Bezdech senny – przyczyny, objawy, diagnostyka i leczenie. Najważniejsze informacje

Bezdech senny jest zaburzeniem oddychania podczas snu, w którym dochodzi do powtarzających się epizodów zatrzymania lub istotnego ograniczenia przepływu powietrza. Najczęstszą postacią choroby jest obturacyjny bezdech senny (OBS), związany z okresowym zamykaniem się górnych dróg oddechowych. Problem wykracza jednak daleko poza chrapanie i pogorszenie jakości snu. Nieleczony bezdech senny wiąże się m.in. z nadmierną sennością w ciągu dnia, zaburzeniami koncentracji, nadciśnieniem tętniczym oraz zwiększonym ryzykiem poważnych powikłań sercowo-naczyniowych.

Skala problemu jest duża. Opublikowana w „The Lancet Respiratory Medicine” analiza epidemiologiczna oszacowała, że na obturacyjny bezdech senny o różnym stopniu nasilenia może cierpieć około 936 mln osób w wieku 30–69 lat na świecie, natomiast umiarkowana lub ciężka postać zaburzenia może dotyczyć około 425 mln osób. Dane te pokazują, że bezdech senny należy traktować jako istotny problem zdrowia publicznego, a nie wyłącznie nocną dolegliwość.

Z tego artykułu dowiesz się…

• Czym jest bezdech senny i jakie są jego najczęstsze rodzaje, w tym obturacyjny bezdech senny (OBS), centralny bezdech senny i postać mieszana.
• Jakie są najważniejsze przyczyny i objawy bezdechu sennego, takie jak głośne chrapanie, przerwy w oddychaniu, nadmierna senność, poranne bóle głowy i problemy z koncentracją.
• Jak diagnozuje się bezdech senny i jakie znaczenie mają wskaźnik AHI, poligrafia oddechowa oraz polisomnografia.
• Jak wygląda leczenie bezdechu sennego, w tym terapia CPAP, redukcja masy ciała, aparaty wysuwające żuchwę, terapia pozycyjna i leczenie zabiegowe

Co to jest bezdech senny?

Zespół bezdechu sennego to grupa zaburzeń, których wspólną cechą są powtarzające się podczas snu nieprawidłowości oddychania. Mogą one przyjmować postać całkowitego zatrzymania przepływu powietrza, czyli bezdechu, albo jego częściowego ograniczenia, określanego jako spłycenie oddychania lub hipopnea. W badaniu snu bezdech definiuje się jako całkowitą przerwę w oddychaniu trwającą co najmniej 10 sekund. Epizody mogą występować wielokrotnie w ciągu godziny, a w ciężkich przypadkach powtarzać się dziesiątki razy.

W przypadku obturacyjnego bezdechu sennego podczas epizodu mięśnie odpowiedzialne za oddychanie nadal pracują, jednak przepływ powietrza zostaje ograniczony lub zatrzymany wskutek zwężenia górnych dróg oddechowych. Prowadzi to do spadku utlenowania krwi, zmian stężenia dwutlenku węgla i aktywacji mechanizmów obronnych organizmu. Następuje krótkotrwałe wybudzenie, wzrasta napięcie mięśni gardła i drożność dróg oddechowych zostaje przywrócona. Pacjent zazwyczaj nie pamięta tych mikroprzebudzeń. Jeżeli jednak powtarzają się one wielokrotnie każdej nocy, zaburzają fizjologiczną strukturę snu i ograniczają jego funkcję regeneracyjną.

Jakie są rodzaje bezdechu sennego?

Określenie „bezdech senny” obejmuje kilka zaburzeń o odmiennym mechanizmie powstawania. Zdecydowanie najczęściej występuje postać obturacyjna.

Obturacyjny bezdech senny

Obturacyjny bezdech senny, czyli OBS, powstaje wskutek okresowego zwężania lub zamykania się górnych dróg oddechowych podczas snu. W czasie czuwania mięśnie gardła utrzymują odpowiednią drożność dróg oddechowych. Podczas snu ich napięcie fizjologicznie maleje. U osoby predysponowanej może to spowodować zapadanie się tkanek miękkich gardła i ograniczenie przepływu powietrza. To właśnie ta postać odpowiada za zdecydowaną większość przypadków bezdechu sennego.

