Brytyjski UK Biobank osiągnął historyczny kamień milowy, kończąc największy na świecie projekt obrazowania całego ciała. Przez jedenaście lat zeskanowano mózgi, serca, jamy brzuszne, naczynia krwionośne, kości i stawy 100 000 ochotników. Ten gigantyczny zbiór danych, łączący obrazy medyczne z informacjami genetycznymi, biochemicznymi i środowiskowymi, stanowi bezprecedensową bazę wiedzy dla naukowców na całym świecie. Już teraz przynosi konkretne korzyści dla pacjentów, a jego potencjał nadal rośnie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie znaczenie ma zakończenie największego na świecie projektu obrazowania ciała przez UK Biobank.
- W jaki sposób dane obrazowe pomagają w diagnostyce chorób takich jak demencja, choroby serca i stłuszczenie wątroby.
- Dlaczego połączenie skanów z danymi genetycznymi i stylu życia pozwala przewidywać choroby z dużym wyprzedzeniem.
- Jak ten projekt wpływa na rozwój sztucznej inteligencji w medycynie i demokratyzację dostępu do danych na całym świecie.
Przełom w skali i technologii
UK Biobank rozpoczął projekt obrazowania pilotażowo w 2014 roku. Główna faza wystartowała w 2016 roku i zakończyła się po 11 latach, 100 000 pięciogodzinnych wizytach diagnostycznych i inwestycji przekraczającej 60 milionów funtów. To ponad 10 razy więcej niż jakiekolwiek wcześniejsze inicjatywy tego typu. Podczas każdej wizyty wykonano ponad 12 000 obrazów MR oraz USG tętnic szyjnych, badania gęstości kości (DEXA) i analizę składu tkanki tłuszczowej.
Zebranie skanów od 100 000 ochotników wydawało się mrzonką… niektórzy eksperci pytali nawet, czy przypadkiem nie dodaliśmy dodatkowego zera! – powiedział prof. Sir Rory Collins, dyrektor UK Biobank.
Dane, które zmieniają praktykę kliniczną
Obrazowanie UK Biobank już przekształca praktykę medyczną:
- Kliniki pamięci NHS w Wielkiej Brytanii wykorzystują dane do lepszej diagnostyki demencji.
- Kardiolodzy w ponad 90 krajach stosują modele AI do błyskawicznej analizy skanów serca.
- Dane obrazowe zostały wykorzystane w ponad 1300 recenzowanych publikacjach naukowych.
Innowacyjne zastosowania i kierunki badań
Ponadto ogrom danych umożliwia:
- Tworzenie modeli zdrowych narządów z użyciem AI – pozwala to wcześnie wykrywać różnice strukturalne i predysponujące zmiany chorobowe.
- Identyfikację biologicznego wieku narządów – niezależnego od wieku metrykalnego.
- Mapowanie relacji między sercem a mózgiem – np. wpływu struktury serca na depresję.
- Wykorzystywanie MRI jako alternatywy dla inwazyjnych procedur – np. w diagnostyce stłuszczenia wątroby.
- Ocenę ryzyka dla 38 chorób na długo przed wystąpieniem objawów.
Wpływ na zdrowie publiczne
Projekt obrazowania Biobanku dostarcza kluczowych informacji także w zakresie czynników ryzyka:
- Ustalono, że nawet niewielkie ilości alkoholu mogą prowadzić do zmian w strukturze mózgu i demencji.
- Ustalono, że osoby z tym samym BMI mogą mieć bardzo różne profile ryzyka – zależne od genetyki i lokalizacji tłuszczu.
- Wykryto, że 1 na 10 osób w średnim wieku ma niezdiagnozowane zwapnienie aorty brzusznej – potencjalnie śmiertelne schorzenie.
Dostępność i przyszłość projektu
Dane są udostępniane zatwierdzonym naukowcom przez bezpieczną platformę UKB-RAP. Do końca 2025 roku dostęp do obrazów 100 000 osób będzie możliwy dla badaczy na całym świecie. Projekt już teraz prowadzi do demokratyzacji danych – umożliwiając ich wykorzystanie również w krajach o ograniczonym dostępie do zaawansowanych technologii.
Badania obrazowe UK Biobank na zawsze zmieniły krajobraz badań biomedycznych – podkreśliła prof. Louise Thomas z Uniwersytetu Westminster.
Perspektywa uczestników i ciągłość badań
Jak powiedziała Alison z Grupy Doradczej ds. Uczestników UK Biobank:
Zapisałam się na wizytę obrazową, ponieważ chcę pomóc w tworzeniu zdrowszej przyszłości, z której wszyscy będziemy mogli korzystać.
Druga faza projektu, obejmująca powtórne skany 60 000 uczestników, jest w toku i potrwa do 2029 roku. Pozwoli to śledzić zmiany w ciele na przestrzeni lat i oceniać progresję chorób.
Główne wnioski
- UK Biobank zakończył obrazowanie 100 000 ochotników, tworząc największą na świecie bazę danych MRI, DEXA i USG, łączącą obrazy z danymi genetycznymi, klinicznymi i środowiskowymi.
- Dane są wykorzystywane w ponad 1300 badaniach naukowych, co już przełożyło się na poprawę diagnostyki demencji, chorób serca i wątroby w praktyce klinicznej.
- Sztuczna inteligencja analizuje obrazy w mniej niż sekundę, umożliwiając lekarzom szybszą diagnozę i prognozę wielu chorób, zanim pojawią się objawy.
- Projekt promuje globalny, otwarty dostęp do danych, wspierając badania w krajach o ograniczonym dostępie do zaawansowanych technologii medycznych.
Źródło:
- UK Biobank
