Fundacja Gatesa ostrzega, że rok 2025 może stać się pierwszym w XXI wieku, w którym wzrośnie globalna liczba zgonów dzieci możliwych do uniknięcia. Prognozy są dramatyczne: według najnowszego raportu Goalkeepers, opartego na modelowaniach Instytutu Pomiarów i Ewaluacji Zdrowia (IHME), przed ukończeniem piątego roku życia umrze o ponad 200 tysięcy dzieci więcej niż w 2024 r. Bill Gates wskazuje jednoznacznie na przyczynę: gwałtowne cięcia finansowania pomocy międzynarodowej, które cofają dwie dekady globalnych postępów w ochronie zdrowia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego rok 2025 może przynieść pierwszy w XXI wieku wzrost umieralności dzieci możliwej do uniknięcia.
- Jak cięcia w globalnym finansowaniu zdrowia przełożyły się na 27% spadek pomocy i prognozę dodatkowych 200 tys. zgonów w tym roku.
- Jakie konsekwencje – do 12 lub nawet 16 mln dodatkowych zgonów dzieci do 2045 r. – przewidują analizy IHME przy utrzymaniu obecnych trendów.
- Jakie działania i innowacje Bill Gates wskazuje jako kluczowe, by zatrzymać regres w globalnym zdrowiu dzieci.
Historyczny zwrot – pierwszy wzrost umieralności dzieci w XXI wieku
Od 2000 roku świat zdołał zmniejszyć liczbę zgonów dzieci o połowę. Dzięki szczepieniom, poprawie podstawowej opieki zdrowotnej, inwestycjom w diagnostykę oraz walce z chorobami zakaźnymi wiele państw osiągało bezprecedensowe spadki śmiertelności. Teraz ten trend może zostać gwałtownie odwrócony. Według Fundacji Gatesa:
- w 2024 r. zmarło 4,6 mln dzieci poniżej 5. roku życia,
- w 2025 r. liczba ta może wzrosnąć do 4,8 mln.
Oznacza toponad 200 tysięcy dodatkowych zgonów w ciągu jednego roku. Bill Gates pisze w raporcie:
Przez dziesięciolecia świat czynił stałe postępy w ratowaniu życia dzieci. Ale teraz, w obliczu narastających wyzwań, ten postęp się cofa.
Cięcia w pomocy zdrowotnej – punkt krytyczny globalnego systemu
Raport wskazuje,że największe cięcia rozpoczęły się w USA, a następnie zostały powielone przez kolejnych kluczowych darczyńców, m.in. Wielką Brytanię i Niemcy. Globalna pomoc rozwojowa na rzecz zdrowia (DAH) spadła w tym rokuo niemal 27%. To redukcja bez precedensu. Bill Gates podkreśla również:
Skala cięć, jakie rozważają obecnie niektóre główne kraje-darczyńcy, może oznaczać od 12 do 16 milionów dodatkowych zgonów dzieci do 2045 roku.
Cięcia mają wpływ na:
- dostęp do szczepień,
- programy walki z malarią i HIV,
- podstawową opiekę zdrowotną w krajach o niskich dochodach,
- profilaktykę chorób zakaźnych,
- edukację i wsparcie communautarne.
W krajach o najwyższym obciążeniu zdrowotnym każdy dolar przekłada się bezpośrednio na uratowane życia – a jego brak na utracone szanse.
Dlaczego dzieci są najbardziej narażone?
Największy wpływ kryzys finansowania dotyczy obszarów, w których od lat udawało się osiągać największe postępy: szczepienia, leczenie biegunek i infekcji dróg oddechowych, walka z malarią oraz poprawa dostępu do czystej wody.
