Polska Federacja Szpitali sprzeciwia się zmianom w finansowaniu Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej, wprowadzonym zarządzeniem prezesa NFZ nr 70/2026/DSOZ z 22 lipca 2026 r. Zdaniem PFSz nowe zasady prowadzą do wydłużenia czasu oczekiwania na zapłatę za część świadczeń wykonanych ponad wartość umowy, przez co koszty ich realizacji muszą czasowo pokrywać placówki. Federacja zwraca uwagę szczególnie na sytuację szpitali należących do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ), w tym placówek I poziomu. Organizacja domaga się skracania terminów rozliczeń zamiast przenoszenia ciężaru finansowania świadczeń na podmioty lecznicze.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Polska Federacja Szpitali sprzeciwia się nowym zasadom rozliczania świadczeń AOS.
- Jak zarządzenie nr 70/2026/DSOZ może wpłynąć na czas oczekiwania szpitali na pieniądze za nadwykonania.
- Jakie zastrzeżenia prawne wobec nowych zasad przedstawia PFSz.
- Dlaczego Federacja wiąże finansowanie AOS z odwracaniem piramidy świadczeń i rozwojem opieki koordynowanej.
Polska Federacja Szpitali krytykuje nowe zasady rozliczania AOS
Stanowisko PFSz dotyczy zarządzenia prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia nr 70/2026/DSOZ z 22 lipca 2026 r. zmieniającego zasady zawierania i realizacji umów dotyczących ambulatoryjnej opieki specjalistycznej.
Federacja ocenia, że przyjęty mechanizm może prowadzić do czasowego finansowania przez świadczeniodawców kosztów leczenia pacjentów, mimo że są to świadczenia finansowane ze środków publicznych. PFSz określa tę sytuację jako „kredytowanie NFZ, bez odsetek”.
Problem ma być szczególnie istotny dla szpitali PSZ, które prowadzą poradnie specjalistyczne i jednocześnie ponoszą koszty funkcjonowania innych części swojej działalności.
PFSz wskazuje na wydłużenie oczekiwania na pieniądze za nadwykonania
Jednym z głównych zastrzeżeń Federacji jest sposób rozliczania świadczeń wykonywanych po przekroczeniu wartości przewidzianej w umowie z NFZ.
W przypadku określonych świadczeń świadczeniodawca może złożyć wniosek o zwiększenie liczby jednostek rozliczeniowych oraz kwoty zobowiązania po upływie kwartału, w którym doszło do przekroczenia wartości umowy.
Według PFSz oznacza to, że placówka najpierw wykonuje i finansuje świadczenie, następnie czeka na zakończenie kwartału, składa wniosek, a później oczekuje na zwiększenie przez NFZ liczby jednostek rozliczeniowych i kwoty zobowiązania oraz na faktyczne przekazanie pieniędzy.
Mechanizm ten dotyczy m.in. świadczeń dla pacjentów pierwszorazowych, pacjentów ze wskazaniami nagłymi, świadczeń zabiegowych, onkologicznych oraz świadczeń z zakresu ginekologii i położnictwa.
Jeszcze większe zastrzeżenia PFSz zgłasza wobec pozostałych świadczeń AOS. Według Federacji w ich przypadku możliwość złożenia wniosku została powiązana z zakończeniem okresu rozliczeniowego, którym zasadniczo jest rok kalendarzowy. Zdaniem organizacji może to oznaczać znacznie dłuższe oczekiwanie na refundację poniesionych kosztów.
Federacja powołuje się na Kodeks cywilny
PFSz przedstawia również zastrzeżenia prawne. Federacja wskazuje na art. 455 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, jeżeli termin spełnienia świadczenia nie został oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, powinno ono zostać spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
Organizacja przywołuje również postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2025 r., sygn. I CSK 2876/24, dotyczące znaczenia wezwania do spełnienia świadczenia dla jego wymagalności w sytuacji, gdy termin nie został wcześniej oznaczony.
Zdaniem PFSz sformułowanie przewidujące rozliczenie „po zakończeniu okresu rozliczeniowego” nie określa wystarczająco precyzyjnie terminu zapłaty. Federacja wskazuje przy tym również na art. 476 Kodeksu cywilnego dotyczący zwłoki dłużnika.
