Nowe ogólnokrajowe badanie przeprowadzone przez Harvard T.H. Chan School of Public Health wskazuje, że hrabstwa w USA położone bliżej czynnych elektrowni jądrowych mogą odnotowywać wyższe wskaźniki umieralności z powodu nowotworów niż regiony bardziej oddalone. Wyniki opublikowane w Nature Communications nie potwierdzają związku przyczynowo-skutkowego, jednak sugerują potrzebę dalszych, pogłębionych analiz wpływu energetyki jądrowej na zdrowie populacyjne.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie wyniki przyniosło ogólnokrajowe badanie Harvard T.H. Chan School of Public Health dotyczące bliskości elektrowni jądrowych i śmiertelności z powodu raka w USA.
- Na czym polega metoda „ciągłej bliskości” i dlaczego stanowi bardziej zaawansowane podejście niż wcześniejsze analizy lokalne.
- Ile zgonów oszacowano jako statystycznie związane z bliskością elektrowni jądrowych w latach 2000–2018 oraz które grupy wiekowe były najbardziej narażone.
- Jakie są ograniczenia badania i dlaczego wyniki nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie związku przyczynowo-skutkowego.
Pierwsza tak szeroka analiza w XXI wieku
Badanie obejmowało wszystkie elektrownie jądrowe działające w Stanach Zjednoczonych oraz wszystkie hrabstwa w kraju w latach2000–2018. To pierwsza w XXI wieku analiza o tak szerokim zasięgu geograficznym i czasowym.
Dotychczasowe badania w USA miały charakter lokalny i koncentrowały się zwykle na pojedynczych obiektach. Wyniki były niejednoznaczne i często sprzeczne, co utrudniało formułowanie wniosków na poziomie krajowym.
Metodologia: „ciągła bliskość” zamiast prostego podziału
Zespół badawczy zastosował metodę określaną jako „ciągła bliskość”, która uwzględniała skumulowany wpływ wszystkich elektrowni jądrowych znajdujących się w określonej odległości od danego hrabstwa. To istotne odejście od wcześniejszych analiz, które porównywały jedynie regiony „bliskie” i „dalekie” wobec pojedynczej instalacji.
Lokalizacje oraz okresy działania elektrowni pozyskano z danych amerykańskiego Departamentu Energii. Dane dotyczące śmiertelności z powodu nowotworów pochodziły z Centrów Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) oraz Agencji Informacji Energetycznej (EIA). W analizie uwzględniono szereg czynników zakłócających, takich jak:
- poziom wykształcenia,
- mediana dochodów gospodarstwa domowego,
- skład rasowy,
- rozpowszechnienie palenia,
- wskaźnik BMI,
- średnia temperatura i wilgotność,
- dostępność opieki medycznej (bliskość szpitali).
115 tysięcy zgonów w analizowanym okresie
Wyniki wykazały, że hrabstwa położone bliżej elektrowni jądrowych charakteryzowały się wyższą śmiertelnością z powodu nowotworów, nawet po uwzględnieniu zmiennych społeczno-ekonomicznych i środowiskowych.
Badacze oszacowali, że w latach 2000–2018 około 115 000 zgonów z powodu nowotworów w USA – czyli średnio około 6 400 rocznie – można przypisać bliskości elektrowni jądrowych. Najsilniejszy związek zaobserwowano w populacji osób starszych. Jak powiedział starszy autor Petros Koutrakis, profesor zdrowia środowiskowego i siedlisk człowieka im. Akiry Yamaguchi.
Nasze badanie sugeruje, że mieszkanie w pobliżu elektrowni jądrowej może wiązać się z mierzalnym ryzykiem zachorowania na raka, które maleje wraz z odległością. Zalecamy przeprowadzenie większej liczby badań dotyczących kwestii elektrowni jądrowych i ich wpływu na zdrowie, szczególnie w czasach, gdy energetykę jądrową promuje się jako czyste rozwiązanie problemu zmian klimatycznych.
Ograniczenia badania
Autorzy podkreślają, że analiza ma charakter obserwacyjny. Oznacza to, że nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie związku przyczynowo-skutkowego. Do głównych ograniczeń należą:
- brak bezpośrednich pomiarów ekspozycji na promieniowanie,
- założenie jednakowego wpływu wszystkich elektrowni,
- możliwość istnienia nieujętych czynników środowiskowych lub społecznych.
Wyniki są jednak spójne z wcześniejszym badaniem przeprowadzonym w Massachusetts, które również wykazało podwyższoną zachorowalność na nowotwory w populacjach mieszkających bliżej elektrowni jądrowych.
Energetyka jądrowa a zdrowie publiczne
W obliczu globalnych wyzwań klimatycznych energetyka jądrowa coraz częściej przedstawiana jest jako niskoemisyjne źródło energii. Jednak każda technologia energetyczna wiąże się z określonym profilem ryzyka zdrowotnego i środowiskowego.
Badania takie jak to wskazują na konieczność równoległej oceny skutków zdrowotnych oraz opracowania skutecznych systemów monitorowania populacyjnego, szczególnie w kontekście długoterminowej ekspozycji.
Główne wnioski
- Analiza objęła wszystkie hrabstwa USA w latach 2000–2018 i jest pierwszym w XXI wieku badaniem o tak szerokim zasięgu dotyczącym elektrowni jądrowych i śmiertelności z powodu nowotworów.
- Oszacowano około 115 000 zgonów (średnio 6 400 rocznie) jako statystycznie związanych z bliskością czynnych elektrowni jądrowych.
- Najsilniejszy związek zaobserwowano w populacji osób starszych, nawet po uwzględnieniu czynników społeczno-ekonomicznych, środowiskowych i zdrowotnych.
- Badanie ma charakter obserwacyjny – nie obejmowało bezpośrednich pomiarów promieniowania i nie pozwala na potwierdzenie związku przyczynowego.
Źródło:
- https://www.nature.com/articles/s41467-026-69285-4
- Harvard TH Chan School of Public Health
