Unikanie nabiału i białka zwierzęcego, rezygnacja z owoców czy stosowanie suplementów – pacjenci onkologiczni mogą znaleźć w internecie wiele porad dotyczących diety. Problem w tym, że znaczna część z nich nie ma wystarczającego poparcia naukowego. Naukowcy z Uniwersytetu w Adelajdzie przeanalizowali informacje dotyczące żywienia kierowane do pacjentek z rakiem piersi na ośmiu popularnych platformach.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak często porady żywieniowe kierowane do pacjentek z rakiem piersi w internecie nie mają poparcia w wiarygodnych dowodach naukowych.
- Jakie są wyniki analizy ponad 150 twierdzeń dotyczących żywienia z ośmiu platform internetowych, w tym X, TikToka, Facebooka, Instagrama, YouTube, Google i ChatGPT.
- Dlaczego szczególną ostrożność należy zachować w przypadku porad z X i TikToka, gdzie aż 76 proc. analizowanych twierdzeń nie miało poparcia naukowego.
- Dlaczego restrykcyjne diety i eliminowanie produktów bez konsultacji ze specjalistą mogą zwiększać ryzyko niedożywienia u pacjentów onkologicznych.
Ponad 150 porad żywieniowych pod lupą naukowców
Badacze przeanalizowali ponad 150 twierdzeń dotyczących odżywiania znalezionych na Facebooku, X, Instagramie, TikToku, YouTube, Pintereście, w Google oraz ChatGPT. Następnie porównali je z aktualnymi dowodami naukowymi, w tym wytycznymi dotyczącymi żywienia pacjentów onkologicznych oraz wynikami badań klinicznych. Analiza wykazała, że wiele informacji dostępnych w internecie nie znajdowało potwierdzenia w wiarygodnych dowodach.
Odkryliśmy, że większość twierdzeń dotyczących żywienia, które pojawiają się w internecie i dotyczą osób chorych na raka piersi, nie jest poparta wiarygodnymi dowodami naukowymi – powiedziała Negin Amin, autorka badania, doktorantka na Wydziale Farmacji i Nauk Biomedycznych Uniwersytetu w Adelajdzie.
Szczególnie niepokojące wyniki dotyczyły X i TikToka.
Szansa na znalezienie takich niepotwierdzonych porad jest znacznie wyższa na X lub TikToku, gdzie aż 76% z nich nie ma poparcia naukowego.
„Cukier z owoców odżywia raka”. Takie porady krążą w sieci
Wśród często występujących, ale niepotwierdzonych twierdzeń znalazły się zalecenia, aby podczas leczenia raka unikać nabiału i białka zwierzęcego. Badacze natrafili również na przekazy sugerujące, że cukier znajdujący się w owocach „odżywia komórki rakowe” oraz że oliwa z oliwek może wyleczyć raka. Znaczenie miało również źródło informacji. Naukowcy podzielili autorów treści na pracowników ochrony zdrowia, osoby dzielące się własnymi doświadczeniami oraz grupy i organizacje.
Treści publikowane przez pracowników ochrony zdrowia były zgodne z dowodami w 29 proc. przypadków. Dla osobistych relacji odsetek wynosił 24 proc., podobnie jak w przypadku treści udostępnianych przez grupy i organizacje. Jednocześnie przedstawiciele ochrony zdrowia publikowali najmniej informacji dotyczących żywienia w raku piersi.
Błędne porady mogą zwiększać ryzyko niedożywienia
Problem nie ogranicza się do jakości informacji. Restrykcyjne diety podejmowane przez pacjentów bez konsultacji ze specjalistą mogą mieć konsekwencje dla ich stanu odżywienia, szczególnie podczas wymagającego leczenia onkologicznego.
Nasze badanie pokazuje, że informacje żywieniowe niepoparte dowodami naukowymisą szeroko udostępniane w internecie. Może to narażać pacjentów onkologicznych na ryzyko niedożywienia , które może wiązać się z poważnymi konsekwencjami i niższą jakością życia – powiedziała starsza autorka, Tania Crotti, adiunkt i badaczka medyczna w Szkole Farmacji i Nauk Biomedycznych Uniwersytetu w Adelajdzie. Bardzo ważne jest, abyśmy znaleźli sposób na rozróżnienie wiarygodnych i niewiarygodnych źródeł, aby zapewnić pacjentom chorym na raka dostęp do właściwej porady zdrowotnej.
Jak powinien odżywiać się pacjent podczas leczenia raka?
Autorzy badania wskazują na zalecenia Cancer Council, zgodnie z którymi podczas terapii onkologicznej należy spożywać zróżnicowane, odżywcze produkty pochodzące z pięciu podstawowych grup żywności. Jednocześnie potrzeby żywieniowe mogą różnić się zależnie m.in. od rodzaju choroby, zastosowanego leczenia i sytuacji konkretnego pacjenta. Dlatego naukowcy zachęcają osoby leczone onkologicznie do uzyskiwania spersonalizowanych porad żywieniowych od swojego zespołu medycznego, zamiast wprowadzania restrykcyjnych diet na podstawie treści znalezionych w mediach społecznościowych. Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie „Patient Education and Counseling”.
Potrzebne są wiarygodne informacje o żywieniu w chorobie nowotworowej
Problem może zyskiwać na znaczeniu wraz ze wzrostem liczby zachorowań na raka piersi i zapotrzebowania pacjentów na informacje dotyczące diety, aktywności fizycznej oraz funkcjonowania po diagnozie. Autorzy analizy wskazują dlatego również na potrzebę kampanii edukacyjnych zwiększających odporność odbiorców na dezinformację zdrowotną. Istotne jest także zwiększenie dostępności rzetelnych treści przygotowanych na podstawie aktualnej wiedzy naukowej. W przypadku pacjentów onkologicznych internet może być ważnym źródłem wiedzy i wsparcia, jednak informacje dotyczące żywienia wymagają szczególnej ostrożności. Wyniki badania pokazują, że popularność porady nie jest równoznaczna z jej wiarygodnością, a nieuzasadnione eliminowanie kolejnych grup produktów może zamiast pomóc dodatkowo zwiększyć ryzyko problemów żywieniowych.
Główne wnioski
- Naukowcy z Uniwersytetu w Adelajdzie przeanalizowali ponad 150 twierdzeń dotyczących żywienia pacjentek z rakiem piersi znalezionych na ośmiu popularnych platformach internetowych.
- Na X i TikToku aż 76 proc. analizowanych porad nie miało poparcia naukowego. Wśród niepotwierdzonych twierdzeń znalazły się m.in. zalecenia unikania nabiału i białka zwierzęcego oraz sugestie, że cukier z owoców „odżywia” komórki nowotworowe.
- Treści publikowane przez pracowników ochrony zdrowia były zgodne z dowodami w 29 proc. przypadków, wobec 24 proc. w przypadku osobistych relacji oraz treści publikowanych przez grupy i organizacje.
- Autorzy badania ostrzegają, że niepotwierdzone porady i restrykcyjne diety mogą zwiększać ryzyko niedożywienia. Pacjenci onkologiczni powinni konsultować indywidualne potrzeby żywieniowe ze swoim zespołem medycznym.
Źródło:
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0738399126003472
- University of Adelaide
