Mężczyźni w Polsce żyją średnio o 7,11 roku krócej niż kobiety, a ponad połowa tej różnicy wynika z przedwczesnych zgonów przed 65. rokiem życia. Tak wynika z raportu „7 lat różnicy. Zdrowie mężczyzn w Polsce 2026”, zaprezentowanego 28 października 2026 r. w siedzibie Rzecznika Praw Pacjenta. Autor opracowania, prof. Piotr Radziszewski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, wskazuje na znaczenie chorób przewlekłych, zachowań zdrowotnych i przerw w ciągłości opieki medycznej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego mężczyźni w Polsce żyją średnio o 7,11 roku krócej niż kobiety.
- Jakie choroby i czynniki ryzyka odpowiadają za przedwczesną umieralność mężczyzn.
- Jak duże są nierówności zdrowotne związane z wykształceniem i wiekiem.
- Jakie problemy w organizacji opieki zdrowotnej wskazuje raport i jakie zmiany rekomenduje.
Mężczyźni żyją o 7,11 roku krócej. Ponad połowa różnicy powstaje przed 65. rokiem życia
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego przeciętne trwanie życia w Polsce w 2025 roku wynosiło 75,37 roku dla mężczyzn i 82,48 roku dla kobiet. Różnica zmniejszyła się o 0,22 roku względem 2024 roku, jednak autor raportu zaznacza, że jednoroczna zmiana nie wystarcza do stwierdzenia trwałej poprawy.
Szczególnie niepokojące są dane Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – PIB. Analiza za 2023 rok wykazała, że 51,9% różnicy w długości życia kobiet i mężczyzn wynikało z wyższej umieralności mężczyzn przed ukończeniem 65 lat.
– Krótsze życie mężczyzn nie może być czymś, do czego przywykliśmy. W analizie za 2023 rok ponad połowa różnicy w długości życia kobiet i mężczyzn wiązała się z wyższą umieralnością mężczyzn przed 65. rokiem życia. To problem, który dotyka ludzi w okresie aktywności zawodowej, rodzinnej i społecznej. Przedwczesna śmierć odbiera wspólne lata całym rodzinom – powiedział prof. Piotr Radziszewski.
Raport ujawnia również duże nierówności społeczne. W latach 2020-2022 różnica dalszego trwania życia 30-letnich mężczyzn w zależności od poziomu wykształcenia sięgała około 13 lat.
Samobójstwa, nowotwory i choroby układu krążenia. Co skraca życie mężczyzn?
Autor raportu przeanalizował główne przyczyny przedwczesnej umieralności oraz czynniki ryzyka zdrowotnego. Wśród najważniejszych ustaleń znalazły się:
- 3 975 zgonów samobójczych mężczyzn w 2025 roku – stanowili oni 83,2% wszystkich 4 776 osób zmarłych w wyniku samobójstw.
- 23 710 nowych przypadków raka gruczołu krokowego w 2023 roku – był to najczęściej rozpoznawany nowotwór złośliwy u mężczyzn, odpowiadający za około jedną czwartą zachorowań.
- 25,4% zgonów nowotworowych mężczyzn było spowodowanych rakiem płuca, podczas gdy rak gruczołu krokowego odpowiadał za 11%.
- 64% dorosłych mężczyzn miało BMI wynoszące co najmniej 25, natomiast 28,8% paliło papierosy codziennie, a 27,2% spożywało alkohol w sposób ryzykowny.
- 66,2% mężczyzn po 40. roku życia zgłaszało co najmniej jeden objaw z dolnych dróg moczowych. Leczenie otrzymywała co czwarta osoba z objawami.
Raport wskazuje również, że umieralność polskich mężczyzn z przyczyn w całości przypisywanych alkoholowi była w 2022 roku o 114% wyższa od średniej unijnej.
Choroby układu krążenia i nowotwory odpowiadały każda za około 21% potencjalnych lat życia utraconych przez mężczyzn przed 75. rokiem życia. Ważne znaczenie miały także samobójstwa, które ze względu na wiek osób zmarłych powodowały szczególnie duże straty w latach życia.
Mężczyźni wypadają z systemu po badaniach. Raport wskazuje problem z ciągłością opieki
Jednym z głównych problemów opisanych w raporcie jest brak odpowiedniej kontynuacji diagnostyki i leczenia po uzyskaniu nieprawidłowego wyniku badania.
– Mężczyźni, mimo że zgłaszają się na badania, później często przepadają w systemie ochrony zdrowia, brakuje kontynuacji, nie korzystają z odpowiedniej opieki i dalszego wsparcia – powiedział podczas konferencji Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.
Dane Centrum e-Zdrowia dotyczące programu profilaktycznego „Moje Zdrowie” wskazują, że mężczyźni stanowili 37,45% jego uczestników. Autor raportu zwraca jednak uwagę, że dostępna sprawozdawczość obejmuje jedynie dwa z sześciu etapów programu, przez co nie pozwala ocenić całej ścieżki pacjenta.
Problem nie sprowadza się więc wyłącznie do niewystarczającego zainteresowania profilaktyką. Istotne są również bariery organizacyjne, takie jak godziny przyjęć, konieczność odbywania wielu wizyt czy brak informacji o dalszym postępowaniu.
Jak poprawić zdrowie mężczyzn? Rekomendacje dla systemu ochrony zdrowia
Raport „7 lat różnicy. Zdrowie mężczyzn w Polsce 2026” wskazuje na potrzebę zmian organizacyjnych, które pozwolą skuteczniej identyfikować pacjentów zagrożonych przedwczesną śmiercią i zapewnią im ciągłość leczenia.
Wśród rekomendacji znalazły się przede wszystkim lepsza współpraca podstawowej opieki zdrowotnej, medycyny pracy i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, a także monitorowanie dalszych losów pacjentów z nieprawidłowymi wynikami badań.
Autor opracowania zwraca uwagę, że obecne dane opisują głównie liczbę udzielonych świadczeń, a nie skuteczność całego procesu diagnostyczno-terapeutycznego. Tymczasem ważne jest ustalenie, ilu pacjentów po wykryciu problemu zdrowotnego rzeczywiście rozpoczyna leczenie i pozostaje pod kontrolą.
W konferencji uczestniczyli również przedstawiciele środowiska medycznego i instytucji publicznych, m.in. prof. Rafał Krenke, rektor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, prof. Robert Gil z Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA, Marcin Włodarczyk, prezes Stowarzyszenia Gladiator, Piotr Winciunas, naczelny lekarz ZUS, oraz senator Beniamin Godyla.
Raport dostępny jest: TUTAJ.
Główne wnioski
- Mężczyźni w Polsce żyją średnio o 7,11 roku krócej niż kobiety – według danych GUS za 2025 rok przeciętne trwanie życia wynosiło odpowiednio 75,37 i 82,48 roku.
- 51,9% różnicy w długości życia powstaje przed 65. rokiem życia – wynika z analizy NIZP PZH – PIB dotyczącej umieralności w 2023 roku.
- Mężczyźni stanowili 83,2% osób zmarłych w wyniku samobójstw w 2025 roku, a rak gruczołu krokowego był najczęściej rozpoznawanym nowotworem złośliwym w tej grupie.
- Brak ciągłości diagnostyki i leczenia to jeden z problemów wskazanych w raporcie. Autor rekomenduje lepszą współpracę POZ, medycyny pracy i opieki specjalistycznej.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/rpp/siedem-lat-roznicy—raport-o-przyczynach-krotszego-zycia-mezczyzn-w-polsce
