Codzienna dieta może mieć istotne znaczenie dla zdrowia psychicznego młodzieży. Naukowcy z Uniwersytetu w Sydney wykazali, że spożywanie jednej dodatkowej porcji owoców dziennie wiązało się z 13% niższym ryzykiem wystąpienia objawów depresji i 7% niższym ryzykiem objawów lęku u nastolatków. Z kolei częstsze sięganie po napoje słodzone cukrem wiązało się z większym ryzykiem problemów psychicznych. Wyniki badania obejmującego ponad 6,5 tys. uczniów opublikowano w czasopiśmie „Child and Adolescent Mental Health”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak spożywanie jednej dodatkowej porcji owoców dziennie wiązało się z ryzykiem depresji i lęku u nastolatków.
- Jakie są wyniki australijskiego badania obejmującego 6537 uczniów, w którym analizowano zależność między dietą a zdrowiem psychicznym.
- Dlaczego częste spożywanie napojów słodzonych cukrem może wiązać się z większym ryzykiem objawów depresji i lęku.
- Jak zdrowe nawyki żywieniowe mogą wspierać profilaktykę problemów ze zdrowiem psychicznym młodzieży.
Dieta a zdrowie psychiczne nastolatków – badanie ponad 6,5 tys. uczniów
Naukowcy z University of Sydney przeanalizowali zależność między sposobem odżywiania, a pojawianiem się objawów depresji i lęku w okresie dojrzewania. Badanie objęło 6537 nastolatków z 71 szkół średnich w trzech australijskich stanach: Nowej Południowej Walii, Queensland i Australii Zachodniej. Średni wiek uczestników na początku obserwacji wynosił 12,5 roku.
Dane pochodziły z projektu Health4Life, w ramach którego uczniowie wypełniali coroczne ankiety przez cztery lata nauki, od klasy siódmej do dziesiątej. W analizie uwzględniono spożycie owoców, warzyw i napojów słodzonych cukrem, a także aktywność fizyczną, wiek, płeć oraz status społeczno-ekonomiczny uczestników.
Jedna dodatkowa porcja owoców a niższe ryzyko depresji i lęku
Najważniejsze ustalenie dotyczyło spożycia owoców. Każda dodatkowa porcja owoców dziennie wiązała się z 13% niższym ryzykiem wystąpienia objawów depresji oraz 7% niższym ryzykiem objawów lęku w okresie obserwacji. Średnie dzienne spożycie owoców wśród uczestników wynosiło od 2 do 2,5 porcji.
Wyniki sugerują, że nawet stosunkowo niewielkie różnice w codziennych wyborach żywieniowych mogą mieć znaczenie dla zdrowia psychicznego młodzieży. Nie oznacza to jednak, że zwiększenie spożycia owoców bezpośrednio zapobiega depresji lub zaburzeniom lękowym. Autorzy podkreślają, że zdrowie psychiczne zależy od wielu wzajemnie powiązanych czynników biologicznych, psychologicznych i środowiskowych.
Napoje słodzone cukrem a większe ryzyko problemów psychicznych
Odwrotną zależność zaobserwowano w przypadku napojów zawierających dodatek cukru. Większe spożycie napojów gazowanych, słodzonych koncentratów napojów i napojów izotonicznych wiązało się z wyższym ryzykiem wystąpienia objawów depresji i lęku. Związek ten występował zarówno u dziewcząt, jak i chłopców, jednak był silniejszy wśród chłopców, szczególnie w odniesieniu do objawów lękowych.
Badacze zaznaczają, że obserwowane zależności nie dowodzą związku przyczynowo-skutkowego. Nie można zatem stwierdzić, że napoje słodzone bezpośrednio wywołują zaburzenia psychiczne.
Dlaczego badanie podłużne ma znaczenie?
Istotną zaletą analizy było wykorzystanie danych zbieranych przez kilka kolejnych lat. W przeciwieństwie do badań przekrojowych pozwoliło to ocenić, czy określone nawyki żywieniowe poprzedzały pojawienie się objawów psychicznych.
Naukowcy wykluczyli z odpowiednich analiz osoby, u których już na początku obserwacji nasilenie objawów depresji lub lęku przekraczało przyjęte progi. Dzięki temu możliwe było zbadanie związku między wcześniejszą dietą a późniejszym występowaniem dolegliwości. Jednocześnie badanie opierało się na deklaracjach uczestników dotyczących spożywanych produktów, co stanowi jedno z jego ograniczeń. Ponadto obserwacyjny charakter analizy nie pozwala jednoznacznie określić przyczyn zaobserwowanych zależności.
Zdrowe odżywianie jako element profilaktyki zdrowia psychicznego
Zdaniem autorów wyniki wskazują na potrzebę szerszego uwzględnienia żywienia w działaniach dotyczących zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Okres dojrzewania jest szczególnie ważny, ponieważ nastolatki zyskują większą samodzielność w wyborze produktów spożywczych, a jednocześnie wzrasta znaczenie profilaktyki zaburzeń psychicznych.
Badacze zwracają uwagę, że odpowiedzialność za kształtowanie zdrowych nawyków nie powinna spoczywać wyłącznie na młodzieży. Znaczenie mają również dostępność wartościowych produktów, ich ceny, oferta sklepików i stołówek szkolnych oraz ograniczanie ekspozycji na napoje słodzone cukrem. Współpraca rodzin, szkół i instytucji publicznych może zatem wspierać zarówno prawidłowe odżywianie, jak i szersze działania profilaktyczne.
Dieta nastolatków a depresja i lęk – podsumowanie
Badanie Uniwersytetu w Sydney dostarcza kolejnych dowodów na istnienie związku między sposobem odżywiania, a zdrowiem psychicznym młodzieży. Dodatkowa porcja owoców dziennie wiązała się z niższym ryzykiem objawów depresji i lęku, natomiast większe spożycie napojów słodzonych – z ryzykiem wyższym.
Wyniki nie potwierdzają jednak, że sama zmiana diety może zapobiegać zaburzeniom psychicznym. Wskazują natomiast, że poprawa dostępności zdrowej żywności może stanowić wartościowy element kompleksowej profilaktyki zdrowia psychicznego nastolatków.
Główne wnioski
- Jedna dodatkowa porcja owoców dziennie wiązała się z 13% niższym ryzykiem objawów depresji i 7% niższym ryzykiem objawów lęku u nastolatków w okresie obserwacji.
- Badanie Uniwersytetu w Sydney objęło 6537 nastolatków z 71 australijskich szkół. Uczestnicy mieli średnio 12,5 roku na początku badania, a ich nawyki żywieniowe i zdrowie psychiczne monitorowano w kolejnych latach nauki.
- Większe spożycie napojów słodzonych cukrem wiązało się z wyższym ryzykiem depresji i lęku. Zależność obserwowano u obu płci, jednak była silniejsza u chłopców, szczególnie w odniesieniu do objawów lękowych.
- Zdrowe odżywianie może stanowić ważny element profilaktyki zdrowia psychicznego młodzieży. Badanie nie potwierdza związku przyczynowo-skutkowego, ale wskazuje na znaczenie dostępności owoców i ograniczania spożycia napojów słodzonych.
Źródło:
- https://acamh.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/camh.70129
