Sarkopenia dotyczy co najmniej 10% osób po 60. roku życia. Eksperci apelują o wczesną diagnostykę 

Utrata siły mięśniowej jest często postrzegana jako nieunikniona konsekwencja starzenia. Eksperci podkreślają jednak, że osłabienie mięśni nie powinno być traktowane jako „normalny” element wieku ani choroby przewlekłej. Coraz większą uwagę zwraca się na sarkopenię – zespół objawów związanych z postępującą utratą masy, siły i funkcji mięśni. Problem dotyczy co najmniej 10% osób po 60. roku życia, a wśród pacjentów onkologicznych nawet połowy chorych. Wczesne rozpoznanie i odpowiednio dobrana interwencja żywieniowa oraz aktywność fizyczna mogą znacząco poprawić rokowanie, skuteczność leczenia i jakość życia.

Tematowi poświęcono jedną z sesji eksperckich podczas XXVIII Zjazdu Polskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu (POLSPEN), który odbył się na początku czerwca w Jachrance. Dyskusja, zorganizowana pod patronatem Fresenius Kabi Polska, koncentrowała się na znaczeniu wczesnego rozpoznawania sarkopenii oraz roli aktywności fizycznej i właściwego żywienia w profilaktyce oraz leczeniu tego schorzenia. 

Z tego artykułu dowiesz się…

• Dlaczego sarkopenia nie jest naturalną konsekwencją starzenia się i wymaga wczesnego rozpoznania,
• Jakie objawy mogą świadczyć o utracie siły i masy mięśniowej oraz kiedy warto zgłosić je lekarzowi,
• W jaki sposób proste testy, takie jak wstawanie z krzesła czy pomiar siły uścisku dłoni, pomagają wykryć sarkopenię,
• Dlaczego odpowiednie żywienie bogate w białko oraz regularna aktywność fizyczna są podstawą leczenia i zapobiegania sarkopenii.

Czym jest sarkopenia?

Sarkopenia to zespół obejmujący stopniową utratę:

• masy mięśniowej,
• siły mięśni,
• sprawności fizycznej.

Choć najczęściej kojarzona jest z procesem starzenia, może rozwinąć się również u osób z chorobami przewlekłymi. Do jej rozwoju przyczyniają się m.in.:

• przewlekły stan zapalny,
• unieruchomienie,
• niedożywienie,
• otyłość,
• nowotwory,
• inne choroby przewlekłe.

Eksperci podkreślają, że sarkopenia jest problemem interdyscyplinarnym i wymaga współpracy lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, geriatrów, onkologów, dietetyków, specjalistów leczenia żywieniowego oraz medycyny paliatywnej.

Problem dotyczy milionów seniorów i wielu pacjentów onkologicznych

Dane przedstawione podczas sesji naukowej „Żywienie ma znaczenie w sarkopenii” wskazują, że:

• co najmniej 10% osób po 60. roku życia zmaga się z sarkopenią,
• wśród pacjentów onkologicznych problem może dotyczyć nawet 50% chorych.

Tak duża częstość występowania sprawia, że sarkopenia staje się jednym z najważniejszych wyzwań współczesnej medycyny, szczególnie w starzejących się społeczeństwach.

Dlaczego utrata mięśni jest tak groźna?

Mięśnie odpowiadają nie tylko za możliwość poruszania się, ale także pełnią funkcję ważnej rezerwy metabolicznej organizmu. Postępująca utrata masy i siły mięśniowej prowadzi do wielu konsekwencji zdrowotnych.

Ograniczenie samodzielności

Pierwszymi objawami bywają trudności z wykonywaniem codziennych czynności, takich jak:

• wstawanie z krzesła,
• wchodzenie po schodach,
• utrzymanie równowagi,
• dłuższe chodzenie.

Z czasem pogarsza się sprawność fizyczna, a pacjent staje się coraz bardziej zależny od pomocy innych osób.