Centralny bezdech senny

Centralny bezdech senny ma inny mechanizm. W jego przebiegu przerwa w oddychaniu nie wynika przede wszystkim z mechanicznego zamknięcia dróg oddechowych, ale z okresowego braku odpowiedniego impulsu oddechowego ze strony ośrodkowego układu nerwowego. W trakcie epizodu zatrzymuje się zarówno przepływ powietrza, jak i ruchy oddechowe klatki piersiowej oraz brzucha. Centralny bezdech senny występuje znacznie rzadziej niż OBS i może być związany m.in. z niewydolnością serca, niektórymi chorobami neurologicznymi, przebywaniem na dużej wysokości czy stosowaniem określonych leków, w tym opioidów.

Mieszany bezdech senny

Możliwe jest również współwystępowanie mechanizmów centralnych i obturacyjnych. Wówczas mówi się o bezdechu mieszanym. Rozróżnienie poszczególnych typów ma znaczenie kliniczne, ponieważ mechanizm zaburzeń wpływa na dalszą diagnostykę i wybór leczenia.

Jakie są przyczyny bezdechu sennego?

W przypadku OBS nie ma jednej uniwersalnej przyczyny. Choroba rozwija się wskutek współdziałania cech anatomicznych, fizjologicznych i środowiskowych sprzyjających zapadaniu się górnych dróg oddechowych podczas snu. Jednym z najważniejszych czynników jest nadmierna masa ciała. Tkanka tłuszczowa odkładająca się w okolicy szyi i struktur górnych dróg oddechowych może zmniejszać ich światło oraz zwiększać podatność gardła na zapadanie.

Znaczenie mogą mieć także uwarunkowania anatomiczne, takie jak powiększone migdałki, duży język, budowa żuchwy i twarzoczaszki, zwężenie gardła czy nieprawidłowości w obrębie nosa. Do czynników zwiększających ryzyko OBS należą ponadto:

• nadwaga i otyłość,
• starszy wiek,
• płeć męska,
• menopauza u kobiet,
• rodzinne występowanie bezdechu sennego,
• niektóre nieprawidłowości anatomiczne górnych dróg oddechowych,
• palenie tytoniu,
• spożywanie alkoholu, zwłaszcza przed snem,
• stosowanie leków działających sedatywnie,
• współistnienie niektórych chorób metabolicznych i sercowo-naczyniowych.

Ryzyko bezdechu sennego zwiększa się wraz z wiekiem. Choroba może jednak występować również u młodych dorosłych oraz u dzieci, dlatego prawidłowa masa ciała czy młody wiek nie wykluczają OBS.

Czy otyłość powoduje bezdech senny?

Otyłość jest jednym z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka obturacyjnego bezdechu sennego, ale nie jest jego jedyną przyczyną. Zwiększona ilość tkanki tłuszczowej w obrębie szyi i gardła sprzyja zwężaniu górnych dróg oddechowych. Jednocześnie otyłość może zmieniać mechanikę oddychania i zwiększać obciążenie układu oddechowego.

Zależność jest przy tym częściowo dwukierunkowa. Fragmentacja snu i przewlekłe niewyspanie mogą niekorzystnie wpływać na aktywność fizyczną, apetyt i metabolizm, utrudniając kontrolę masy ciała. Nie oznacza to jednak, że każda osoba z OBS ma otyłość. U pacjentów z prawidłową masą ciała istotną rolę mogą odgrywać przede wszystkim czynniki anatomiczne lub indywidualna podatność górnych dróg oddechowych na zapadanie.

Bezdech senny – jakie daje objawy?

Objawy bezdechu sennego można podzielić na występujące podczas snu oraz pojawiające się w ciągu dnia. Charakterystyczne jest to, że część nocnych symptomów częściej zauważa partner pacjenta niż sam chory.

Objawy bezdechu sennego w nocy

Najbardziej typowym sygnałem jest głośne, nieregularne chrapanie, szczególnie jeżeli przerywają je okresy ciszy odpowiadające zatrzymaniu oddychania, po których następuje gwałtowny wdech, parsknięcie lub dławienie się. Do nocnych objawów mogą należeć:

• głośne i nieregularne chrapanie,
• obserwowane przez drugą osobę przerwy w oddychaniu,
• nagłe nabieranie powietrza,
• uczucie duszenia lub dławienia się podczas snu,
• częste przebudzenia,
• niespokojny sen,
• wzmożona potliwość,
• częste oddawanie moczu w nocy,
• suchość w jamie ustnej po przebudzeniu.

