Po emisji materiału TVN, w którym 16-latka kupowała bez kontroli wieku preparaty zawierające kodeinę, farmaceuci otrzymali oficjalny komunikat przypominający obowiązujące przepisy. Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej wskazał obowiązki personelu aptek w zakresie sprzedaży leków OTC z substancjami psychoaktywnymi. Głos zabrał także szef GIF, odnosząc się do skali zjawiska i konsekwencji prawnych.
Z tego artykułu dowiesz się…
• Dlaczego osoby niepełnoletnie nie mogą kupić leków z kodeiną.
• Jakie obowiązki mają farmaceuci przy sprzedaży produktów psychoaktywnych OTC.
• Jakie limity i sankcje przewiduje Prawo farmaceutyczne.
• Jak działa kodeina i kiedy jej stosowanie może być ryzykowne.
Komunikat NROZ: obowiązek weryfikacji wieku i limity sprzedaży
W oficjalnym komunikacie opublikowanym 19 lutego 2026 r. Naczelny Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej przypomniał, że osoba wydająca leki OTC z kodeiną, pseudoefedryną i dekstrometorfanem musi weryfikować wiek pacjenta i może żądać dokumentu potwierdzającego pełnoletniość. Wskazał, że farmaceuta lub technik farmaceutyczny odmawia wydania produktu leczniczego “osobie, która nie ukończyła 18. roku życia, lub jeżeli uzna, że może on zostać wykorzystany w celach pozamedycznych lub spowodować zagrożenie dla zdrowia i życia”.
Rzecznik zwrócił także uwagę na obowiązek przekazywania pacjentowi informacji dotyczących dawkowania, możliwych działań niepożądanych oraz ryzyka wynikającego ze stosowania substancji psychoaktywnych. Przypomniał o limitach określonych w przepisach dla jednorazowej sprzedaży: pseudoefedryna 720 mg, kodeina 240 mg, dekstrometorfan 360 mg.
W komunikacie zaznaczono, że naruszenie tych zasad może skutkować postępowaniem dyscyplinarnym oraz karami finansowymi nakładanymi przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego.
Szef GIF: przepisy istnieją, ale problemem jest ich egzekwowanie
W rozmowie z PAP Łukasz Pietrzak, szef GIF, komentował materiał TVN, w którym niepełnoletnia osoba bez problemu kupowała w aptekach preparaty z kodeiną. Przypomniał, że ustawa Prawo farmaceutyczne nakłada na farmaceutów obowiązek odmowy wydania takich leków osobom poniżej 18 lat oraz w przypadku podejrzenia użycia pozamedycznego. Jak wskazał, problemem pozostaje nieprzestrzeganie istniejących regulacji.
Pietrzak zaznaczył, że za naruszenie tych obowiązków przewidziano sankcje finansowe wynikające z art. 129e Prawa farmaceutycznego – sięgające nawet 500 tys. zł. Według danych GIF w Polsce sprzedaje się rocznie około 10 mln opakowań leków zawierających kodeinę.
Leki OTC – definicja i zasady bezpieczeństwa
Leki OTC (Over The Counter) są dostępne bez recepty, lecz podlegają takim samym procedurom rejestracyjnym jak leki Rx. Każde opakowanie musi zawierać nazwę, dawkę, postać farmaceutyczną, informacje o grupie wiekowej, wyraźnie podaną datę ważności oraz numer serii i pozwolenia dopuszczenia do obrotu. Ulotki tworzone są na podstawie Charakterystyki Produktu Leczniczego i zawierają dane o działaniu, wskazaniach, przeciwwskazaniach, interakcjach oraz działaniach niepożądanych.
Czym jest kodeina i dlaczego wymaga kontroli?
Kodeina to alkaloid pozyskiwany z opium, zaliczany do słabych opioidów o działaniu przeciwkaszlowym. Hamuje odruch kaszlu, zmniejsza wydzielanie śluzu i zagęszcza wydzielinę. Stosowana jest krótkotrwale w leczeniu suchego, uporczywego kaszlu. Maksymalna dawka dobowa to 240 mg. Dostępna jest najczęściej w postaci fosforanu kodeiny, zwykle w preparatach złożonych – w lekach na kaszel, ból głowy lub ból o innej etiologii (np. w połączeniu z paracetamolem lub ibuprofenem).
Choć stosowana zgodnie z zaleceniami jest bezpieczna, jej nadużywanie może prowadzić do uzależnienia. Z tego powodu kontrola wieku i ocena ryzyka są kluczowymi elementami pracy farmaceuty.
Główne wnioski
- Leki z kodeiną nie mogą być wydawane osobom poniżej 18 lat, co jasno wynika z obowiązujących przepisów.
- NROZ przypomniał zasady weryfikacji wieku i limity sprzedaży: kodeina 240 mg, pseudoefedryna 720 mg, dekstrometorfan 360 mg.
- Szef GIF wskazał na problem niewystarczającej egzekucji prawa i przypomniał o sankcjach do 500 tys. zł.
- W Polsce sprzedaje się rocznie ok. 10 mln opakowań leków z kodeiną, co pokazuje wagę prawidłowej kontroli.
Źródło:
- https://www.nia.gov.pl/2026/02/19/komunikat-nroz-obowiazkowa-weryfikacja-wieku-przy-sprzedazy-lekow-psychoaktywnych-otc/
- PAP