Te interwencje są stosunkowo tanie, ale wymagają stałego, pewnego finansowania. Bez niego systemy ochrony zdrowia w krajach rozwijających się stają się niestabilne, a wiele programów po prostu przestaje funkcjonować. Gates podkreśla dramatyzm sytuacji:
Oznacza to, że ponad 5000 klas z dziećmi zniknęło, zanim zdążyły nauczyć się pisać swoje imię lub wiązać buty.
Dwa możliwe scenariusze – rozdroże globalnego zdrowia
Bill Gates przedstawia wizję „dwóch dróg”, przed którymi stoi świat:
1.Scenariusz regresu
Jeśli finansowanie nadal będzie spadać:
- zatrzyma się rozwój szczepień nowej generacji,
- malaria i polio mogą powrócić,
- kilka milionów dzieci umrze z powodu chorób, którym można zapobiec.
Gates pisze:
Jeśli pójdziemy tą drogą, będziemy pokoleniem, które niemal wyeliminowało możliwe do uniknięcia zgony dzieci. Prawie wyeliminowało polio. Prawie wymazało malarię z mapy. Prawie przeszło do historii HIV. Ale nie możemy zatrzymać się na prawie.
2. Scenariusz mobilizacji i odbudowy
Druga ścieżka zakłada priorytetowe finansowanie:
- szczepień o mniejszej liczbie dawek i większej skuteczności,
- inteligentnych systemów danych wspierających identyfikację ognisk chorób,
- opieki podstawowej,
- innowacji, które pozwolą działać „więcej za mniej”.
Rozwiązania, które mogą powstrzymać wzrost liczby zgonów
Fundacja Gatesa wskazuje konkretne działania, które natychmiast mogą odwrócić kryzys:
- Wzmocnienie podstawowej opieki zdrowotnej. To fundament wszystkich pozytywnych zmian. Bez lokalnych punktów diagnostycznych i wykwalifikowanych pracowników nie ma możliwości wdrożenia skutecznej profilaktyki.
- Inwestycje w szczepienia. Gates podkreśla, że szczepienia pozostają najbardziej efektywną inwestycją w zdrowie publiczne.
- Innowacje umożliwiające mniejsze koszty przy większym efekcie. Mowa m.in. o szczepionkach jedno- lub dwudawkowych zamiast wielodawkowych, testach szybkiej diagnostyki oraz nowych narzędziach cyfrowych.
- Technologie przełomowe. Takie jak terapie przeciw malarii, szczepionki mRNA o wydłużonym działaniu czy nowe platformy immunologiczne – to one mogą zmienić bieg historii chorób zakaźnych.
Apel do rządów i obywateli
Bill Gates podsumowuje raport wezwaniem do globalnej mobilizacji:
Dla dobra ludzkości musimy wybrać inną drogę: taką, w której wykorzystamy całą zdobytą wiedzę i upewnimy się, że innowacje dotrą do dzieci, które ich potrzebują, ratując miliony młodych istnień.
Podkreśla także, że czas na reakcję jest ograniczony – a konsekwencje mogą być nieodwracalne, jeśli świat nie podejmie działań w ciągu najbliższych kilku lat.
Główne wnioski
- Po raz pierwszy w XXI wieku prognozuje się wzrost zgonów dzieci – z 4,6 mln w 2024 r. do 4,8 mln w 2025 r., co oznacza ponad 200 tys. dodatkowych zgonów możliwych do uniknięcia.
- Globalna pomoc rozwojowa na rzecz zdrowia spadła o blisko 27%, a cięcia rozpoczęte w USA przeniosły się na Wielką Brytanię, Niemcy i innych głównych darczyńców.
- Modelowania IHME wskazują, że trwałe cięcia finansowania mogą doprowadzić do 12–16 mln dodatkowych zgonów dzieci do 2045 roku, zależnie od skali redukcji.
- Gates apeluje o pilne działania, podkreślając rolę szczepień, silnej opieki podstawowej i innowacji, które umożliwiają osiąganie lepszych efektów mniejszym nakładem środków.
Źródło:
- Gates Foundation
