Rzecznik Praw Obywatelskich skierował do Naczelnej Rady Lekarskiej pismo dotyczące publikacji zdjęć przedstawiających charakterystyczne zmiany anatomiczne pacjentów, zwłaszcza osób z chorobami rzadkimi. Sprawa wróciła na wokandę po analizie indywidualnej skargi, która ujawniła trudności w dochodzeniu odpowiedzialności lekarzy za nieuprawnione wykorzystanie materiałów medycznych sprzed lat. Rzecznik zwraca uwagę, że choć przypadki mogą być jednostkowe, konsekwencje naruszeń są dla pacjentów wyjątkowo dotkliwe.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie działania podjął Rzecznik Praw Obywatelskich w sprawie publikacji zdjęć pacjentów w materiałach medycznych.
- Jakie ryzyka naruszenia prywatności dotyczą pacjentów z chorobami rzadkimi w kontekście zdjęć przedstawiających zmiany anatomiczne.
- O jakie informacje i działania RPO zwrócił się do Naczelnej Rady Lekarskiej.
- Dlaczego procedury zgód pacjentów i edukacja lekarzy w zakresie RODO mają kluczowe znaczenie.
RPO wskazuje na ryzyko naruszenia prywatności pacjentów z chorobami rzadkimi
Interwencja RPO dotyczy materiałów dydaktycznych i publikacji naukowych, w których wykorzystywane są fotografie pacjentów bez właściwej anonimizacji. W przypadku chorób rzadkich – zwłaszcza takich, które wiążą się z charakterystycznymi deformacjami lub unikalnymi cechami anatomicznymi – identyfikacja pacjenta może być możliwa nawet bez ujawniania twarzy. Rzecznik podkreśla, że naruszenie prywatności w takich sytuacjach ma szczególnie wrażliwy charakter i może towarzyszyć pacjentom przez lata.
Z analizy sprawy, którą badało Biuro RPO, wynika, że pacjenci – a w szczególności dzieci, których wizerunek utrwalono wiele lat wcześniej – napotykają bariery w zgłaszaniu naruszeń. Problemem jest przedawnienie roszczeń oraz ograniczona możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności dyscyplinarnej. RPO wskazuje, że takie sytuacje wymagają ponownej refleksji nad skutecznością obecnych mechanizmów regulujących publikowanie materiałów medycznych.
Rzecznik oczekuje od NRL informacji o standardach etycznych i ich egzekwowaniu
W piśmie skierowanym do prezesa NRL RPO pyta, czy samorząd lekarski w ostatnim czasie aktualizował zasady etyczne związane z publikowaniem zdjęć medycznych oraz danych osobowych pacjentów. Rzecznik chce również poznać obowiązujące praktyki nadzorcze – w tym sposoby sprawdzania, czy lekarze uzyskali ważną i prawidłowo udokumentowaną zgodę pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego.
Wątpliwości wokół zgód pacjentów i edukacji lekarzy
RPO sygnalizuje potrzebę wzmocnienia procedur weryfikacji zgód na publikację materiałów obrazowych, zwłaszcza jeśli dotyczą dzieci. Wskazuje również na konieczność jasnego informowania pacjentów o celach wykonywania fotografii i dalszym możliwym wykorzystaniu materiału. Oczekuje wyjaśnienia, czy NRL prowadzi szkolenia lub kampanie edukacyjne dotyczące zasad przetwarzania danych medycznych i obowiązków wynikających z RODO.
Pytania o wsparcie dla osób, których prywatność naruszono
Ważną częścią wystąpienia jest prośba o wskazanie, czy Naczelna Rada Lekarska zapewnia osobom poszkodowanym dostęp do pomocy prawnej lub psychologicznej. RPO zaznacza, że skuteczna ochrona pacjentów wymaga nie tylko regulacji, ale również realnych narzędzi wsparcia w sytuacjach, gdy naruszenie już nastąpiło.
Główne wnioski
- RPO zwrócił się do NRL o wyjaśnienia dotyczące zasad publikacji zdjęć pacjentów, szczególnie tych z chorobami rzadkimi.
- Problemy z dochodzeniem odpowiedzialności pojawiają się głównie z powodu upływu czasu i braku jasnych mechanizmów weryfikacji zgód.
- Rzecznik oczekuje informacji o obowiązujących standardach etycznych, procedurach nadzoru oraz działaniach edukacyjnych dla lekarzy.
- RPO pyta NRL również o dostępne formy wsparcia dla osób, których prywatność została naruszona w publikacjach medycznych.
Źródło:
- https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-publikacje-lekarskie-zdjecia-ciala-pacjenci-prywatnosc-nrl

