W perspektywie najbliższych dwudziestu lat Gates Foundation planuje skoncentrować swoje działania na maksymalnym przyspieszeniu postępu w kierunku bardziej sprawiedliwego świata. Punkt wyjścia jest jednoznaczny: nigdy wcześniej ludzkość nie dysponowała takimi narzędziami, wiedzą i technologiami, które pozwalałyby skutecznie poprawiać zdrowie, bezpieczeństwo i dobrobyt milionów ludzi. Dynamiczny rozwój nauki – w tym sztucznej inteligencji – sprawia, że każdy przełom staje się realną szansą na uratowanie życia lub wyrwanie całych społeczności z ubóstwa.
Strategia fundacji na kolejne dwie dekady opiera się na trzech kluczowych aspiracjach, które łączą zdrowie publiczne, rozwój społeczno-gospodarczy oraz równość szans.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie trzy strategiczne cele wyznaczyła Gates Foundation na kolejne 20 lat i dlaczego koncentrują się one na zdrowiu, edukacji i walce z ubóstwem.
- Jakie konkretne postępy już osiągnięto – m.in. spadek liczby zgonów dzieci poniżej 5. roku życia z 12 mln do 5 mln rocznie.
- Jaką rolę odgrywają innowacje, w tym AI i terapie genowe, w eradykacji chorób zakaźnych takich jak malaria, HIV czy gruźlica.
- Dlaczego globalne partnerstwa i finansowanie publiczne są kluczowe, aby ambitne cele fundacji mogły zostać zrealizowane.
1. Żadna matka ani dziecko nie umiera z przyczyn możliwych do uniknięcia
W 1990 roku na świecie umierało około 12 milionów dzieci poniżej 5. roku życia. Do 2019 roku liczba ta spadła do 5 milionów. Zdaniem fundacji świat posiada dziś wiedzę i narzędzia, aby ponownie zmniejszyć tę liczbę o połowę i jeszcze bardziej zbliżyć się do całkowitego wyeliminowania możliwych do uniknięcia zgonów dzieci.
Kluczową rolę odgrywa tu żywienie, w tym coraz lepiej poznany wpływ mikrobiomu jelitowego na odporność i prawidłowy rozwój. Równolegle ogromny postęp dokonał się w obszarze zdrowia matek – od opieki prenatalnej po wsparcie okołoporodowe. Nowe szczepionki i terapie ratujące życie, a także skuteczniejsze systemy dystrybucji, pozwalają docierać do najbardziej narażonych populacji, m.in. dzięki współpracy z organizacjami takimi jak Gavi oraz Global Fund. Postęp można dziś precyzyjnie mierzyć, co umożliwia skalowanie działań tam, gdzie przynoszą największy efekt.
2. Świat bez śmiertelnych chorób zakaźnych
Lista chorób zakaźnych całkowicie wyeliminowanych z populacji ludzi zawiera obecnie tylko jeden wpis – ospę prawdziwą. Fundacja zakłada, że w najbliższych latach dołączą do niej polio oraz drakunkuloza, której eradykacja będzie także symbolicznym zwieńczeniem wysiłków zapoczątkowanych przez Jimmy Carter. W dłuższej perspektywie celem jest również malaria i odra.
Malaria pozostaje szczególnym wyzwaniem, jednak rozwijane są nowe narzędzia, w tym innowacyjne metody ograniczania populacji komarów, które mogą stać się przełomem w walce z tą chorobą. Jednocześnie postęp w leczeniu HIV/AIDS jest wyraźny: liczba zgonów spadła z 1,8 mln w 2000 roku do 630 tys. w 2023 roku. W kolejnych dekadach oczekiwane są dalsze redukcje, m.in. dzięki terapiom genowym, które mogą doprowadzić do funkcjonalnego wyleczenia. Te same technologie znajdują zastosowanie w leczeniu anemii sierpowatej.
Istotne zmiany zachodzą również w obszarze gruźlicy, która wciąż zabija więcej osób niż HIV i malaria łącznie. Rozpoczęcie badania klinicznego fazy III nad nową szczepionką przeciwko gruźlicy – pierwszą od ponad 100 lat – może radykalnie zmienić globalną sytuację epidemiologiczną. Warunkiem sukcesu pozostaje jednak obniżenie kosztów innowacji i zapewnienie ich dostępności w krajach Globalnego Południa.
3. Setki milionów ludzi wychodzą z ubóstwa
Zdrowie jest fundamentem rozwoju, ale nie wystarczy do pełnego wykorzystania ludzkiego potencjału. Dlatego fundacja inwestuje również w edukację, rolnictwo i systemy gospodarcze sprzyjające włączeniu społecznemu.
W Stanach Zjednoczonych priorytetem pozostaje poprawa jakości edukacji publicznej, zwłaszcza dla uczniów napotykających największe bariery. Na poziomie K-12 oznacza to wzmocnienie nauczania matematyki, lepsze przygotowanie nauczycieli oraz wykorzystanie narzędzi opartych na AI, które pozwalają skupić się na pracy z uczniami. Fundacja wspiera także inicjatywy zwiększające odsetek ukończeń edukacji policealnej i akademickiej.
Globalnie kluczową rolę odgrywają drobni rolnicy, stanowiący podstawę lokalnych gospodarek i systemów żywnościowych. Fundacja wspiera rozwój bardziej odpornych, wydajnych i bogatszych w składniki odżywcze odmian roślin, co ma szczególne znaczenie w kontekście zmian klimatu. Równolegle rozwijana jest cyfrowa infrastruktura publiczna oraz innowacyjne zastosowania sztucznej inteligencji, które mogą zwiększyć dostęp do usług finansowych, zdrowotnych i edukacyjnych.
Równość płci i globalne partnerstwa
Przez wszystkie obszary działań fundacji przebiega wspólny priorytet: równość płci. Kobiety stanowią około połowy drobnych rolników na świecie i to one w największym stopniu korzystają z dostępu do edukacji, opieki zdrowotnej i finansów, co przekłada się na dobro całych społeczności.
Jednocześnie realizacja tych ambicji nie jest możliwa bez współpracy z rządami. Ograniczanie budżetów pomocowych przez kraje wysokorozwinięte oraz wysokie koszty obsługi długu w wielu państwach Afryki poważnie utrudniają inwestycje w zdrowie i rozwój. Nawet organizacja o skali Gates Foundation nie jest w stanie samodzielnie wypełnić powstającej luki finansowej.
Główne wnioski
- Zdrowie matek i dzieci pozostaje priorytetem – świat dysponuje wiedzą i narzędziami, by ponownie zmniejszyć o połowę liczbę możliwych do uniknięcia zgonów dzieci.
- Eradykacja chorób zakaźnych jest realnym celem – po ospie prawdziwej kolejne mogą być polio i drakunkuloza, a w dłuższej perspektywie malaria i odra.
- Innowacje medyczne zmieniają skalę walki z chorobami – terapie genowe, nowe szczepionki i technologie kontroli wektorów chorób mogą radykalnie obniżyć śmiertelność.
- Walka z ubóstwem wymaga więcej niż filantropii – bez zaangażowania rządów i stabilnego finansowania publicznego globalny postęp będzie ograniczony.
Źródło:
- Gates Foundation