Samo chrapanie nie oznacza jeszcze bezdechu sennego. Szczególnej uwagi wymaga natomiast chrapanie połączone z obserwowanymi przerwami w oddychaniu.

Objawy bezdechu sennego w dzień

Wielokrotne mikroprzebudzenia powodują, że pacjent może spędzić w łóżku siedem czy osiem godzin, a mimo to rano nie czuje się wypoczęty. Do częstych objawów dziennych należą:

• nadmierna senność,
• przewlekłe zmęczenie,
• poranne bóle głowy,
• trudności z koncentracją,
• pogorszenie pamięci,
• spowolnienie czasu reakcji,
• drażliwość i zmiany nastroju,
• obniżona wydajność zawodowa,
• zmniejszenie libido.

Nadmierna senność może mieć szczególne znaczenie u kierowców zawodowych, operatorów maszyn i osób wykonujących pracę wymagającą stałej koncentracji. Co istotne, brak wyraźnej senności w ciągu dnia nie wyklucza bezdechu sennego. NICE podkreśla, że Skala Senności Epworth nie powinna być stosowana jako jedyne kryterium decydujące o skierowaniu pacjenta do dalszej diagnostyki.

Chrapanie a bezdech senny – jaka jest różnica?

Chrapanie jest dźwiękiem powstającym wskutek drgania tkanek górnych dróg oddechowych podczas przepływu powietrza. Może występować bez bezdechu sennego. W OBS problem jest bardziej złożony. Drogi oddechowe zwężają się na tyle, że dochodzi do istotnego ograniczenia albo całkowitego zatrzymania przepływu powietrza. Nie każde chrapanie jest więc objawem choroby, ale głośne, nieregularne chrapanie z przerwami w oddychaniu, dławieniem się lub nadmierną sennością w ciągu dnia powinno skłaniać do diagnostyki bezdechu sennego.

Jak długo trwa bezdech senny?

Pojedynczy epizod bezdechu rozpoznawany w badaniu snu trwa co najmniej 10 sekund. Przerwy mogą być jednak dłuższe i występować wielokrotnie w ciągu jednej godziny. Znaczenie kliniczne ma nie tylko czas trwania pojedynczego epizodu, lecz również ich liczba, spadki saturacji, fragmentacja snu, objawy pacjenta oraz współistniejące choroby. Do oceny nasilenia OBS powszechnie wykorzystuje się wskaźnik AHI (apnoea-hypopnoea index), czyli liczbę bezdechów i spłyceń oddychania przypadających na godzinę snu. Orientacyjnie przyjmuje się:

• AHI poniżej 5 zdarzeń na godzinę – wynik poniżej progu diagnostycznego OBS,
• AHI 5–14,9 – postać łagodna,
• AHI 15–29,9 – postać umiarkowana,
• AHI co najmniej 30 – postać ciężka.

Wyniku nie powinno się jednak interpretować w oderwaniu od obrazu klinicznego. Dwie osoby z podobnym AHI mogą mieć odmienną głębokość desaturacji, nasilenie senności oraz ryzyko związane z chorobami współistniejącymi.

Dlaczego bezdech senny może być niebezpieczny?

Każdy epizod niedrożności górnych dróg oddechowych może prowadzić do przejściowego niedotlenienia, wzrostu stężenia dwutlenku węgla, pobudzenia układu współczulnego i mikroprzebudzenia. Jeżeli taki cykl powtarza się dziesiątki razy w ciągu godziny, organizm jest wielokrotnie narażany na gwałtowne zmiany fizjologiczne. W perspektywie długoterminowej OBS jest związany m.in. z zaburzeniami metabolicznymi i sercowo-naczyniowymi. Nieleczony bezdech senny wiąże się ze zwiększonym ryzykiem:

• nadciśnienia tętniczego, w tym nadciśnienia opornego,
• zaburzeń rytmu serca,
• choroby niedokrwiennej serca,
• niewydolności serca,
• udaru mózgu,
• zaburzeń metabolicznych,
• problemów z koncentracją i pamięcią,
• wypadków komunikacyjnych i zawodowych związanych z sennością.

