30 dni.
Główne wnioski
- Ministerstwo Zdrowia przygotowało nowe standardy organizacyjne dla CZP, obejmujące osiem obszarów funkcjonowania placówek, m.in. organizację leczenia, koordynację opieki i zadania personelu.
- Wskaźnik liczby łóżek psychiatrycznych ma stopniowo zmniejszyć się z 33 do 25 na 100 tys. osób dorosłych. Projekt przewiduje rozwiązania przejściowe, które mają umożliwić równoległy rozwój ambulatoryjnych, dziennych i środowiskowych form opieki.
- Do 1 czerwca 2027 r. podmioty lecznicze mają dostosować działalność do nowych standardów. Rozporządzenie ma wejść w życie po upływie 30 dni od ogłoszenia.
- Projekt z 30 października 2026 r. trafił do konsultacji publicznych i opiniowania, z 30-dniowym terminem zgłaszania uwag.
Źródło:
- https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12416304
