Inwestycje w innowacyjne leki mogą przynosić wymierne efekty nie tylko dla pacjentów, ale również dla gospodarki i systemu ochrony zdrowia. Takie wnioski płyną z nowego raportu przygotowanego na zlecenie Europejskiej Federacji Przemysłu i Stowarzyszeń Farmaceutycznych (EFPIA). Polska znalazła się w gronie państw, w których zwrot z inwestycji w nowoczesne terapie przekroczył średnią europejską.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie korzyści ekonomiczne przynoszą innowacyjne leki w Europie i Polsce.
- Jak wysoki zwrot z inwestycji osiągnęła Polska na tle innych państw.
- Które obszary terapeutyczne wygenerowały największe korzyści.
- Jakie rekomendacje dla polityki lekowej przedstawiono w raporcie EFPIA.
Raport objął 29 krajów europejskich
EFPIA opublikowała analizę dotyczącą społecznego i ekonomicznego wpływu innowacji farmaceutycznych w Europie. Badanie zostało przeprowadzone przez WifOR Institute we współpracy z prof. Frankiem R. Lichtenbergiem z Columbia University i obejmuje lata 2014-2022.
Autorzy przeanalizowali wpływ nowoczesnych terapii na śmiertelność, wykorzystanie zasobów szpitalnych oraz korzyści ekonomiczne w trzech głównych obszarach terapeutycznych. Dane wskazują, że inwestycje w nowe leki przekładają się nie tylko na poprawę wyników leczenia, ale również na ograniczenie kosztów ponoszonych przez system ochrony zdrowia i całe społeczeństwo.
Europa zyskała ponad 66 mld euro
Według raportu w latach 2014-2024 inwestycje w nowe leki o wartości 11,67 mld euro wygenerowały ponad 66 mld euro korzyści społeczno-ekonomicznych. Oznacza to średni zwrot na poziomie 5,67 euro z każdego zainwestowanego euro.
Z analiz wynika również, że stosowanie nowych leków wiązało się z ograniczeniem liczby lat życia utraconych przed 85. rokiem życia o 1,83 mln oraz zmniejszeniem liczby dni hospitalizacji o 20,9 mln. Autorzy raportu szacują, że odpowiada to uwolnieniu ponad 57 tys. łóżek szpitalnych w skali roku. Korzyści ekonomiczne obejmowały:
- 38 mld euro wynikające z utrzymania aktywności zawodowej,
- 19 mld euro związane z pracą nieodpłatną wykonywaną przez pacjentów i ich bliskich,
- ponad 9 mld euro oszczędności kosztów hospitalizacji.
Najwyższy zwrot odnotowano w przypadku innowacyjnych leków onkologicznych – każde zainwestowane 1 euro wygenerowało średnio 6,80 euro korzyści. Dla terapii stosowanych w leczeniu cukrzycy i chorób metabolicznych wskaźnik ten wyniósł 4,70 euro, natomiast dla leków wykorzystywanych w chorobach układu oddechowego – 3,80 euro z każdego zainwestowanego euro.
– Te dane wzmacniają rosnącą bazę dowodów pokazujących, że wydatki na ochronę zdrowia tworzą dla społeczeństwa znacząco większą wartość, niż wynoszą ich koszty. Obniżanie priorytetu budżetów na zdrowie i leki jest wyborem politycznym, który stanowi nie tylko błąd strategiczny, ale także ekonomicznie samosabotującą decyzję – poświęcającą długoterminowy dobrobyt dla krótkoterminowych korzyści. Wiele państw uznaje dziś znaczenie zdrowego społeczeństwa jako warunku dobrze funkcjonującej gospodarki; Europa powinna pójść tą samą drogą – powiedziała Nathalie Moll, dyrektor generalna EFPIA.
Polska osiągnęła wyższy zwrot niż średnia europejska
W raporcie szczegółowo przeanalizowano także sytuację Polski. Łączna wartość korzyści społeczno-ekonomicznych wynikających z wykorzystania innowacyjnych terapii została oszacowana na 3,62 mld euro. Dodatkowe wydatki farmaceutyczne związane z innowacjami wyniosły 409,75 mln euro.
Oznacza to, że każde dodatkowe 1 euro przeznaczone na innowacyjne leki przyniosło Polsce około 8,8 euro mierzalnych korzyści społecznych i ekonomicznych. To wynik wyższy od średniej dla 29 analizowanych państw.
Największą część tych korzyści stanowiła wartość pracy nieodpłatnej, oszacowana na 1,87 mld euro. Obejmuje ona m.in. pracę opiekuńczą, obowiązki domowe oraz aktywność społeczną wykonywaną przez pacjentów i ich bliskich. Korzyści wynikające z pracy zarobkowej wyceniono na 1,50 mld euro, natomiast ograniczenie hospitalizacji przyniosło oszczędności rzędu 257,05 mln euro.
