Końcówka roku przyniosła dwóm firmom biofarmaceutycznym – Sanofi oraz Corcept Therapeutics – nieoczekiwane decyzje regulatora. U.S. Food and Drug Administration (FDA) wydała pisma z pełną odpowiedzią (CRL), odrzucając wnioski rejestracyjne dotyczące innowacyjnych terapii odpowiednio w stwardnieniu rozsianym oraz zespole Cushinga. Obydwie decyzje zaskoczyły spółki – także dlatego, że w obu przypadkach wcześniej sygnalizowano postęp w procesie regulacyjnym.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego FDA odrzuciła wnioski rejestracyjne Sanofi i Corcept, mimo wcześniejszych sygnałów o postępie w procesie oceny.
- Jakie konsekwencje ma decyzja regulatora dla pacjentów ze stwardnieniem rozsianym i zespołem Cushinga, u których nadal istnieją niezaspokojone potrzeby terapeutyczne.
- Jak przebiegała ścieżka rozwoju tolebrutynibu i relacorilantu oraz jakie problemy kliniczne i regulacyjne napotkały oba programy.
- Co decyzje FDA mówią o obecnych standardach oceny skuteczności i bezpieczeństwa leków innowacyjnych.
Odrzucenie tolebrutynibu Sanofi w nrSPMS
24 grudnia Sanofi poinformowało, że FDA odrzuciła wniosek o dopuszczenie tolebrutynibu w leczeniu nienawracającej, wtórnie postępującej postaci stwardnienia rozsianego (nrSPMS). Decyzja była tym bardziej zaskakująca, że jeszcze kilka tygodni wcześniej regulator wskazywał, iż rozstrzygnięcie nie zapadnie przed potwierdzonym terminem 28 grudnia.
Wtórnie postępująca postać SM (ang. secondary progressive MS, SPMS) z charakteryzuje się stopniową kumulacją niepełnosprawności bez wyraźnych rzutów. Mimo postępów terapeutycznych, potrzeby kliniczne w tej populacji pozostają w dużej mierze niezaspokojone, a dostępne opcje są ograniczone.
W marcu FDA przyznała wnioskowi Sanofi priorytetowy przegląd, a pierwotny termin decyzji wyznaczono na wrzesień. Jesienią spółka ujawniła jednak trzymiesięczne opóźnienie związane z koniecznością dostarczenia „dodatkowych analiz”. 15 grudnia Sanofi poinformowało następnie, że FDA nie wyda nowych wytycznych przed końcem I kwartału 2026 r.
„Istotna zmiana kierunku” – reakcja Sanofi
Decyzję regulatora skomentował Houman Ashrafian, dyrektor ds. badań i rozwoju Sanofi:
Dzisiejsza decyzja FDA stanowi istotną i znaczącą zmianę w stosunku do informacji zwrotnych, które agencja przekazała wcześniej firmie Sanofi. Jesteśmy bardzo rozczarowani działaniem FDA. Postęp niepełnosprawności nadal stanowi istotną, niezaspokojoną potrzebę medyczną w SM, a tolebrutynib został wcześniej uznany przez FDA za terapię przełomową w uznaniu jego potencjału w zakresie wypełniania tej krytycznej luki.
Firma nie ujawniła szczegółowych powodów zmiany stanowiska regulatora, deklarując jednocześnie gotowość do dalszych rozmów i poszukiwania „drogi naprzód” dla programu.
Seria problemów wokół tolebrutynibu
Odrzucenie wniosku wpisuje się w dłuższą historię trudności tego projektu. Sanofi przejęło tolebrutynib w 2021 r. wraz z akwizycją Principia Biopharma za 3,7 mld USD. Rok później FDA nałożyła częściowe wstrzymanie badań klinicznych w związku z doniesieniami o polekowych uszkodzeniach wątroby.
W 2023 r. lek nie spełnił punktów końcowych w dwóch z trzech badań późnej fazy w SM, co znacząco ograniczyło zakres potencjalnych wskazań. Na początku 2025 r. Sanofi wycofało tolebrutynib z rozwoju w rzutowo-remisyjnej postaci SM, a niedawno poinformowało także o niepowodzeniu badania fazy 3 Perseus w pierwotnie postępującej postaci choroby.
Warto dodać, że tolebrutynib uzyskał tymczasowe dopuszczenie w Zjednoczonych Emiratach Arabskich w lipcu 2025 r., a wniosek pozostaje w przeglądzie regulacyjnym w UE i innych jurysdykcjach.
Corcept: rozczarowanie po sukcesie klinicznym
Świąteczny okres przyniósł także CRL dla Corcept Therapeutics, które ubiegało się o zatwierdzenie relacorilantu – antagonisty receptora glikokortykoidowego – w leczeniu zespołu Cushinga (łac. syndroma Cushing, ang. Cushing’s syndrome). Wniosek oparto na pozytywnych wynikach badania fazy 3 GRACE.
Jak poinformowała spółka, FDA przyznała, że badanie osiągnęło główny punkt końcowy, a dane z badania Gradient dostarczyły dowodów wspierających skuteczność. Regulator uznał jednak, że nie może przedstawić korzystnej oceny stosunku korzyści do ryzyka bez dodatkowych dowodów skuteczności. Dyrektor generalny Corcept, Joseph Belanoff, skomentował decyzję:
Jesteśmy zaskoczeni i rozczarowani takim wynikiem. Jestem przekonany, że znajdziemy sposób na dostarczenie pacjentom leku Relacorilant, którym mógłby pomóc.
Spółka zapowiedziała szybkie spotkanie z FDA w celu omówienia dalszych kroków.
Reakcja rynku i dalsze plany
Inwestorzy zareagowali nerwowo – kurs akcji Corcept spadł niemal o 50% w ciągu jednej sesji. Jednocześnie FDA wyznaczyła lipiec 2026 r. jako termin decyzji w sprawie oddzielnego wniosku dotyczącego relacorilantu w leczeniu platynoopornego raka jajnika.
W przypadku Sanofi, firma zapowiedziała przeprowadzenie testu na utratę wartości aktywów niematerialnych związanych z tolebrutynibem, przy czym – jak podkreślono – nie wpłynie to na prognozy finansowe ani wynik netto za 2025 r.
Szerszy kontekst regulacyjny
Odrzucenia wniosków Sanofi i Corcept pokazują rosnącą ostrożność FDA w ocenie nowych terapii, nawet tych, które wcześniej uzyskały status terapii przełomowej lub spełniły główne punkty końcowe badań klinicznych. Dla firm biofarmaceutycznych oznacza to konieczność dostarczania coraz bardziej kompleksowych i jednoznacznych danych skuteczności oraz bezpieczeństwa – szczególnie w obszarach o wysokich niezaspokojonych potrzebach medycznych.
Główne wnioski
- FDA wydała pisma CRL odrzucające wnioski Sanofi (tolebrutynib w nrSPMS) i Corcept (relacorilant w zespole Cushinga), zaskakując obie spółki.
- Tolebrutynib miał status terapii przełomowej, jednak seria problemów klinicznych i zmiana stanowiska regulatora zakończyły się odmową rejestracji w USA.
- W przypadku relacorilantu FDA zażądała dodatkowych dowodów skuteczności, mimo osiągnięcia głównego punktu końcowego w badaniu fazy 3.
- Decyzje te podkreślają rosnącą ostrożność FDA w ocenie bilansu korzyści i ryzyka nawet w obszarach o wysokich, niezaspokojonych potrzebach medycznych.
Źródło:
- Sanofi
- Corcept
- Fierce Biotech
