Ponad 1000 kanałów na YouTube wykorzystuje awatary stworzone przez sztuczną inteligencję do publikowania materiałów o zdrowiu, często zawierających nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje. Jak wynika ze śledztwa hiszpańskiej organizacji fact-checkingowej Maldita.es, kanały zgromadziły łącznie ponad 23,7 mln subskrybentów, a opublikowane przez nie filmy odnotowały niemal 1,84 mld wyświetleń. Część fałszywych „lekarzy” obiecuje m.in. wyleczenie nowotworu, choroby Alzheimera czy cukrzycy za pomocą prostych metod i produktów spożywczych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak dużą sieć fałszywych lekarzy wykorzystujących awatary AI zidentyfikowała Maldita.es.
- Jakie nieprawdziwe informacje o leczeniu nowotworów, choroby Alzheimera i cukrzycy pojawiają się w publikowanych materiałach.
- Jak fałszywi eksperci budują wiarygodność i docierają do odbiorców w 33 językach.
- W jaki sposób część kanałów zarabia na treściach dotyczących zdrowia.
Maldita.es zidentyfikowała 1046 kanałów fałszywych lekarzy
Maldita.es zidentyfikowała 1046 kanałów na YouTube, których twórcy wykorzystują sztuczną inteligencję do kreowania postaci podszywających się pod lekarzy lub innych ekspertów od zdrowia. Awatary występują w fartuchach, ze stetoskopami, często na tle przypominającym gabinet lekarski. Nazwy i opisy kanałów zawierają określenia takie jak „dr”, „doctor”, „zdrowie” czy „remedies”.
Skala zjawiska szybko rośnie. Ponad 77% analizowanych kanałów powstało między styczniem 2025 r. a lipcem 2026 r. Tylko w ciągu tych 18 miesięcy utworzono 809 takich profili. Zgromadziły one ponad 13 mln subskrybentów i opublikowały przeszło 62 tys. filmów.
Łącznie wszystkie 1046 kanałów przeanalizowanych przez Maldita.es zamieściło ponad 96,4 tys. materiałów. Filmy publikowane są w 33 językach, najczęściej po hiszpańsku, angielsku i portugalsku.
Awatary AI obiecują wyleczenie raka i choroby Alzheimera
Materiały wykorzystują autorytet zawodu lekarza, choć prezentowane w nich osoby nie istnieją. Autorzy kanałów przypisują awatarom wieloletnie doświadczenie kliniczne i konkretne specjalizacje, a część przedstawia je jako ekspertów posiadających wiedzę niedostępną dla pacjentów z innych źródeł.
Maldita.es opisuje m.in. kanał fikcyjnego „dr. Richarda Bena”, przedstawiającego się jako onkolog. Na miniaturze jednego z filmów znalazła się sugestia, że możliwe jest pozbycie się 100% nowotworu w ciągu 24 godzin. Materiał opublikowany 4 maja 2026 r. zebrał w niespełna trzy miesiące ponad 430 tys. wyświetleń.
Inny awatar – „dr Laura Mendoza” – sugerował możliwość pożegnania choroby Alzheimera dzięki jedzeniu określonych owoców. Z kolei materiały publikowane przez fałszywy profil „dr. John Meyers” wiązały podobne zalecenia z odwróceniem cukrzycy.
Maldita.es zwraca uwagę także na profil „doctora Castillo”, mający ponad 120 tys. subskrybentów. W jednym z materiałów awatar przekonywał, że siedem owoców – m.in. granaty, borówki, cytryny, kiwi i pomarańcze – zapobiega nowotworom i zabija komórki nowotworowe. Cytowana przez organizację dietetyczka Marta Villarino, specjalizująca się w żywieniu pacjentów onkologicznych, zaznaczyła, że nie istnieje pojedynczy produkt spożywczy ani „magiczna dieta”, które mogłyby wyleczyć nowotwór.
Fałszywy przekaz pojawia się już na miniaturach filmów
Jednym z mechanizmów opisanych przez Maldita.es jest wykorzystywanie sensacyjnych komunikatów na miniaturach filmów. Ich przekaz bywa znacznie dalej idący niż treść samego nagrania.
Tak było w przypadku filmu „dr. Richarda Bena”. Materiał w rzeczywistości dotyczył codziennych nawyków związanych z profilaktyką nowotworów po 50. roku życia, podczas gdy miniatura sugerowała możliwość całkowitego pozbycia się raka w ciągu doby.
