Zanieczyszczenie powietrza, ograniczony dostęp do terenów zielonych oraz wysoki stopień zabudowy obszarów mieszkalnych wiążą się ze zwiększonym ryzykiem choroby niedokrwiennej serca. Potwierdza to europejskie badanie obejmujące ponad 29 mln uczestników z 11 krajów. Wyniki opublikowane w „The Lancet Regional Health – Europe” wskazują na potrzebę uwzględniania łącznego wpływu czynników środowiskowych w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zanieczyszczenie powietrza, brak terenów zielonych i gęsta zabudowa wpływają na ryzyko choroby niedokrwiennej serca.
- Co wykazała metaanaliza obejmująca ponad 29 mln uczestników z 11 krajów europejskich.
- Dlaczego przestrzeganie obecnych norm jakości powietrza może nie wystarczyć do ochrony zdrowia serca.
- Jak planowanie urbanistyczne i polityka środowiskowa mogą wspierać profilaktykę chorób sercowo-naczyniowych.
Choroba niedokrwienna serca a środowisko – badanie 29 mln Europejczyków
Naukowcy z Instytutu Medycyny Środowiskowej Instytutu Karolinska przeprowadzili metaanalizę obejmującą 14 kohort z 11 krajów europejskich, w tym słabiej reprezentowanych w dotychczasowych badaniach regionów Europy Wschodniej. W okresie obserwacji chorobę niedokrwienną serca rozpoznano u około 464 tys. uczestników.
Celem badania była ocena długotrwałego narażenia na ekspozom zewnętrzny, czyli ogół czynników środowiskowych oddziałujących na człowieka.
Staraliśmy się zrozumieć, że w naszych społecznościach jesteśmy stale narażeni na wiele potencjalnych zagrożeń i zobaczyć, jak są one ze sobą powiązane. Chcemy dostarczyć lepszych dowodów, które potwierdzą lepszą politykę publiczną w zakresie ochrony środowiska – mówi Huyen Nguyen Thi Khanh z Instytutu Medycyny Środowiskowej (IMM) w Instytucie Karolinska, pierwsza autorka i autorka korespondencyjna.
Trzy czynniki środowiskowe związane z ryzykiem chorób serca
Badacze skoncentrowali się na trzech głównych obszarach narażenia:
- zanieczyszczeniu powietrza, w tym pyłach zawieszonych i dwutlenku azotu (NO₂),
- dostępności terenów zielonych w miejscu zamieszkania,
- udziale powierzchni nieprzepuszczalnych, takich jak asfalt, beton i zabudowania.
Każdy z tych czynników wiązał się z większą częstością występowania choroby niedokrwiennej serca. Zależności były szczególnie widoczne w dużych kohortach opartych na danych rejestrowych. Ponadto związek ze zwiększonym ryzykiem choroby utrzymywał się przy jednoczesnej analizie wielu ekspozycji.
Spełnienie norm jakości powietrza może nie wystarczyć
Istotnym wnioskiem badania jest obserwacja niekorzystnych zależności również w regionach spełniających obowiązujące normy środowiskowe.
Powiązania pojawiły się nawet tam, gdzie zanieczyszczenie powietrza spełniało normy UE, np. w Szwecji i Estonii, a także tam, gdzie połowa mieszkańców miała w pobliżu tereny zielone, zgodnie z zaleceniami WHO – mówi Jeroen de Bont, ostatni autor artykułu.
Wyniki sugerują, że dalsza poprawa jakości środowiska może przynosić korzyści zdrowotne także na obszarach spełniających obecne normy.
Jak zanieczyszczenie powietrza i brak zieleni wpływają na serce?
Zanieczyszczenia powietrza mogą sprzyjać przewlekłym stanom zapalnym, dysfunkcji śródbłonka naczyń oraz wzrostowi ciśnienia tętniczego. Z kolei ograniczona dostępność zieleni może utrudniać podejmowanie aktywności fizycznej i regenerację po stresie.
Dodatkowo duży udział powierzchni betonowych i asfaltowych sprzyja powstawaniu miejskich wysp ciepła. Ekspozycja na wysokie temperatury zwiększa obciążenie układu sercowo-naczyniowego. Oddziaływania te mogą współwystępować z tradycyjnymi czynnikami ryzyka, takimi jak palenie tytoniu czy nieprawidłowa dieta.
Planowanie urbanistyczne jako element profilaktyki kardiologicznej
Wyniki metaanalizy wskazują na potrzebę zintegrowanego podejścia do projektowania przestrzeni miejskiej, obejmującego redukcję emisji zanieczyszczeń, ochronę terenów zielonych oraz ograniczanie nadmiernego uszczelniania powierzchni.
Nasze ustalenia potwierdzają konieczność dalszych wysiłków na rzecz zmniejszenia zanieczyszczenia powietrza zgodnie z ambicją UE dotyczącą zerowego poziomu zanieczyszczeń oraz poprawy dostępu do terenów zielonych zgodnie z zaleceniami WHO – mówi dr n. med. Petter Ljungman z Instytutu Medycyny Środowiskowej w Instytucie Karolinska, współautor ostatniego artykułu.
Chociaż obserwacyjny charakter badania nie pozwala jednoznacznie wykazać związku przyczynowego, skala analizy dostarcza istotnych argumentów za uwzględnianiem polityki środowiskowej i urbanistycznej w strategiach profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych.
Główne wnioski
- Metaanaliza naukowców z Instytutu Karolinska objęła ponad 29 mln uczestników z 14 kohort w 11 krajach europejskich. W okresie obserwacji chorobę niedokrwienną serca rozpoznano u około 464 tys. osób.
- Zanieczyszczenie powietrza, ograniczony dostęp do terenów zielonych oraz większy udział powierzchni nieprzepuszczalnych wiązały się ze zwiększonym ryzykiem choroby niedokrwiennej serca, również przy łącznej analizie tych czynników.
- Niekorzystne zależności obserwowano nawet w krajach spełniających obowiązujące normy jakości powietrza UE, m.in. w Szwecji i Estonii.
- Wyniki opublikowane w „The Lancet Regional Health – Europe” wskazują, że redukcja zanieczyszczeń powietrza, zwiększanie dostępności zieleni i odpowiednie planowanie przestrzeni miejskiej mogą wspierać profilaktykę chorób sercowo-naczyniowych.
Źródło:
- https://news.ki.se/air-pollution-and-lack-of-green-spaces-linked-to-increased-risk-of-heart-disease
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666776226003418?via%3Dihub