Warto jednak podkreślić, że zależności między OBS, a poszczególnymi chorobami współistniejącymi są złożone. Pacjenci z bezdechem często mają również otyłość, nadciśnienie, cukrzycę typu 2 czy inne czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego.

Jak rozpoznać bezdech senny?

Rozpoznanie nie powinno opierać się wyłącznie na objawach. Chrapanie, zmęczenie czy senność mogą mieć wiele przyczyn, dlatego podejrzenie OBS wymaga odpowiedniej oceny klinicznej i badania snu. Pierwszym etapem jest szczegółowy wywiad. Lekarz powinien zwrócić uwagę m.in. na chrapanie, obserwowane bezdechy, senność, nocne dławienie się, jakość snu, nykturię, choroby współistniejące, stosowane leki, masę ciała oraz charakter wykonywanej pracy.

Pomocniczo można wykorzystać kwestionariusze takie jak STOP-Bang oraz Skalę Senności Epworth. Nie zastępują one jednak badania diagnostycznego.

Polisomnografia

Najbardziej kompleksowym badaniem snu jest polisomnografia. Pozwala ona jednocześnie rejestrować wiele parametrów fizjologicznych, m.in. aktywność mózgu, ruchy gałek ocznych, napięcie mięśniowe, oddychanie, ruchy klatki piersiowej i brzucha, czynność serca oraz saturację krwi. Dzięki temu można ocenić strukturę snu, rodzaj zaburzeń oddychania i ich nasilenie.

Badanie poligraficzne

U odpowiednio dobranych pacjentów diagnostyka może być przeprowadzana również w warunkach domowych przy użyciu poligrafii snu. NICE rekomenduje domową poligrafię jako badanie oferowane osobom z podejrzeniem OBS. W określonych sytuacjach wykorzystuje się także pulsoksymetrię, jednak sama nocna saturacja nie zawsze wystarcza do potwierdzenia lub wykluczenia choroby. Jeżeli wynik prostszego badania jest prawidłowy, ale objawy nadal silnie wskazują na bezdech senny, konieczne może być wykonanie bardziej rozbudowanej diagnostyki, w tym polisomnografii.

Bezdech senny – do jakiego lekarza się zgłosić?

Pacjent podejrzewający u siebie bezdech senny może w pierwszej kolejności zgłosić się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Po zebraniu wywiadu lekarz może zdecydować o dalszej diagnostyce i skierowaniu do odpowiedniego specjalisty lub ośrodka zajmującego się zaburzeniami snu. W diagnostyce i leczeniu, zależnie od obrazu klinicznego, mogą uczestniczyć m.in. pulmonolodzy, laryngolodzy, neurolodzy, kardiolodzy, specjaliści medycyny snu oraz stomatolodzy zajmujący się leczeniem aparatami wewnątrzustnymi. Interdyscyplinarne podejście ma szczególne znaczenie u pacjentów z chorobami współistniejącymi.

Jak leczy się bezdech senny?

Leczenie zależy od rodzaju bezdechu, jego nasilenia, anatomii górnych dróg oddechowych, objawów, masy ciała, chorób współistniejących i tolerancji poszczególnych metod. W przypadku obturacyjnego bezdechu sennego podstawowe znaczenie mają modyfikacja czynników ryzyka oraz metody utrzymujące drożność górnych dróg oddechowych podczas snu.

Redukcja masy ciała i zmiana stylu życia

U pacjentów z nadwagą lub otyłością istotnym elementem terapii jest redukcja masy ciała. Może ona zmniejszyć nasilenie OBS, choć nie u każdego pacjenta doprowadzi do całkowitego ustąpienia choroby. Znaczenie mają również:

• regularna aktywność fizyczna,
• ograniczenie alkoholu, szczególnie wieczorem,
• zaprzestanie palenia,
• regularny rytm snu,
• odpowiednia długość snu,
• unikanie niepotrzebnego stosowania substancji i leków nasilających zwiotczenie górnych dróg oddechowych.