Sarkopenia wpływa także na zdrowie psychiczne

Eksperci zwracają uwagę, że utrata samodzielności nie ogranicza się wyłącznie do problemów ruchowych. Osoby z sarkopenią często:

• ograniczają aktywność społeczną,
• rezygnują z dotychczasowych zainteresowań,
• tracą poczucie sprawczości,
• częściej doświadczają pogorszenia funkcji poznawczych.

Dlatego leczenie sarkopenii może poprawiać nie tylko sprawność fizyczną, ale również dobrostan psychiczny pacjentów.

Mniejsza masa mięśniowa oznacza gorszą tolerancję leczenia

Znaczenie sarkopenii wykracza daleko poza problemy z poruszaniem się. Obniżona masa mięśniowa wpływa również na sposób działania leków w organizmie. Pacjenci z sarkopenią:

• gorzej tolerują chemioterapię,
• są bardziej narażeni na działania niepożądane,
• słabiej odpowiadają na leczenie,
• dysponują mniejszą rezerwą metaboliczną niezbędną do walki z chorobą.

Eksperci podkreślają, że farmakokinetyka i farmakodynamika leków mogą znacząco różnić się u osób o podobnej masie ciała, ale odmiennej zawartości tkanki mięśniowej.

Dlaczego sarkopenia często pozostaje nierozpoznana?

Jednym z największych wyzwań pozostaje diagnostyka. Choć tomografia komputerowa umożliwia ocenę masy mięśniowej, badanie to wykonywane jest przede wszystkim w innych celach diagnostycznych. Nawet jeśli pacjenci onkologiczni mają wykonaną tomografię jamy brzusznej, analiza mięśni na poziomie kręgów lędźwiowych zazwyczaj nie stanowi standardowego elementu opisu.

Dodatkowym utrudnieniem jest tzw. otyłość sarkopeniczna. U takich pacjentów nadmiar tkanki tłuszczowej maskuje utratę mięśni, dlatego sama masa ciała może sprawiać mylne wrażenie prawidłowego stanu odżywienia.

Proste testy mogą wykryć problem

Eksperci podkreślają, że rozpoznanie sarkopenii nie zawsze wymaga kosztownych badań obrazowych. W codziennej praktyce pomocne są bardzo proste testy funkcjonalne. Do najczęściej wykorzystywanych należą:

• test wstawania z krzesła,
• pomiar siły uścisku dłoni.

Szczególną uwagę powinno zwrócić to, gdy pacjent potrzebuje ponad 15 sekund, aby kilkukrotnie wstać z krzesła bez podpierania się rękami. To sygnał, który powinien skłonić do dalszej diagnostyki.

Osłabienie nie jest naturalnym elementem choroby

Eksperci zwracają też uwagę, że zarówno pacjenci, jak i personel medyczny często bagatelizują pierwsze objawy. Spadek masy ciała, pogorszenie sprawności czy trudności z poruszaniem bywają uznawane za naturalną konsekwencję wieku lub leczenia nowotworu. Tymczasem są to objawy wymagające oceny i odpowiedniej interwencji. Dlatego podczas wizyt lekarskich warto pytać pacjentów o:

• zmniejszenie siły,
• problemy z chodzeniem,
• trudności we wstawaniu,
• niezamierzoną utratę masy ciała.

Leczenie sarkopenii opiera się na dwóch filarach

Specjaliści są zgodni, że skuteczne leczenie powinno łączyć odpowiednie żywienie z aktywnością fizyczną.

Odpowiednia podaż białka

Jednym z głównych czynników nasilających sarkopenię jest niedożywienie. Dlatego terapia obejmuje:

• zwiększenie podaży białka,
• odpowiednią ilość tłuszczów i węglowodanów,
• w razie potrzeby stosowanie doustnych preparatów odżywczych,
• indywidualne dostosowanie żywienia do stanu pacjenta.

Źródłem białka mogą być m.in.:

• chude mięso,
• rośliny strączkowe,
• specjalistyczne preparaty żywieniowe.