Największe korzyści przyniosły leki onkologiczne
Raport wskazuje, że w Polsce najwyższą wartość społeczno-ekonomiczną wygenerowały innowacyjne leki przeciwnowotworowe i immunomodulujące. Ich wpływ oszacowano na 2,43 mld euro.
Autorzy zwracają również uwagę na poprawę dostępności nowoczesnych terapii. W latach 2014-2022 wskaźnik określający udział nowszych leków w praktyce klinicznej („drug vintage”) wzrósł w Polsce o 3,68 roku.
Warto patrzeć szerzej niż tylko na koszt refundacji
Do wyników raportu odniósł się Michał Byliniak, Dyrektor Generalny INFARMY. Jak ocenił, Polska osiągnęła zwrot z inwestycji w innowacyjne leki przewyższający średnią europejską.
– W przypadku Polski raport pokazuje szczególnie wysoki zwrot z inwestycji w innowacyjne leki – wyższy niż średnia dla 29 analizowanych krajów europejskich. Raport szacuje, że dodatkowe wykorzystanie nowszych terapii przyniosło Polsce 3,62 mld euro korzyści społeczno-ekonomicznych, przy zwrocie na poziomie 8,8 euro z każdego zainwestowanego euro – powiedział Dyrektor Generalny.
Jak wskazał Michał Byliniak, znacząca część tych korzyści pojawia się poza samym budżetem lekowym – poprzez mniejszą liczbę hospitalizacji, utrzymanie aktywności zawodowej oraz ograniczenie obciążeń dla rodzin i opiekunów.
– To bardzo ważny argument w polskiej dyskusji o refundacji: decyzje o dostępie do innowacyjnych terapii powinny uwzględniać nie tylko bezpośredni koszt leku, ale pełną wartość, jaką leczenie tworzy dla pacjentów, systemu ochrony zdrowia i gospodarki. Mamy nadzieję, że taką perspektywę będzie uwzględniać nowy dokument Polityka lekowa 2.0, nad którą pracuje Ministerstwo Zdrowia – dodał Byliniak.
Raport zwraca uwagę na dostęp do innowacyjnych terapii
Autorzy opracowania wskazują, że mimo udokumentowanych korzyści Europa nadal przeznacza na leki około 1% PKB. Dla porównania w Stanach Zjednoczonych jest to około 2%, a w Chinach około 1,8%.
Raport zwraca również uwagę na wydłużający się czas oczekiwania na nowe terapie. Europejczycy czekają średnio około 500 dni na dostęp do nowo zatwierdzonego leku. Jednocześnie w 2025 r. niemal połowa nowych leków nie była dostępna dla pacjentów w Europie, a udział produktów w pełni dostępnych na publicznych listach refundacyjnych zmniejszył się z 42% w 2019 r. do 28%.
EFPIA apeluje o zmianę podejścia do innowacyjnych terapii
Autorzy raportu rekomendują, aby innowacyjne leki były traktowane jako inwestycja przynosząca długoterminowe korzyści społeczne i gospodarcze, a nie wyłącznie jako koszt dla systemu ochrony zdrowia. Wśród najważniejszych postulatów znalazły się także skrócenie czasu dostępu pacjentów do nowych terapii oraz działania wzmacniające konkurencyjność europejskiego sektora nauk o życiu.
– Jeśli Europa chce pozostać światowym liderem w naukach o życiu, musi stworzyć środowisko, w którym innowacje mogą się rozwijać, a pacjenci mogą korzystać z przełomów naukowych bez niepotrzebnych opóźnień. Decyzje podejmowane dziś przesądzą o tym, czy Europa nadal będzie liderem innowacji medycznych, czy też będzie coraz bardziej pozostawać w tyle w jednym z najbardziej strategicznie istotnych sektorów na świecie – ocenia Stefan Oelrich, prezes EFPIA.
Główne wnioski
- Raport EFPIA wskazuje, że każde 1 euro zainwestowane w innowacyjne leki przyniosło średnio 5,67 euro zwrotu w 29 analizowanych krajach Europy.
- Polska osiągnęła wynik wyższy od średniej europejskiej – każde dodatkowe 1 euro przeznaczone na innowacyjne terapie wygenerowało około 8,8 euro korzyści społeczno-ekonomicznych.
- Największe korzyści w Polsce dotyczyły leków przeciwnowotworowych i immunomodulujących, których wartość społeczno-ekonomiczna została oszacowana na 2,43 mld euro.
- Autorzy raportu apelują o szybszy dostęp do innowacyjnych terapii oraz traktowanie wydatków na leki jako inwestycji wspierającej zdrowie, gospodarkę i konkurencyjność Europy.
Źródło:
- INFARMA / Oprac. TK