Ma to znaczenie także wtedy, gdy użytkownik nie uruchamia filmu. Sam komunikat wyświetlany na miniaturze może utrwalać fałszywą informację dotyczącą leczenia. W przypadku chorób takich jak nowotwory może to być szczególnie niebezpieczne, jeśli odbiorca potraktuje pseudoterapię jako alternatywę dla diagnostyki lub leczenia o potwierdzonej skuteczności.
Niektóre kanały zamieszczają jednocześnie zastrzeżenia, że publikowane materiały mają charakter edukacyjny i nie zastępują profesjonalnej porady, diagnozy ani leczenia.
Prawie 1,84 mld wyświetleń i treści w 33 językach
Według ustaleń Maldita.es analizowane kanały zgromadziły łącznie ponad 23,7 mln subskrybentów. Niemal 100 tys. opublikowanych przez nie filmów osiągnęło blisko 1,84 mld wyświetleń.
W przypadku 715 kanałów możliwe było również ustalenie deklarowanego kraju publikacji. Konta pochodziły z 54 państw. Najwięcej było ich w Meksyku, Stanach Zjednoczonych, Brazylii i Hiszpanii. W tych czterech krajach zlokalizowano łącznie 303 kanały, z czego 95 w Hiszpanii.
Sieć nie ogranicza się do YouTube. Maldita.es znalazła przykłady profili kierujących odbiorców również na Facebooka, Instagram, X i Telegram. Na części tych platform publikowane są podobne materiały z awatarami AI, przy czym nie zawsze są one oznaczone jako treści wygenerowane przez sztuczną inteligencję.
Dezinformacja zdrowotna może również przynosić pieniądze
Część przeanalizowanych kanałów wykorzystuje materiały o zdrowiu do zarabiania. Maldita.es wskazuje kilka modeli – płatne członkostwo w kanale, darowizny za pośrednictwem zewnętrznych serwisów oraz sprzedaż książek i poradników.
Kanał „remediosincreibles”, posiadający ponad 1,6 mln subskrybentów, oferował płatne członkostwo w cenie od 1,99 do 24,99 euro. Inne profile kierowały użytkowników do serwisów umożliwiających przekazywanie darowizn albo sprzedawały poradniki ze wskazówkami dotyczącymi zdrowia.
Maldita.es wcześniej zidentyfikowała również na Instagramie skoordynowaną sieć setek kont wykorzystujących AI do promocji suplementów diety i poradników zdrowotnych. Według organizacji wśród oferowanych produktów znajdowały się także suplementy bez wymaganej autoryzacji sanitarnej.
Skala zjawiska gwałtownie wzrosła w ciągu 18 miesięcy
Dane zebrane przez Maldita.es pokazują, że fałszywe medyczne autorytety tworzone przez AI nie są już pojedynczymi profilami. Większość zidentyfikowanych kanałów pojawiła się od początku 2025 r., a ich materiały docierają do odbiorców w dziesiątkach języków i krajów.
Szczególnym problemem pozostaje sposób budowania wiarygodności – awatar otrzymuje nazwisko, tytuł lekarza, specjalizację i fikcyjne doświadczenie zawodowe, a następnie przekazuje informacje dotyczące poważnych chorób. Przy niemal 1,84 mld wyświetleń zidentyfikowanych materiałów skala odbioru takich treści wykracza daleko poza pojedyncze przypadki dezinformacji zdrowotnej.
Główne wnioski
- Maldita.es zidentyfikowała 1046 kanałów na YouTube wykorzystujących AI do tworzenia fałszywych lekarzy i ekspertów od zdrowia.
- Kanały zgromadziły ponad 23,7 mln subskrybentów, a przeszło 96,4 tys. opublikowanych filmów osiągnęło blisko 1,84 mld wyświetleń.
- Ponad 77% analizowanych kanałów powstało między styczniem 2025 r. a lipcem 2026 r., a materiały są publikowane w 33 językach.
- Fałszywi „lekarze” rozpowszechniają treści dotyczące m.in. nowotworów, choroby Alzheimera i cukrzycy, a część kanałów zarabia na subskrypcjach, darowiznach i sprzedaży poradników.
Źródło:
- https://maldita.es/investigaciones/20260731/consejos-salud-inteligencia-artificial-youtube/
