Poród to wyjątkowe wydarzenie w życiu kobiety, jednak dla wielu rodzących wiąże się z ogromnym cierpieniem, które – jak podkreślają eksperci – w wielu przypadkach można skutecznie złagodzić. Mimo że prawo do znieczulenia zewnątrzoponowego jest w Polsce gwarantowane i refundowane, w rzeczywistości korzysta z niego niewiele kobiet. W 2024 roku dostęp do tej formy łagodzenia bólu miało jedynie 23 proc. rodzących.
Aby zwrócić uwagę na ten problem, Fundacja Rodzić po Ludzku oraz Fundacja Ius Medicinae rozpoczęły kampanię społeczną „Usłysz głos bólu”. Jej celem jest poprawa dostępności do znieczulenia oraz wsparcie kobiet w egzekwowaniu prawa do łagodzenia bólu porodowego.
Systemowa niesprawiedliwość – dlaczego kobiety nie mogą korzystać ze znieczulenia?
Fundacje alarmują, że w polskich szpitalach wciąż panuje systemowa niesprawiedliwość w zakresie dostępu do znieczulenia. W teorii każda kobieta powinna mieć możliwość skorzystania z tej procedury, jednak w praktyce decyduje o tym miejsce zamieszkania i organizacja opieki medycznej w danym szpitalu.
Dostęp do znieczulenia zależy od regionu i organizacji opieki, co prowadzi do systemowej niesprawiedliwości. Sytuacja, choć powoli się poprawia, nadal jest dramatyczna i nie powinna mieć miejsca w nowoczesnym systemie ochrony zdrowia – podkreślają organizatorzy kampanii.
Główne bariery w dostępie do znieczulenia to:
- Brak anestezjologów dostępnych 24/7 – kobiety słyszą, że znieczulenie nie jest możliwe, bo „nie ma lekarza” lub „nie ma dyżuru anestezjologa”.
- Zaniedbania organizacyjne – szpitale, mimo refundacji procedury, nie zapewniają jej każdej rodzącej.
- Społeczna narracja wokół bólu porodowego – kobiety są przekonywane, że ból jest „naturalny” i że powinny go „przyjąć jako część macierzyństwa”.
Kobiety wciąż słyszą: „musi boleć”
Jednym z celów kampanii jest walka ze stereotypowym podejściem do bólu porodowego. W wielu placówkach nadal obowiązuje przekonanie, że kobieta „powinna” cierpieć podczas porodu.
„Musi boleć”, „nie ma na to rady”, „to tylko fizjologia” – to tylko niektóre ze zdań, które słyszą rodzące.
Eksperci podkreślają, że w XXI wieku takie podejście jest nie do zaakceptowania. W nowoczesnej medycynie znieczulenie jest standardem w wielu procedurach – pacjenci w innych dziedzinach nie muszą zabiegać o łagodzenie bólu. Dlaczego więc w przypadku porodu kobiety są traktowane inaczej?
W innych dziedzinach medycyny znieczulenie jest standardem i pacjenci nie muszą o nie zabiegać. Dlaczego więc poród, jedno z najbardziej wymagających doświadczeń w życiu kobiety, jest traktowany inaczej? – pytają organizatorzy kampanii.
Jakie są postulaty kampanii „Usłysz głos bólu”?
Kampania społeczna ma na celu nie tylko edukację, ale także realną zmianę systemową. Fundacje apelują o:
- Dostęp do anestezjologa 24/7 – każda kobieta powinna mieć prawo do znieczulenia bez względu na godzinę porodu czy dzień tygodnia.
- Zmianę narracji o porodzie – ból nie jest niezbędnym elementem narodzin dziecka i nie powinien być bagatelizowany.
- Zwiększenie świadomości kobiet – edukacja w zakresie praw pacjentek i możliwości egzekwowania dostępu do znieczulenia.
- Likwidację nierówności regionalnych – dostęp do znieczulenia nie może zależeć od miejsca zamieszkania.
- Zmiany w organizacji opieki okołoporodowej – szpitale powinny realnie wdrażać procedury zapewniające dostęp do znieczulenia każdej pacjentce.
Edukacja, wsparcie i zbieranie podpisów pod manifestem
W ramach kampanii fundacje będą prowadzić działania edukacyjne i pomocowe dla kobiet. Planowane inicjatywy obejmują:
- Informowanie kobiet o prawie do znieczulenia – kobiety często nie wiedzą, że mają prawo do oceny natężenia bólu i podania środków przeciwbólowych.
- Walka ze stereotypami o „konieczności bólu” – kampania dąży do zmiany społecznego podejścia do porodu.
- Zbieranie historii kobiet – organizatorzy chcą nagłaśniać przypadki odmowy podania znieczulenia.
- Podpisywanie manifestu wzywającego do zmian – fundacje zbierają poparcie dla swoich postulatów, aby wywrzeć presję na decydentach.
„Manifest kampanii „Usłysz głos bólu” to nasz głos sprzeciwu wobec systemowej niesprawiedliwości. Uzyskane wsparcie pokaże zarządzającym placówkami, że czas na realne zmiany w opiece okołoporodowej” – podkreślają przedstawiciele kampanii.
Czy polskie prawo gwarantuje dostęp do znieczulenia?
Obecne przepisy jasno wskazują, że kobieta w Polsce ma prawo do:
- Łagodzenia bólu porodowego – na mocy ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 20a).
- Oceny stopnia bólu i podania odpowiednich leków – zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 2018 roku.
- Monitorowania skuteczności leczenia bólu – szpitale powinny zapewnić skuteczne metody łagodzenia bólu.
Jednak mimo tych regulacji w wielu placówkach kobiety nadal nie otrzymują znieczulenia, a szpitale zasłaniają się względami organizacyjnymi. Fundacje wskazują, że problemem nie są braki kadrowe – liczba anestezjologów w Polsce systematycznie rośnie.
Czas na zmiany – wspólna walka o godność kobiet
Brak dostępu do znieczulenia podczas porodu to nie tylko problem medyczny, ale również kwestia praw pacjenta i równego traktowania kobiet w systemie ochrony zdrowia. Kampania „Usłysz głos bólu” ma szansę wpłynąć na rzeczywiste zmiany i poprawić komfort oraz bezpieczeństwo rodzących.
Każda kobieta ma prawo do porodu bez niepotrzebnego cierpienia. Czas, by głos kobiet został usłyszany – i by prawo do znieczulenia stało się faktem, a nie tylko zapisanym regulaminem.
Źródło:
- iusmedicinae.pl
