9 marca 2026 r. Ministerstwo Zdrowia opublikowało podsumowanie funkcjonowania procedury ratunkowego dostępu do technologii lekowych (RDTL) w 2025 r. Z danych wynika, że mechanizm ten ma coraz większe znaczenie w systemie ochrony zdrowia. W ubiegłym roku liczba zgód na finansowanie terapii w ramach RDTL przekroczyła 26 tys., a z leczenia skorzystało ponad 5 tys. pacjentów. Procedura, która początkowo była wykorzystywana głównie w onkologii, coraz częściej stosowana jest także w leczeniu chorób nieonkologicznych. Jednocześnie Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało, że w 2026 r. budżet przeznaczony na finansowanie terapii w ramach tej ścieżki będzie niższy niż rok wcześniej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmieniła się liczba zgód na leczenie w ramach RDTL w Polsce w latach 2021–2025.
- Jak wielu pacjentów skorzystało z terapii finansowanych w procedurze RDTL w 2025 r.
- W których chorobach najczęściej stosowano RDTL w onkologii i poza onkologią.
- Jakie środki przeznaczono na finansowanie leków w RDTL w 2025 r. oraz jaki budżet zaplanowano na 2026 r.
Czym jest procedura RDTL?
Ratunkowy dostęp do technologii lekowych funkcjonuje w obecnej formule w polskim systemie prawnym od 26 listopada 2020 r. Jego celem jest umożliwienie pacjentom dostępu do leków, które nie są refundowane w danym wskazaniu, a dla których nie istnieją już inne finansowane opcje terapeutyczne.
Mechanizm ten stosuje się w sytuacjach, gdy standardowe metody leczenia zostały wyczerpane, a lekarz prowadzący uznaje, że zastosowanie konkretnej terapii może przynieść korzyści kliniczne.
Jeśli świadczeniodawca uzyska zgodę na finansowanie leczenia, pacjent nie ponosi kosztów terapii. Lek finansowany jest z subfunduszu terapeutyczno-innowacyjnego w ramach Funduszu Medycznego.
26 557 zgód na leczenie w 2025 roku
W 2025 r. wydano 26 557 zgód na finansowanie terapii w ramach RDTL, co oznacza wzrost o blisko 20% w porównaniu z 2024 r. W decyzjach tych uwzględniono 309 produktów leczniczych zawierających 251 substancji czynnych lub ich kombinacji.
Trend wzrostowy widoczny jest również w ujęciu kilkuletnim. Liczba zgód na RDTL wynosiła:
- 5 798 w 2021 r.
- 15 521 w 2022 r.
- 20 804 w 2023 r.
- 22 194 w 2024 r.
- 26 553 w 2025 r.
Dane pokazują systematyczne zwiększanie wykorzystania tej procedury w polskiej praktyce klinicznej.
Ponad 5 tys. pacjentów objętych terapią
W 2025 r. z leczenia finansowanego w ramach RDTL skorzystało 5 229 pacjentów, w tym 1 234 osoby poniżej 18. roku życia. W porównaniu z 2024 r. liczba wszystkich pacjentów wzrosła o 14%, natomiast liczba pacjentów pediatrycznych o 19%.
W ostatnich latach liczba chorych korzystających z tej procedury systematycznie rośnie. Jeszcze w 2021 r. było to 1 814 pacjentów.
Po raz pierwszy więcej terapii poza onkologią
Jedną z istotnych zmian w strukturze RDTL jest przesunięcie ciężaru stosowania procedury z onkologii w kierunku innych dziedzin medycyny. W 2025 r.:
- 13 627 zgód (51,3%) dotyczyło wskazań nieonkologicznych
- 12 930 zgód (48,7%) dotyczyło terapii onkologicznych
To pierwszy rok od funkcjonowania procedury, w którym liczba zgód na leczenie chorób nieonkologicznych była wyższa niż w onkologii.
W jakich chorobach najczęściej stosowano RDTL?
W obszarze onkologii najwięcej decyzji dotyczyło terapii:
- nowotworów hematologicznych – 3 302 zgody, głównie w ostrej białaczce szpikowej, ostrej białaczce limfoblastycznej i szpiczaku,
- nowotworów układu pokarmowego – 2 077 zgód, z czego blisko 1 500 dotyczyło raka jelita grubego,
- nowotworów żeńskiego układu rozrodczego – 1 504 zgody, w tym liczne terapie raka trzonu macicy,
- nowotworów tkanek miękkich i nerwów obwodowych – 1 473 zgody, w tym leczenie neuroblastoma,
- nowotworów układu moczowego – 1 038 zgód, głównie w raku nerki.