Zmiany stylu życia powinny uzupełniać właściwe leczenie, a w bardziej nasilonym OBS nie należy traktować ich jako automatycznego zamiennika terapii aparatem PAP.

CPAP – podstawowa metoda leczenia obturacyjnego bezdechu sennego

Jedną z najważniejszych metod terapii jest CPAP (ang. continuous positive airway pressure 'stałe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych’), czyli utrzymywanie stałego dodatniego ciśnienia w drogach oddechowych. Pacjent śpi w masce połączonej z urządzeniem, które wytwarza dodatnie ciśnienie powietrza. Nie jest to klasyczny respirator wykonujący oddech za chorego. Ciśnienie działa raczej jak pneumatyczna „szyna”, która zapobiega zapadaniu się górnych dróg oddechowych.

Skutecznie stosowany CPAP może ograniczyć liczbę epizodów obturacyjnych, poprawić jakość snu i zmniejszyć senność w ciągu dnia. NICE zaleca CPAP w połączeniu z poradnictwem dotyczącym stylu życia u osób z umiarkowanym lub ciężkim OBS. Terapia może być stosowana również w łagodnej postaci choroby, szczególnie jeżeli objawy wpływają na jakość życia i codzienne funkcjonowanie. Kluczowe znaczenie ma jednak regularność. Aparat powinien być używany podczas snu zgodnie z zaleceniami, ponieważ nie eliminuje on anatomicznej czy fizjologicznej przyczyny choroby, lecz utrzymuje drożność dróg oddechowych w czasie jego stosowania.

CPAP czy Auto-CPAP?

W klasycznym CPAP urządzenie utrzymuje ustalone ciśnienie terapeutyczne. Aparaty automatyczne, określane jako APAP lub Auto-CPAP, mogą dostosowywać ciśnienie w określonym zakresie zależnie od wykrywanych zaburzeń oddychania. Wybór urządzenia i ustawień powinien wynikać z oceny medycznej. NICE wskazuje, że Auto-CPAP można rozważać jako alternatywę dla stałociśnieniowego CPAP m.in. u części pacjentów, u których zapotrzebowanie na wyższe ciśnienie zmienia się w trakcie snu lub którzy mają trudności z tolerowaniem stałego ciśnienia.

Aparaty wewnątrzustne w leczeniu bezdechu sennego

Alternatywą dla CPAP u wybranych pacjentów są aparaty wysuwające żuchwę, określane jako mandibular advancement devices lub splints. Urządzenie zakładane jest na zęby na czas snu i utrzymuje żuchwę w bardziej wysuniętej pozycji. Dzięki temu zwiększa przestrzeń w tylnej części jamy ustnej i gardła, ograniczając możliwość zamknięcia dróg oddechowych.

Metoda może być szczególnie użyteczna u części osób z łagodnym i umiarkowanym OBS oraz u pacjentów, którzy nie tolerują CPAP. NICE dopuszcza jej rozważenie również u niektórych chorych z umiarkowanym lub ciężkim OBS, jeżeli CPAP jest nietolerowany lub pacjent nie decyduje się na jego stosowanie. Warunkiem jest m.in. odpowiedni stan uzębienia i przyzębia.

Terapia pozycyjna – czy spanie na boku pomaga?

U części pacjentów bezdechy pojawiają się przede wszystkim lub są znacznie bardziej nasilone podczas snu na plecach. Jest to tzw. pozycyjny obturacyjny bezdech senny. W takich przypadkach pomocne mogą być metody utrudniające przyjmowanie pozycji na plecach i promujące spanie na boku. NICE wskazuje, że terapię pozycyjną można rozważyć przede wszystkim u osób z łagodnym lub umiarkowanym pozycyjnym OBS, jeśli inne metody są nieodpowiednie albo źle tolerowane. W ciężkiej postaci choroby sama terapia pozycyjna zazwyczaj nie jest wystarczająca.

Czy bezdech senny można leczyć operacyjnie?

Leczenie chirurgiczne nie jest podstawową metodą dla wszystkich pacjentów, ale może mieć istotne znaczenie w określonych sytuacjach anatomicznych. Zabieg może być rozważany m.in. przy znacznie powiększonych migdałkach lub innych zmianach powodujących istotne zwężenie górnych dróg oddechowych. Stosowane są także operacje dotyczące tkanek gardła czy położenia szczęki i żuchwy.

