Przez wiele lat e-papierosy były przedstawiane jako mniej szkodliwa alternatywa dla tradycyjnych papierosów. Choć rzeczywiście zawierają mniej substancji powstających podczas spalania tytoniu, coraz więcej badań wskazuje, że ich stosowanie nie pozostaje obojętne dla zdrowia. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie ERJ Open Research pokazuje, że zarówno palenie papierosów, jak i wapowanie prowadzą do pogorszenia wydolności fizycznej, funkcjonowania naczyń krwionośnych oraz sprawności układu oddechowego u młodych, zdrowych dorosłych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego wapowanie i palenie papierosów mogą obniżać sprawność fizyczną młodych, zdrowych osób już po kilku latach stosowania,
- Jakie zmiany w wydolności płuc, pracy naczyń krwionośnych i tolerancji wysiłku wykazali naukowcy,
- Jakie wyniki przyniosło badanie obejmujące 75 osób w wieku 18–30 lat,
- Dlaczego eksperci ostrzegają, że e-papierosy nie są obojętne dla zdrowia, nawet u osób, które wcześniej nie paliły tradycyjnych papierosów.
Badanie objęło młodych, zdrowych dorosłych
Badanie przeprowadzili naukowcy z Manchester Metropolitan University w Wielkiej Brytanii. Wzięło w nim udział 75 osób w wieku od 18 do 30 lat, które podzielono na trzy porównywalne grupy:
- osoby, które nigdy nie paliły papierosów ani nie używały e-papierosów,
- osoby palące tradycyjne papierosy, ale nigdy niewapujące,
- osoby regularnie wapujące od około trzech lat, które wcześniej nie paliły papierosów.
Wszyscy uczestnicy byli zdrowi, mieli prawidłową czynność płuc w spoczynku oraz podobny styl życia. Badacze zadbali również o to, aby grupy nie różniły się pod względem aktywności fizycznej, spożycia alkoholu czy kofeiny. Dzięki temu możliwe było bardziej wiarygodne porównanie wpływu palenia i wapowania na wydolność organizmu.
Jak oceniano sprawność fizyczną uczestników?
Każdy uczestnik przeszedł maksymalny test wysiłkowy na rowerze stacjonarnym, podczas którego stopniowo zwiększano intensywność wysiłku aż do osiągnięcia maksymalnych możliwości organizmu. W trakcie badania oceniano między innymi:
- tętno,
- częstość oddechów,
- pobór tlenu,
- stężenie mleczanu we krwi,
- wydolność oddechową.
Dodatkowo wykonano badania ultrasonograficzne naczyń krwionośnych oraz pobrano próbki krwi w celu oceny funkcjonowania tętnic i obecności markerów stanu zapalnego.
Wapowanie i palenie obniżały sprawność fizyczną o około 15%
Najbardziej wyraźne różnice pojawiły się podczas maksymalnego wysiłku. Badacze wykazali, że zarówno osoby palące papierosy, jak i wapujące osiągały:
- około 15 proc. niższą wydolność wysiłkową,
- około 15 proc. niższy pobór tlenu niż osoby, które nigdy nie korzystały z produktów nikotynowych.
Oznacza to, że organizm młodych użytkowników papierosów i e-papierosów był mniej efektywny podczas intensywnego wysiłku fizycznego, mimo że uczestnicy nie wykazywali wcześniej objawów chorób płuc.
Gorsza praca płuc i szybsze zmęczenie
Badanie wykazało również, że u osób palących i wapujących dochodziło do ograniczenia zdolności płuc do usuwania dwutlenku węgla. Jednocześnie u tych uczestników szybciej narastało stężenie kwasu mlekowego, który jest jednym z markerów intensywnego wysiłku beztlenowego. Przekładało się to na wyraźnie większe:
- uczucie duszności,
- zmęczenie,
- dyskomfort mięśni nóg
w porównaniu z osobami, które nigdy nie paliły ani nie używały e-papierosów.
Badacze zaobserwowali oznaki stanu zapalnego naczyń krwionośnych
Wyniki badań ultrasonograficznych oraz analiz laboratoryjnych wskazały również na pogorszenie funkcji naczyń krwionośnych. U uczestników korzystających z papierosów i e-papierosów stwierdzono oznaki stanu zapalnego naczyń, co może świadczyć o wczesnych zmianach wpływających na układ sercowo-naczyniowy.
Autorzy badania podkreślają, że uzyskane wyniki sugerują bardzo podobny wpływ wapowania i palenia na organizm młodych ludzi.
Naukowcy: wapowanie nie pozostaje bez wpływu na organizm
Główny autor badania, dr Azmy Faisal z Manchester Metropolitan University, podkreśla, że negatywne skutki pojawiają się nawet u osób młodych i pozornie zdrowych.
