Wapowanie nie jest obojętne dla zdrowia dzieci i młodzieży. Duży przegląd badań wykazał, że używanie e-papierosów wiąże się z częstszym występowaniem kaszlu, świszczącego oddechu, objawów zapalenia oskrzeli i napadów astmy. Młodzi użytkownicy częściej sięgają również po tradycyjne papierosy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak wapowanie może wpływać na układ oddechowy dzieci i młodzieży oraz z jakimi objawami wiąże się używanie e-papierosów.
- Jakie są wyniki dużego przeglądu, w którym przeanalizowano ponad 14 tys. publikacji i uwzględniono dowody z 81 badań.
- Dlaczego młodzi użytkownicy e-papierosów częściej zaczynają palić tradycyjne papierosy.
- Jakie potencjalne związki zaobserwowano między wapowaniem a zdrowiem jamy ustnej, snem, alergiami, lękiem i depresją.
Jeden z największych przeglądów badań nad wapowaniem
Naukowcy przeanalizowali wpływ używania e-papierosów na zdrowie dzieci i młodzieży. Przegląd został przeprowadzony pod kierunkiem Royal College of Paediatrics and Child Health (RCPCH), a jego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Archives of Disease in Childhood”. Współautorami pracy byli prof. Will Carroll, honorowy profesor zdrowia dziecka na Keele University, oraz dr Fran Gilchrist, wykładowczyni i honorowa konsultantka w dziedzinie pediatrycznej medycyny oddechowej. Oboje pracują również jako konsultanci pediatryczni w University Hospitals of North Midlands NHS Trust.
Skala analizy była duża. Badacze przejrzeli ponad 14 tys. opublikowanych artykułów, szczegółowo ocenili 325 pełnotekstowych prac, a ostateczne wnioski oparli na dowodach pochodzących z 81 badań.
Wapowanie coraz powszechniejsze wśród młodzieży
Zebrane dane pokazały, że w ciągu ostatniej dekady używanie e-papierosów stało się znacznie częstsze wśród dzieci i nastolatków. Szczególnie niepokojący jest wzrost odsetka młodych osób, które wapują regularnie.
Popularności tych produktów mogą sprzyjać m.in. atrakcyjne aromaty, kolorowe opakowania, nowoczesny wygląd urządzeń oraz sposób ich prezentowania. E-papierosy bywają również postrzegane jako mniej szkodliwe niż tradycyjne wyroby tytoniowe. Autorzy przeglądu podkreślają jednak, że nie oznacza to, iż są one bezpieczne dla rozwijającego się organizmu.
Kaszel, świszczący oddech i napady astmy
Najbardziej wyraźne wnioski dotyczyły zdrowia układu oddechowego. Młodzi ludzie używający e-papierosów częściej zgłaszali kaszel, świszczący oddech oraz objawy odpowiadające zapaleniu oskrzeli. Wapowanie wiązało się również z częstszym występowaniem napadów astmy. Aerozol wytwarzany przez e-papierosy nie jest wyłącznie parą wodną. Może zawierać nikotynę, substancje zapachowe, związki drażniące oraz inne składniki powstające podczas podgrzewania płynu. Ich wdychanie może oddziaływać na drogi oddechowe, powodować podrażnienie i sprzyjać rozwojowi reakcji zapalnej.
Przegląd wskazuje na wyraźne powiązanie, nie rozstrzyga jednak, że wapowanie było bezpośrednią przyczyną wszystkich obserwowanych problemów. Wiele analizowanych badań miało charakter obserwacyjny, dlatego na wyniki mogły wpływać także inne czynniki, w tym jednoczesne używanie papierosów.
E-papierosy mogą prowadzić do palenia papierosów
Autorzy znaleźli silne dowody na to, że dzieci i młodzież używające e-papierosów częściej zaczynają później palić tradycyjne papierosy. Podważa to przekonanie, że wapowanie zawsze stanowi alternatywę dla palenia tytoniu. W przypadku osób, które wcześniej nie korzystały z wyrobów nikotynowych, e-papieros może stać się pierwszym źródłem kontaktu z nikotyną. Substancja ta ma silny potencjał uzależniający, a młody wiek jest okresem szczególnej podatności na rozwój uzależnienia. Regularne używanie produktów nikotynowych może więc zwiększać prawdopodobieństwo kontynuowania tego zachowania w kolejnych latach.
