Zastąpienie tradycyjnej soli kuchennej solą wzbogaconą potasem mogłoby zapobiec niemal 3 milionom zgonów oraz 10 milionom nowych przypadków chorób układu krążenia i nerek rocznie na świecie. Tak wynika z analizy naukowców z George Institute for Global Health, obejmującej 193 kraje. Wyniki opublikowane w czasopiśmie „Nature Health” wskazują, że stosunkowo prosta zmiana składu soli może przynieść znaczące korzyści dla zdrowia publicznego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zastąpienie tradycyjnej soli solą wzbogaconą potasem może ograniczyć ryzyko udaru mózgu, chorób serca i nerek.
- Dlaczego naukowcy szacują, że zmiana rodzaju spożywanej soli mogłaby zapobiec niemal 3 milionom zgonów rocznie.
- Jak działa sól wzbogacona potasem i u których pacjentów jej stosowanie wymaga szczególnej ostrożności.
- Jaką rolę w ograniczaniu spożycia sodu mogą odegrać przemysł spożywczy i polityka zdrowia publicznego.
Sól wzbogacona potasem a ryzyko chorób serca i udaru mózgu
Naukowcy z George Institute for Global Health przeanalizowali potencjalne skutki zastąpienia tradycyjnej soli kuchennej jej odpowiednikiem zawierającym potas. Wykorzystali modele uwzględniające różne scenariusze wdrożenia takiej zmiany w 193 krajach. W najbardziej ambitnym scenariuszu globalne przejście na sól wzbogaconą potasem mogłoby każdego roku zapobiec:
- Prawie 3 milionom przedwczesnych zgonów.
- Około 10 milionom nowych przypadków chorób sercowo-naczyniowych i nerek.
- Nawet co dziesiątemu zgonowi z powodu chorób układu krążenia w wielu krajach.
Co ważne, również bardziej ograniczone scenariusze, obejmujące np. osoby leczone z powodu nadciśnienia tętniczego, wskazywały na istotne korzyści zdrowotne. Są to jednak wyniki modelowania, a nie liczba zgonów rzeczywiście unikniętych dzięki zastosowaniu zamiennika soli.
Czym jest sól wzbogacona potasem i jak działa?
Sól wzbogacona potasem powstaje poprzez zastąpienie części chlorku sodu (NaCl) chlorkiem potasu (KCl). Dzięki temu produkt dostarcza mniej sodu, zachowując właściwości smakowe i kulinarne zbliżone do tradycyjnej soli. Mechanizm jej działania obejmuje dwa istotne elementy:
- Ograniczenie spożycia sodu, którego nadmiar sprzyja podwyższeniu ciśnienia tętniczego.
- Zwiększenie podaży potasu, wspierającego regulację ciśnienia krwi i prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego.
W 2025 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wydała zalecenia dotyczące stosowania zamienników soli o obniżonej zawartości sodu, zawierających potas. Nie oznacza to jednak, że takie produkty są odpowiednie dla wszystkich pacjentów.
Nadciśnienie tętnicze pozostaje globalnym problemem zdrowotnym
Według danych przytoczonych przez autorów około 1,4 miliarda dorosłych w wieku 30–79 lat żyje z nadciśnieniem tętniczym, co odpowiada mniej więcej jednej trzeciej tej populacji. Jednocześnie choroby układu krążenia pozostają główną przyczyną zgonów na świecie. W 2023 roku odpowiadały za około 19,2 miliona zgonów, czyli niemal o 50% więcej niż trzy dekady wcześniej.
Ponieważ nadmierne spożycie sodu i niedostateczna podaż potasu sprzyjają rozwojowi nadciśnienia, zmiana składu powszechnie stosowanej soli może stanowić ważne narzędzie profilaktyki populacyjnej.
Czy sól potasowa jest bezpieczna dla osób z chorobami nerek?
Pomimo potencjalnych korzyści stosowanie soli wzbogaconej potasem wymaga ostrożności u pacjentów z zaburzeniami wydalania potasu. Szczególnie dotyczy to osób z zaawansowaną przewlekłą chorobą nerek oraz przyjmujących leki zwiększające stężenie potasu we krwi.
Nadmierne stężenie potasu, czyli hiperkaliemia, może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca. Autorzy analizy wskazują, że korzyści zdrowotne mogą przeważać nad ryzykiem również w populacjach obejmujących pacjentów z chorobami nerek. Nie oznacza to jednak bezpieczeństwa stosowania takiej soli u każdego chorego. Dlatego osoby z zaburzeniami czynności nerek lub stosujące leki wpływające na gospodarkę potasową powinny skonsultować zmianę rodzaju soli z lekarzem.
Przemysł spożywczy kluczowy dla ograniczenia spożycia sodu
Zdaniem naukowców powodzenie strategii zależy od źródeł sodu w diecie mieszkańców poszczególnych państw. W Europie i Ameryce Północnej ponad 70% spożywanej soli pochodzi z żywności przetworzonej i posiłków przygotowywanych poza domem. Dlatego sama zamiana soli w domowej kuchni może nie wystarczyć do osiągnięcia największych korzyści populacyjnych.
Konieczne byłoby zaangażowanie producentów żywności, restauracji oraz instytucji odpowiedzialnych za politykę żywieniową. Ważne pozostają również odpowiednie oznakowanie produktów, dostępność chlorku potasu i edukacja konsumentów.
Główne wnioski
- Analiza naukowców z George Institute for Global Health, obejmująca 193 kraje i opublikowana w „Nature Health”, wskazuje, że powszechne zastąpienie zwykłej soli solą wzbogaconą potasem mogłoby zapobiegać niemal 3 milionom zgonów i 10 milionom nowych przypadków chorób układu krążenia i nerek rocznie. Są to szacunki oparte na modelowaniu.
- Sól wzbogacona potasem zawiera mniej chlorku sodu (NaCl), ponieważ jego część zastąpiono chlorkiem potasu (KCl). Takie rozwiązanie może obniżać ciśnienie tętnicze oraz ograniczać ryzyko udaru mózgu i chorób sercowo-naczyniowych.
- Stosowanie soli potasowej wymaga ostrożności u osób z zaawansowaną przewlekłą chorobą nerek oraz przyjmujących leki zwiększające stężenie potasu we krwi. Nadmierna podaż potasu może prowadzić do hiperkaliemii i groźnych zaburzeń rytmu serca.
- W Europie i Ameryce Północnej ponad 70% spożywanej soli pochodzi z żywności przetworzonej i posiłków przygotowywanych poza domem. Dlatego osiągnięcie największych korzyści zdrowotnych wymaga zaangażowania producentów żywności, odpowiedniego oznakowania produktów i działań w zakresie zdrowia publicznego.
Źródło: „Global health effects of replacing dietary sodium chloride with potassium-enriched salt”, Nature Health (2026). DOI: 10.1038/s44360-026-00216-9