NICE zaleca rozważenie tonsillektomii u wybranych dorosłych pacjentów z OBS, dużymi migdałkami powodującymi obturację oraz BMI poniżej 35 kg/m². U wybranych pacjentów stosuje się również bardziej zaawansowane metody, takie jak stymulacja nerwu podjęzykowego. Kwalifikacja wymaga jednak dokładnej diagnostyki i spełnienia określonych kryteriów.

Czy bezdech senny można całkowicie wyleczyć?

Odpowiedź zależy od przyczyny choroby. U niektórych pacjentów znaczna redukcja masy ciała, leczenie zmian anatomicznych lub odpowiednio dobrana interwencja chirurgiczna może doprowadzić do bardzo dużego ograniczenia, a czasami ustąpienia zaburzeń. U wielu chorych OBS jest jednak schorzeniem przewlekłym wymagającym długoterminowego postępowania. Z tego względu po znaczącej zmianie masy ciała lub zastosowaniu leczenia przyczynowego nie powinno się samodzielnie odstawiać CPAP. Wskazana może być ponowna ocena kliniczna i kontrolne badanie snu, które pokaże, czy terapia nadal jest potrzebna.

Bezdech senny u kobiet może wyglądać inaczej

Rozpoznawanie OBS przez wiele lat koncentrowało się przede wszystkim na typowym obrazie występującym u mężczyzn: głośnym chrapaniu, obserwowanych bezdechach i znacznej senności w ciągu dnia. U kobiet obraz kliniczny może być mniej charakterystyczny. Częściej zgłaszane mogą być m.in. zmęczenie, bezsenność, bóle głowy czy zaburzenia nastroju. Ryzyko OBS zwiększa się również po menopauzie. Ma to znaczenie diagnostyczne, ponieważ brak stereotypowego obrazu „chrapiącego i sennego pacjenta z otyłością” nie powinien prowadzić do automatycznego wykluczenia choroby.

Kiedy podejrzewać bezdech senny?

Szczególną uwagę powinno zwrócić połączenie kilku objawów: głośnego chrapania, obserwowanych przerw w oddychaniu, nocnego dławienia się, porannych bólów głowy, niewyspania oraz nadmiernej senności w ciągu dnia. Diagnostykę warto rozważyć także u pacjentów z czynnikami ryzyka i określonymi chorobami współistniejącymi, szczególnie gdy występuje otyłość lub trudne do kontrolowania nadciśnienie tętnicze. W przypadku osób wykonujących zawody wymagające wysokiego poziomu czujności nierozpoznana nadmierna senność może dodatkowo stwarzać zagrożenie dla pacjenta i innych osób.

Bezdech senny – najczęstsze pytania

Poniżej znajdują się odpowiedzi na najczęstsze pytania dotyczące bezdechu sennego, jego objawów, diagnostyki, leczenia oraz wpływu na zdrowie i codzienne funkcjonowanie.

Czy każdy, kto chrapie, ma bezdech senny?

Nie. Chrapanie jest częste i samo w sobie nie oznacza OBS. Podejrzenie choroby wzrasta, jeżeli chrapaniu towarzyszą obserwowane przerwy w oddychaniu, dławienie się podczas snu, częste wybudzenia lub nadmierna senność w ciągu dnia.

Czy można mieć bezdech senny i nie chrapać?

Tak. Chociaż głośne chrapanie jest jednym z najbardziej charakterystycznych objawów OBS, jego brak nie wyklucza zaburzeń oddychania podczas snu. Jest to szczególnie istotne w mniej typowych fenotypach choroby oraz w przypadku centralnego bezdechu sennego.

Czy bezdech senny występuje tylko u osób z otyłością?

Nie. Otyłość jest ważnym czynnikiem ryzyka, ale OBS występuje również u osób z prawidłową masą ciała. Znaczenie mogą mieć m.in. budowa twarzoczaszki, wielkość migdałków, anatomia gardła, wiek i indywidualna podatność dróg oddechowych na zapadanie.

Czy bezdech senny może powodować nadciśnienie?