PFSz: NFZ ma możliwość zaciągania kredytów i pożyczek
Kolejny argument Federacji odnosi się do art. 127 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Przepis pozwala prezesowi NFZ zaciągać kredyty i pożyczki po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz ministra właściwego do spraw zdrowia, z zachowaniem ustawowych ograniczeń.
PFSz uważa, że Fundusz może wykorzystać ten mechanizm, jeżeli chce utrzymać dotychczasowy poziom finansowania AOS wraz ze świadczeniami wykonanymi ponad plan umowy.
Federacja opowiada się za rozwiązaniem pozwalającym na rozliczanie takich świadczeń, jak wcześniej, w terminie dwóch miesięcy po zakończeniu kwartału. W ocenie PFSz takie warunki umożliwiałyby szpitalom odpowiednie ułożenie umów z podmiotami realizującymi świadczenia.
Finansowanie AOS a „odwracanie piramidy świadczeń”
PFSz ocenia nowe rozwiązania również przez pryzmat koncepcji „odwróconej piramidy świadczeń”. Jej założeniem jest przesuwanie części opieki z kosztownego leczenia szpitalnego do POZ i AOS, jeśli stan pacjenta pozwala na udzielenie świadczenia na niższym poziomie systemu.
Zdaniem Federacji ograniczenie bieżącego finansowania AOS stoi w sprzeczności z takim kierunkiem zmian. Jeżeli świadczenia specjalistyczne mają w większym stopniu zastępować hospitalizacje, podmioty realizujące je powinny mieć zapewnione odpowiednie finansowanie.
PFSz wskazuje również na problem rosnącego popytu na świadczenia specjalistyczne oraz brak wystarczających mechanizmów wspierających modele zapewniające pacjentowi ciągłość opieki na poziomie POZ-AOS-szpital.
Federacja wskazuje na opiekę koordynowaną i Value Based Healthcare
W stanowisku znalazło się także odniesienie do rozwijania koordynowanej opieki zdrowotnej. PFSz uważa, że system powinien premiować organizacje zapewniające pacjentom ciągłość leczenia oraz współpracę pomiędzy poszczególnymi poziomami opieki.
Federacja wskazuje na model obejmujący POZ, AOS i leczenie szpitalne, wspierany przez ośrodki obsługi pacjentów oraz koordynację transferów medycznych. Docelowo rozwiązania te miałyby prowadzić w kierunku opieki opartej na wartości dla pacjenta – Value Based Healthcare (VBHC).
Według PFSz NFZ powinien tworzyć mechanizmy finansowe premiujące świadczeniodawców współpracujących w ramach organizacji koordynowanej opieki zdrowotnej, zamiast rozwiązań zwiększających czas, przez który placówki samodzielnie ponoszą koszty wykonanych świadczeń.
PFSz chce krótszego oczekiwania na refundację świadczeń
Polska Federacja Szpitali postuluje zmianę kierunku przyjętego przez NFZ. Organizacja chce skracania czasu oczekiwania podmiotów leczniczych na refundację kosztów świadczeń wykonanych ze wskazań medycznych, a nie jego wydłużania.
Główne wnioski
- Polska Federacja Szpitali sprzeciwia się zasadom wprowadzonym zarządzeniem prezesa NFZ nr 70/2026/DSOZ z 22 lipca 2026 r., wskazując na wydłużenie czasu oczekiwania na rozliczenie części świadczeń AOS.
- Według PFSz nowe rozwiązania prowadzą do czasowego finansowania kosztów świadczeń przez podmioty lecznicze, co Federacja określa jako „kredytowanie NFZ, bez odsetek”.
- PFSz zgłasza zastrzeżenia prawne, powołując się m.in. na art. 455 Kodeksu cywilnego oraz art. 127 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.
- Federacja postuluje skracanie czasu oczekiwania na refundację kosztów świadczeń i wskazuje, że finansowanie AOS powinno wspierać odwracanie piramidy świadczeń oraz rozwój opieki koordynowanej.
Źródło:
- https://www.pfsz.org/pfsz-o-tzw-kredytowaniu-nfz-przez-podmioty-lecznicze/