W chorobach nieonkologicznych najwięcej zgód dotyczyło leczenia:
- chorób układu krwiotwórczego i immunologicznego – 2 764 zgody, łącznie ponad 1 000 zgód na leki stosowane w leczeniu przewlekłych zespołów mieloproliferacyjnych, nadpłytkowości samoistnej, małopłytkowości immunologicznejoraz innych zaburzeń czynności układu immunologicznego,
- chorób układu pokarmowego – 2 482 zgody, w tym głównie choroby Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejącego zapalenia jelita grubego,
- chorób endokrynologicznych i metabolicznych – 2 314 zgód, głównie w w terapii zespołu Cushinga lub hipercholesterolemii;
- chorób reumatologicznych – 1 602 zgody, głównie w w terapii twardziny uogólnionej, zespołu Churg-Straussa oraz choroby Takayasu.
Koszty terapii w ramach RDTL
Koszty pojedynczych terapii finansowanych w ramach tej procedury były bardzo zróżnicowane. W 2025 r. koszt jednego cyklu leczenia finansowanego w RDTL wynosił od 1,08 zł do 570 240 zł. Średni koszt terapii wyniósł 14 008,51 zł, co oznacza wzrost o około 6% względem 2024 r.
Jednocześnie mediana kosztów terapii była najniższa w historii funkcjonowania procedury i wyniosła 6 740,80 zł.
372 mln zł na leki w ramach procedury
Na finansowanie leków w ramach RDTL w 2025 r. zabezpieczono w Funduszu Medycznym 430 112 000 zł. Faktyczne wydatki wyniosły 372 023 950,97 zł, co odpowiada wykorzystaniu 86,49% zaplanowanego budżetu.
W porównaniu z 2024 r. oznacza to wzrost wydatków o ponad 78,9 mln zł.
124 szpitale korzystały z procedury
O finansowanie terapii w ramach RDTL mogą ubiegać się wybrane podmioty systemu ochrony zdrowia – przede wszystkim szpitale III stopnia referencyjności oraz szpitale ogólnopolskie, onkologiczne, pulmonologiczne i pediatryczne.
W 2025 r. co najmniej jedną zgodę na finansowanie terapii uzyskało 124 świadczeniodawców ze wszystkich województw. Najwięcej placówek korzystających z procedury znajdowało się w województwach:
- mazowieckim – 22
- śląskim – 19
- dolnośląskim – 11.
Średnie wydatki na finansowanie leków w przeliczeniu na jednego świadczeniodawcę wynosiły około 2,45 mln zł, przy czym różnice między regionami były znaczące – od około 580 tys. zł w województwie opolskim do ponad 6,4 mln zł w województwie pomorskim.
RDTL pozostaje w systemie także w 2026 roku
Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało utrzymanie procedury również w 2026 r. Na finansowanie terapii w ramach RDTL zaplanowano maksymalnie 365 125 000 zł – mniej o 15,11% niż w 2025 roku.
W praktyce oznacza to, że planowany budżet na 2026 r. jest niższy niż rzeczywiste wydatki poniesione w 2025 r., które wyniosły 372 023 950,97 zł. Dane z ostatnich lat pokazują również, że maksymalny budżet przeznaczany na RDTL nie był dotychczas w pełni wykorzystywany. W 2025 r. wykorzystanie środków wyniosło 86,49%, a w 2024 r. 90,62%. W poprzednich latach wskaźnik ten również pozostawał poniżej 100%.
Jeżeli liczba zgód na leczenie będzie nadal rosła, podobnie jak w latach 2021–2025, może to oznaczać presję na zwiększenie środków w trakcie roku budżetowego lub konieczność bardziej selektywnego stosowania procedury przez świadczeniodawców.
Główne wnioski
- W 2025 r. w ramach procedury RDTL wydano 26 557 zgód na finansowanie terapii obejmujących 309 produktów leczniczych i 251 substancji czynnych.
- Z leczenia skorzystało 5 229 pacjentów, w tym 1 234 osoby poniżej 18. roku życia, co oznacza wzrost odpowiednio o 14% i 19% rok do roku.
- Po raz pierwszy w historii procedury więcej decyzji dotyczyło wskazań nieonkologicznych (51,3%) niż onkologicznych (48,7%).
- Na finansowanie terapii w 2025 r. wydano 372 023 950,97 zł, natomiast na 2026 r. zaplanowano maksymalny budżet 365 125 000 zł.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/zdrowie/komunikat-ministra-zdrowia-w-sprawie-produktow-leczniczych-finansowanych-w-2025-r-w-ramach-procedury-ratunkowego-dostepu-do-technologii-lekowych