Wapowanie nie powinno być postrzegane jako nieszkodliwy element dorastania. Dowody wskazują na wyraźny związek z objawami ze strony układu oddechowego, uzależnieniem od nikotyny i późniejszym paleniem papierosów, a jednocześnie rosną obawy dotyczące szerszego wpływu na zdrowie młodych ludzi – powiedział prof. Will Carroll.
Możliwe konsekwencje wykraczają poza układ oddechowy
Przegląd wskazał również na potencjalne związki między wapowaniem a pogorszeniem zdrowia jamy ustnej, lękiem i depresją. Pojawiają się ponadto nowe dowody sugerujące możliwy wpływ e-papierosów na sen, zdrowie oczu i alergie.
Autorzy zwrócili uwagę także na ryzyko związane z ekspozycją na nikotynę w czasie ciąży. Nikotyna może docierać do rozwijającego się płodu, dlatego używanie e-papierosów przez kobiety w ciąży nie powinno być uznawane za pozbawione zagrożeń. W odniesieniu do części tych problemów dowody są jednak mniej jednoznaczne niż w przypadku objawów oddechowych i późniejszego palenia papierosów. Potrzebne są zatem dalsze, długoterminowe badania, które pozwolą dokładniej ocenić zależności oraz możliwe mechanizmy biologiczne.
Eksperci apelują o ograniczenie atrakcyjności e-papierosów
Zdaniem autorów potrzebne są działania utrudniające dzieciom dostęp do produktów do wapowania i zmniejszające ich atrakcyjność. Rekomendacje obejmują ograniczenie dostępnych aromatów, upodobnienie opakowań e-papierosów do opakowań wyrobów tytoniowych oraz zaostrzenie zasad prezentowania tych produktów.
Znaczenie ma również edukacja skierowana do młodzieży, rodziców, nauczycieli i personelu medycznego. Powinna jasno wyjaśniać, że mniejsza szkodliwość w porównaniu z paleniem papierosów nie oznacza braku ryzyka, zwłaszcza w przypadku osób, które wcześniej nie używały nikotyny.
Wapowanie nie jest neutralne dla zdrowia młodych ludzi
Duży przegląd dostępnych badań pokazuje spójny związek między używaniem e-papierosów, a problemami ze strony układu oddechowego u dzieci i młodzieży. Szczególnie niepokojące są częstsze kaszel, świszczący oddech, objawy zapalenia oskrzeli i napady astmy, a także większe prawdopodobieństwo rozpoczęcia palenia papierosów.
Choć nie wszystkie możliwe konsekwencje zdrowotne zostały już jednoznacznie potwierdzone, obecne dowody uzasadniają wzmacnianie profilaktyki, edukacji i regulacji ograniczających dostęp młodych ludzi do e-papierosów.
Główne wnioski
- Przegląd przeprowadzony pod kierunkiem Royal College of Paediatrics and Child Health objął ponad 14 tys. publikacji, 325 pełnotekstowych prac oraz dowody pochodzące z 81 badań.
- Używanie e-papierosów przez dzieci i młodzież wiązało się z częstszym występowaniem kaszlu, świszczącego oddechu, objawów zapalenia oskrzeli i napadów astmy.
- Autorzy znaleźli silne dowody wskazujące, że młodzi ludzie, którzy wapują, częściej zaczynają później palić tradycyjne papierosy.
- Potencjalne konsekwencje wapowania mogą obejmować także problemy dotyczące zdrowia jamy ustnej, snu, oczu, alergii oraz zdrowia psychicznego, jednak część tych zależności wymaga dalszych badań.
Źródło:
- https://adc.bmj.com/content/early/2026/07/31/archdischild-2025-330125
- https://www.keele.ac.uk/about/news/2026/august/major-review/vaping-young-people.php