Codzienny ruch ma ogromne znaczenie

Sama dieta nie wystarczy. Równie ważna pozostaje aktywność fizyczna, która stymuluje mięśnie do odbudowy siły i sprawności. Eksperci wskazują, że nawet 30-minutowy spacer każdego dnia może stanowić ważny element profilaktyki oraz leczenia sarkopenii.

Sarkopenia zwiększa ryzyko powikłań po operacjach i leczeniu onkologicznym

Znaczenie sarkopenii jest szczególnie widoczne u pacjentów przygotowywanych do dużych zabiegów chirurgicznych oraz terapii przeciwnowotworowych. Obniżona masa mięśniowa wiąże się z:

• większym ryzykiem powikłań,
• gorszą tolerancją leczenia,
• słabszą odpowiedzią na terapię,
• dłuższym okresem rekonwalescencji.

Dlatego coraz częściej postuluje się uwzględnianie oceny sarkopenii jako jednego z elementów kwalifikacji do leczenia.

Sarkopenia generuje również wysokie koszty dla systemu ochrony zdrowia

Konsekwencje sarkopenii dotyczą nie tylko pacjentów, ale również całego systemu opieki zdrowotnej. Dane ze Stanów Zjednoczonych pokazują, że osoba z sarkopenią generuje średnio około 2300 dolarów wyższe roczne koszty leczenia szpitalnego niż pacjent bez tego schorzenia. Na wzrost kosztów wpływają przede wszystkim:

• częstsze hospitalizacje,
• większe zapotrzebowanie na opiekę,
• utrata samodzielności,
• dłuższy proces leczenia.

O Fresenius Kabi w Polsce

Fresenius Kabi Polska oferuje szeroką gamę produktów wspierających pracowników ochrony zdrowia w całej Polsce i w regionie. Są to leki ratujące życie, płyny infuzyjne, żywienie medyczne oraz wyroby medyczne 

Działalność Fresenius Kabi w Polsce obejmuje dwa zakłady produkcyjne w Kutnie i Błoniu, centrum dystrybucyjne w Strykowie oraz centrum finansowo-księgowe we Wrocławiu. W Warszawie zlokalizowano zespoły handlowe, medyczne i administracyjne.

Dzięki zespołowi liczącemu około 2200 pracowników koncentrujemy się na dostarczaniu niezbędnych, wysokiej jakości produktów odpowiadających na potrzeby pacjentów i świadczeniodawców systemu ochrony zdrowia w całym kraju.

O spółce Fresenius Kabi

Fresenius Kabi jest częścią globalnej grupy z sektora ochrony zdrowia Fresenius i specjalizuje się w dostarczaniu leków ratujących życie, technologiach medycznych oraz usługach dla pacjentów w stanie ciężkim i dla osób przewlekle chorych. Fresenius Kabi zatrudnia ponad 41 000 pracowników i jest obecny w ponad 100 krajach. Dzięki szerokiemu portfolio zapewnia dostęp do wysokiej jakości produktów w obszarach medycyny ratunkowej, chirurgii, onkologii, intensywnej terapii oraz opieki domowej. Każdego roku produkty Fresenius Kabi docierają do około 450 milionów pacjentów na całym świecie.

Poprzez komplementarne obszary działalności Fresenius Kabi oferuje wysoce złożone biofarmaceutyki do leczenia nowotworów oraz chorób autoimmunologicznych i endokrynologicznych; wiodące rozwiązania do żywienia enteralnego, pozajelitowego i opieki domowej w ramach żywienia klinicznego; innowacyjne technologie medyczne, w tym pompy infuzyjne, urządzenia do terapii komórkowych i genowych, materiały jednorazowe oraz systemy poboru krwi; a także dożylne leki generyczne i płyny infuzyjne, które mają kluczowe znaczenie dla pracy personelu medycznego na całym świecie.

 

Źródło:

• Materiał prasowy