Współczesna hormonalna terapia menopauzalna (MHT) nie wiązała się ze zwiększonym ryzykiem zawału serca, udaru mózgu, zakrzepicy ani przedwczesnego zgonu u kobiet w wieku 45–59 lat. Tak wynika z dużego izraelskiego badania obejmującego 52 330 kobiet, obserwowanych średnio przez 12 lat. Wstępne wyniki, które mają zostać zaprezentowane podczas American Heart Association Scientific Sessions 2026 w Chicago, dostarczają nowych danych dotyczących długoterminowego bezpieczeństwa terapii hormonalnej stosowanej w okresie menopauzy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak współczesna hormonalna terapia menopauzalna (MHT) wpływa na ryzyko zawału serca, udaru mózgu i zakrzepicy.
- Jakie wyniki przyniosło izraelskie badanie obejmujące ponad 52 tys. kobiet obserwowanych średnio przez 12 lat.
- Czy sposób podawania hormonów – doustnie, w plastrach lub żelu – ma znaczenie dla bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego.
- Dlaczego wiek rozpoczęcia terapii hormonalnej jest istotny i jakie ograniczenia mają najnowsze wyniki badań.
Hormonalna terapia menopauzalna a choroby serca – nowe dane
Bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe hormonalnej terapii menopauzalnej od lat pozostaje przedmiotem dyskusji. Wcześniejsze badania kliniczne wskazywały na możliwy wzrost ryzyka niektórych powikłań, jednak wiele z nich dotyczyło starszych preparatów, wyższych dawek hormonów oraz kobiet rozpoczynających leczenie wiele lat po menopauzie.
Współczesne schematy terapeutyczne różnią się od stosowanych w przeszłości. Dlatego naukowcy z Izraela postanowili sprawdzić, czy obecnie wykorzystywana terapia hormonalna wiąże się z większą częstością poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych. Analiza, której głównym autorem jest Ronen Arbel z Clalit Health Services i Sapir College, objęła 52 330 kobiet w wieku 45–59 lat, bez wcześniejszego rozpoznania chorób serca, zakrzepicy lub nowotworów.
Wyniki badania przedstawiono w streszczeniu MDP0654 przygotowanym na konferencję American Heart Association Scientific Sessions 2026, zaplanowaną na 6–9 listopada.
Ponad 12 lat obserwacji kobiet stosujących terapię hormonalną
Badacze wykorzystali dokumentację medyczną Clalit Health Services, jednej z największych organizacji opieki zdrowotnej w Izraelu. Połowa uczestniczek rozpoczęła hormonalną terapię menopauzalną, natomiast pozostałe kobiety, mimo niedawnej konsultacji ginekologicznej, nie stosowały takiego leczenia.
Aby zwiększyć porównywalność grup, uwzględniono wiek, wskaźnik BMI, ciśnienie tętnicze, stężenie cholesterolu, występowanie cukrzycy, palenie tytoniu oraz status społeczno-ekonomiczny. Średni okres obserwacji wynosił 12 lat, a najdłuższy sięgał 23 lat. Analizowano występowanie zawałów serca, udarów mózgu, żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz zgonów przed ukończeniem 80. roku życia.
Zawał serca, udar i zakrzepica – jakie były wyniki?
Po zakończeniu obserwacji naukowcy nie stwierdzili istotnego zwiększenia częstości analizowanych zdarzeń w grupie stosującej terapię hormonalną. Najważniejsze wyniki przedstawiały się następująco:
| Analizowane zdarzenie | Kobiety stosujące MHT | Kobiety niestosujące MHT |
|---|---|---|
| Zawał serca, udar lub inne zdarzenie sercowo-naczyniowe | 2311 (4,4%) | 2383 (4,6%) |
| Zgon przed 80. rokiem życia | 659 (1,3%) | 653 (1,2%) |
| Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa | 174 (0,33%) | 175 (0,33%) |
Wyniki wskazują, że rozpoczęcie współczesnej terapii hormonalnej nie wiązało się ze wzrostem częstości analizowanych powikłań sercowo-naczyniowych w badanej populacji. Co ważne, podobne zależności zaobserwowano niezależnie od sposobu podawania hormonów.
Tabletki, plastry i żele – czy sposób podawania hormonów ma znaczenie?
