Nastolatki używające nikotyny częściej zgłaszają objawy lęku, depresji i inne problemy ze zdrowiem psychicznym niż ich rówieśnicy, którzy jej nie stosują. Wyniki trzech badań naukowców z Uniwersytetu w Göteborgu wskazują, że szczególnie narażone mogą być dziewczęta. Zależności obserwowano nie tylko w przypadku palenia tytoniu, ale również stosowania saszetek nikotynowych i e-papierosów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak używanie nikotyny przez nastolatków wiąże się z objawami lęku, depresji i innymi problemami ze zdrowiem psychicznym.
- Jakie są wyniki badań przeprowadzonych wśród szwedzkiej młodzieży, w tym dane pokazujące, że prawie 80 proc. dziewcząt używających nikotyny zgłaszało klinicznie istotne objawy lęku.
- Dlaczego dziewczęta mogą być szczególnie narażone oraz jakie zależności zaobserwowano w przypadku palenia, e-papierosów i saszetek nikotynowych.
- Jak nikotyna może wpływać na komunikację między neuronami i ciało migdałowate, czyli obszar mózgu związany m.in. z regulacją emocji i reakcją na stres.
Prawie 80 proc. dziewcząt używających nikotyny zgłaszało objawy lęku
Jedno z badań objęło niemal 3000 szwedzkich uczniów szkół średnich. Naukowcy analizowali związki pomiędzy stosowaniem różnych produktów zawierających nikotynę a zdrowiem psychicznym młodzieży. Wyniki zwracają uwagę szczególnie w przypadku dziewcząt. Prawie 80 proc. nastolatek używających nikotyny zgłaszało klinicznie istotne objawy lęku. Zależności obserwowano zarówno wśród osób korzystających z tradycyjnych wyrobów tytoniowych, jak i produktów beztytoniowych, w tym saszetek nikotynowych i e-papierosów.
Nie oznacza to jednak, że nikotyna została wskazana jako bezpośrednia przyczyna problemów psychicznych. Badania obserwacyjne pozwalają wykazać związek między zjawiskami, ale nie rozstrzygają, które z nich jest przyczyną, a które skutkiem.
Depresja i myśli samobójcze częstsze wśród palących nastolatków
W kolejnym badaniu naukowcy obserwowali około 1500 nastolatków z południowej Szwecji – od okresu gimnazjalnego do szkoły średniej. Objawy depresji oraz myśli samobójcze występowały częściej wśród nastolatków palących. Co więcej, u dziewcząt, które z czasem zwiększały spożycie tytoniu, częściej obserwowano również nasilanie problemów ze snem, lęku, obniżonego nastroju oraz trudności z koncentracją. Różnice pomiędzy dziewczętami i chłopcami były na tyle wyraźne, że zdaniem autorów wymagają dalszych badań.
Widzimy wyraźne różnice między dziewczętami a chłopcami, przy czym dziewczęta palące wydają się być szczególnie narażone. Jednocześnie potrzebujemy lepszego zrozumienia, jak woreczki nikotynowe wpływają na zdrowie psychiczne, zwłaszcza wśród nastoletnich dziewcząt, gdzie stosowanie woreczków nikotynowych tak gwałtownie wzrosło – mówi Johanna Andersson, lekarka i doktorantka w Akademii Sahlgrenska na Uniwersytecie w Göteborgu.
Nikotyna może wpływać na komunikację między neuronami
Badania prowadzone w Szwecji nie ograniczały się do obserwacji nastolatków. Naukowcy przeprowadzili także eksperymenty na szczurach, aby dokładniej przyjrzeć się biologicznemu wpływowi nikotyny na mózg. W badaniu opublikowanym w „Neuropharmacology” stwierdzono, że nikotyna oddziaływała na ciało migdałowate – obszar mózgu mający istotne znaczenie dla regulacji emocji i reakcji na stres. Efekty były szczególnie widoczne u samic szczurów.
Ekspozycja na nikotynę zaburzała komunikację między neuronami i prowadziła do długotrwałych zmian aktywności mózgu. Co istotne, część zmian utrzymywała się również po usunięciu nikotyny z organizmu.
Jednym z kluczowych odkryć jest to, że obserwujemy podobne wzorce w kilku różnych badaniach wykorzystujących różne rodzaje danych. Nadal jednak nie jesteśmy w stanie określić związku przyczynowo-skutkowego. Badania na zwierzętach wykazują zmiany biologiczne w mózgu, które mogą przyczyniać się do zwiększonej podatności na objawy związane z lękiem i stresem – mówi Louise Adermark, profesor w Akademii Sahlgrenska na Uniwersytecie w Göteborgu.
Czy nikotyna powoduje problemy ze zdrowiem psychicznym?
Na podstawie obecnych danych nie można stwierdzić, że używanie nikotyny bezpośrednio powoduje depresję, lęk czy myśli samobójcze. Zależność może być bardziej złożona. Na zdrowie psychiczne oraz prawdopodobieństwo sięgania po nikotynę mogą jednocześnie wpływać m.in. stres, sytuacja społeczno-ekonomiczna, spożywanie alkoholu, stosowanie innych substancji psychoaktywnych oraz indywidualna podatność.
Jednocześnie połączenie wyników badań obserwacyjnych i eksperymentów na zwierzętach rodzi pytania o wpływ nowych produktów nikotynowych na rozwijający się mózg. Szczególnego znaczenia nabierają saszetki nikotynowe, których stosowanie wśród nastolatek wymaga – zdaniem badaczy – dokładniejszego poznania.
Główne wnioski
- W badaniu obejmującym prawie 3000 szwedzkich uczniów szkół średnich nastolatki używające nikotyny częściej zgłaszały problemy ze zdrowiem psychicznym. Wśród dziewcząt stosujących nikotynę prawie 80 proc. zgłaszało klinicznie istotne objawy lęku.
- W długoterminowej obserwacji około 1500 nastolatków objawy depresji i myśli samobójcze występowały częściej wśród osób palących. U dziewcząt zwiększających z czasem spożycie tytoniu częściej nasilały się także problemy ze snem, lęk, obniżony nastrój i trudności z koncentracją.
- Eksperymenty na zwierzętach wykazały, że nikotyna wpływała na ciało migdałowate i zaburzała komunikację między neuronami. Zmiany aktywności mózgu utrzymywały się również po usunięciu nikotyny z organizmu, a efekty były szczególnie widoczne u samic szczurów.
- Badacze z Uniwersytetu w Göteborgu podkreślają, że wyniki nie potwierdzają związku przyczynowo-skutkowego. Wskazują jednak na potrzebę dalszych badań nad wpływem e-papierosów, saszetek nikotynowych i innych produktów zawierających nikotynę na zdrowie psychiczne oraz rozwijający się mózg młodzieży.
Źródło:
- https://academic.oup.com/ntr/advance-article/doi/10.1093/ntr/ntag148/8722446
- University of Gothenburg