OBS jest silnie związany z nadciśnieniem tętniczym. Powtarzające się niedotlenienie, mikroprzebudzenia i pobudzenie układu współczulnego należą do mechanizmów, które mogą przyczyniać się do wzrostu ciśnienia. Bezdech senny jest szczególnie istotny w diagnostyce pacjentów z nadciśnieniem opornym.

Ile bezdechów w ciągu godziny jest nieprawidłowe?

Jednym z podstawowych parametrów jest AHI. Wartość od 5 do poniżej 15 zdarzeń na godzinę odpowiada łagodnemu nasileniu OBS, 15–29,9 – umiarkowanemu, a co najmniej 30 – ciężkiemu. Interpretacja zawsze powinna jednak uwzględniać objawy oraz pełny wynik badania snu.

Czy CPAP trzeba stosować każdej nocy?

Jeżeli CPAP został zalecony jako terapia OBS, powinien być stosowany regularnie podczas snu. Efekt urządzenia występuje przede wszystkim wtedy, kiedy pacjent z niego korzysta. Problemy z maską, suchością błon śluzowych czy tolerancją ciśnienia warto konsultować z personelem prowadzącym terapię zamiast samodzielnie z niej rezygnować.

Bezdech senny – choroba, której nie należy sprowadzać do chrapania

Bezdech senny jest częstym zaburzeniem, które przez długi czas może pozostawać nierozpoznane. Najbardziej rozpowszechniona postać, czyli obturacyjny bezdech senny, wynika z powtarzającego się zwężania lub zamykania górnych dróg oddechowych podczas snu. Konsekwencją są niedotlenienie, mikroprzebudzenia i fragmentacja snu. Charakterystyczne objawy obejmują głośne chrapanie, obserwowane zatrzymania oddechu, nocne dławienie się, niewyspanie, zaburzenia koncentracji i nadmierną senność. Brak części z nich nie wyklucza jednak choroby.

Współczesna diagnostyka wykorzystuje przede wszystkim badania snu, w tym poligrafię i polisomnografię. Leczenie dobiera się indywidualnie i może obejmować redukcję masy ciała oraz inne modyfikacje stylu życia, terapię CPAP, aparaty wysuwające żuchwę, leczenie pozycyjne, a u wybranych pacjentów także zabiegi chirurgiczne. Wczesne rozpoznanie ma znaczenie nie tylko dla jakości snu i codziennego funkcjonowania, ale również ze względu na długoterminowe konsekwencje zdrowotne OBS.

Źródła:

• Mayo Clinic: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sleep-apnea/symptoms-causes/syc-20377631
• NHS: https://www.nhs.uk/conditions/sleep-apnoea/
• Pacjent.gov.pl: https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/bezdech-senny-kiedy-chrapanie-staje-sie-choroba
• Johns Hopkins Medicine: https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/obstructive-sleep-apnea
• Harvard Health Publishing: https://www.health.harvard.edu/sleep/sleep-apnea-a-to-z
• American Thoracic Society: https://site.thoracic.org/advocacy-patients/patient-resources/what-is-obstructive-sleep-apnea-in-adults
• Medycyna Praktyczna – centralny bezdech senny: https://www.mp.pl/pacjent/pulmonologia/choroby/148088,centralny-bezdech-senny
• NICE – Obstructive sleep apnoea/hypopnoea syndrome: https://www.nice.org.uk/guidance/ng202
• NIH/NHLBI – Sleep Apnea Diagnosis: https://www.nhlbi.nih.gov/health/sleep-apnea/diagnosis
• NIH/NHLBI – Sleep Apnea Treatment: https://www.nhlbi.nih.gov/health/sleep-apnea/treatment
• NIH/NHLBI – Sleep Apnea Symptoms: https://www.nhlbi.nih.gov/health/sleep-apnea/symptoms
• „The Lancet Respiratory Medicine” / PubMed – globalna częstość występowania OBS: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31300334/
• Medycyna Praktyczna – obturacyjny bezdech senny: https://www.mp.pl/pacjent/pulmonologia/choroby/74636,obturacyjny-bezdech-senny
• Narodowa Fundacja Snu – bezdech senny: https://www.nfs.org.pl/index.php/wiedza/zaburzenia-snu/bezdech-senny/