W badaniu uwzględniono terapię doustną oraz preparaty przezskórne, w tym plastry i żele. Naukowcy zaobserwowali podobne wyniki dotyczące bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego we wszystkich analizowanych grupach. Nie oznacza to jednak, że poszczególne drogi podania są identyczne pod względem ryzyka. Badanie nie zostało zaprojektowane jako randomizowane porównanie konkretnych preparatów, dawek i sposobów ich stosowania.
W praktyce klinicznej wybór terapii powinien nadal uwzględniać indywidualne czynniki ryzyka, w szczególności przebyte incydenty zakrzepowo-zatorowe, choroby układu krążenia oraz inne przeciwwskazania.
Kiedy najlepiej rozpocząć hormonalną terapię menopauzalną?
Jednym z istotnych zagadnień pozostaje moment rozpoczęcia leczenia. Zgodnie z zaleceniami American College of Obstetricians and Gynecologists korzystny profil korzyści i ryzyka dotyczy przede wszystkim odpowiednio zakwalifikowanych kobiet rozpoczynających terapię przed 60. rokiem życia i w ciągu 10 lat od menopauzy.
Nowe wyniki są zgodne z obserwacjami wskazującymi, że wiek pacjentki i czas od menopauzy mają znaczenie dla oceny bezpieczeństwa leczenia.Jednocześnie terapia hormonalna jest stosowana przede wszystkim w celu łagodzenia objawów menopauzy, a nie zapobiegania zawałom serca czy udarom mózgu.
Czy nowe badanie zmienia ocenę bezpieczeństwa MHT?
Izraelska analiza dostarcza istotnych danych, ale jej wyniki wymagają ostrożnej interpretacji. Przede wszystkim było to badanie obserwacyjne, które nie pozwala jednoznacznie ustalić związku przyczynowo-skutkowego. Autorzy wskazali również, że dokumentacja medyczna nie obejmowała wszystkich potencjalnie istotnych czynników, takich jak dieta, aktywność fizyczna czy nasilenie objawów menopauzy.
Ponadto uczestniczki klasyfikowano według początkowo zastosowanej terapii, bez uwzględnienia późniejszych zmian preparatów lub schematów leczenia. Ważnym ograniczeniem jest również wstępny charakter wyników. Streszczenie konferencyjne nie zastępuje pełnej publikacji poddanej recenzji naukowej. Brak zaobserwowanego wzrostu ryzyka nie oznacza całkowitego braku zagrożeń związanych z terapią hormonalną. Decyzja o leczeniu nadal wymaga indywidualnej oceny korzyści i przeciwwskazań.
Główne wnioski
- Współczesna hormonalna terapia menopauzalna nie wiązała się ze zwiększonym ryzykiem poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych. Izraelskie badanie obejmujące 52 330 kobiet w wieku 45–59 lat wykazało podobną częstość zawałów serca, udarów mózgu i innych zdarzeń sercowo-naczyniowych w grupie stosującej MHT (4,4%) oraz niestosującej terapii (4,6%).
- Ryzyko zakrzepicy i przedwczesnego zgonu było podobne w obu grupach. Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa wystąpiła u 0,33% kobiet w każdej grupie, natomiast zgon przed ukończeniem 80. roku życia odnotowano u 1,3% uczestniczek stosujących MHT i 1,2% kobiet bez terapii.
- Podobne wyniki uzyskano niezależnie od drogi podawania hormonów. Analiza obejmowała preparaty doustne, plastry i żele. Obserwacje wskazują na korzystny profil bezpieczeństwa współczesnej terapii u odpowiednio zakwalifikowanych kobiet, jednak nie dowodzą równoważności wszystkich schematów leczenia.
- Wyniki przedstawione na American Heart Association Scientific Sessions 2026 mają charakter wstępny. Badanie obserwacyjne, ze średnim okresem obserwacji wynoszącym 12 lat, nie pozwala ustalić związku przyczynowo-skutkowego. Decyzja o rozpoczęciu MHT powinna uwzględniać wiek pacjentki, czas od menopauzy oraz indywidualne czynniki ryzyka.
Źródło:
- American Heart Association, Scientific Sessions 2026, streszczenie MDP0654, informacja prasowa z 2 listopada 2026 r.