U aktywnych, zdrowych młodych dorosłych ze zdrowymi płucami, zarówno wapowanie, jak i palenie tytoniu prowadziło do pogorszenia wydolności wysiłkowej, duszności i intensywnego zmęczenia nóg. Dodał również: nasze badania wskazują, że podobnie jak w przypadku palenia, wapowanie może prowadzić do szkodliwych zmian w naczyniach krwionośnych i wydolności płuc podczas ćwiczeń, a także do około 15% spadku sprawności fizycznej w porównaniu z osobami, które nigdy nie paliły ani nie wapowały.
Zdaniem badaczy wyniki mają znaczenie nie tylko dla lekarzy, ale również dla osób, które traktują e-papierosy jako nieszkodliwy produkt rekreacyjny.
Wyniki mogą mieć znaczenie dla polityki zdrowotnej
Autorzy zwracają uwagę, że coraz więcej młodych osób rozpoczyna używanie e-papierosów, mimo że wcześniej nigdy nie paliło tradycyjnych papierosów. Dr Faisal podkreślił:
Te wyniki dostarczają kluczowych informacji dla ogółu społeczeństwa, pracowników służby zdrowia i organów regulacyjnych na temat potencjalnych wczesnych zagrożeń związanych z używaniem waporyzatorów, szczególnie dla rosnącej liczby młodych dorosłych, którzy nigdy nie palili, ale decydują się na używanie tych produktów. Ponadto nasze badanie wspiera brytyjską ustawę o tytoniu i waporyzatorach z 2026 r., która zakazuje waporyzacji osobom poniżej 18 roku życia i ma na celu ograniczenie waporyzacji wśród młodych dorosłych w przyszłości.
Naukowcy planują już kolejne badania z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego (MRI), które pozwolą dokładniej ocenić zmiany zachodzące w sercu, płucach oraz mięśniach szkieletowych pod wpływem wapowania.
Ekspertka: e-papierosy nadal mogą powodować poważne szkody
Do wyników badania odniosła się również dr Stamatoula Tsikrika z grupy ekspertów Europejskiego Towarzystwa Chorób Układu Oddechowego ds. tytoniu, kontroli palenia i edukacji zdrowotnej. Choć nie uczestniczyła w badaniu, podkreśla, że obserwowane zjawisko wpisuje się w rosnącą liczbę dowodów dotyczących szkodliwości e-papierosów.
Coraz więcej młodych ludzi, którzy nigdy nie palili, używa e-papierosów. Wraz ze wzrostem popularności waporyzacji rosną również obawy, że staje się ona normą, prowadząc do uzależnienia od nikotyny i stwarzając poważne zagrożenia dla zdrowia. Ekspertka przypomina również, że mniejsza liczba substancji rakotwórczych nie oznacza braku ryzyka.
E-papierosy mogą zawierać mniej substancji rakotwórczych, ale nadal mogą wywoływać zmiany genetyczne, takie jak uszkodzenia DNA i stany zapalne, które są powiązane ze zwiększonym ryzykiem raka płuc. W przypadku osób, które nigdy nie paliły i w związku z tym nie używają e-papierosów jako metody rzucania palenia, konsekwencje zdrowotne waporyzacji stają się coraz trudniejsze do uzasadnienia dla decydentów i przemysłu tytoniowego.
Odnosząc się do nowych przepisów obowiązujących w Wielkiej Brytanii, dodała:
Dziewięćdziesiąt cztery procent palaczy zaczyna przed ukończeniem 25. roku życia, a 22% 15–16-latków w Europie używa e-papierosów. Wprowadzając pokoleniowy zakaz sprzedaży produktów nikotynowych, Wielka Brytania poczyniła ogromny krok w kierunku ochrony zdrowia młodych ludzi.
Główne wnioski
- Badanie opublikowane w ERJ Open Research wykazało, że zarówno osoby palące papierosy, jak i wapujące osiągały około 15 proc. niższą wydolność wysiłkową i pobór tlenu niż osoby, które nigdy nie używały produktów nikotynowych.
- Analiza przeprowadzona wśród 75 zdrowych osób w wieku 18–30 lat wykazała także gorszą zdolność płuc do usuwania dwutlenku węgla, szybsze gromadzenie kwasu mlekowego oraz większą duszność i zmęczenie podczas wysiłku.
- Badania ultrasonograficzne naczyń i analizy krwi wykazały oznaki stanu zapalnego naczyń krwionośnych, co sugeruje, że wapowanie i palenie wywołują podobne, niekorzystne zmiany w organizmie młodych dorosłych.
- Autorzy badania oraz eksperci Europejskiego Towarzystwa Chorób Układu Oddechowego (ERS) podkreślają, że e-papierosy nie są wolne od ryzyka zdrowotnego, a wyniki badań stanowią ważny argument za ograniczaniem ich używania wśród młodych ludzi.
Źródło:
- https://dx.doi.org/10.1183/23120541.00425-2026
- European Respiratory Society
- Manchester Metropolitan University
