Ponad 337 tys. pacjentów skorzystało w 2025 roku z programów lekowych Narodowego Funduszu Zdrowia, a wartość rozliczonych świadczeń przekroczyła 15,5 mld zł. W 2026 roku NFZ zabezpieczył na ten cel rekordowe 16,8 mld zł, z czego blisko 15 mld zł na same leki. Fundusz przedstawił 16 listopada najnowsze dane dotyczące liczby leczonych pacjentów, wydatków oraz kosztów najdroższych terapii.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmieniły się wydatki NFZ na programy lekowe w latach 2017-2026.
- Które programy lekowe obejmują najwięcej pacjentów i generują najwyższe koszty.
- Ile kosztują najdroższe terapie stosowane w leczeniu SMA, białaczki i chorób rzadkich.
- Jakie warunki trzeba spełnić, aby skorzystać z bezpłatnego leczenia w programie lekowym NFZ.
Wydatki NFZ na programy lekowe wzrosły ponad czterokrotnie
W ciągu ośmiu lat znacząco zwiększyła się zarówno liczba pacjentów objętych programami lekowymi, jak i wartość finansowanych świadczeń. W 2017 roku z tej formy leczenia korzystało około 121 tys. osób, a wydatki wynosiły 3,6 mld zł. W 2025 roku liczba pacjentów przekroczyła 337 tys., natomiast wartość rozliczeń wzrosła do ponad 15,5 mld zł.
Obecnie NFZ finansuje ponad 140 programów lekowych, zapewniających dostęp do terapii stosowanych m.in. w onkologii, hematologii, neurologii oraz leczeniu chorób autoimmunologicznych i rzadkich.
– W 2026 roku na finansowanie programów lekowych zabezpieczyliśmy rekordową kwotę ponad 16,8 mld zł, w tym blisko 15 mld zł na same leki. Pokazuje to skalę zaangażowania środków publicznych w zapewnienie pacjentom dostępu do nowoczesnego leczenia. Rośnie także liczba osób korzystających z programów lekowych. W pierwszym półroczu 2026 roku leczeniem objętych było już ponad 327 tys. osób, podczas gdy w całym 2025 roku było ich ponad 337 tys. – informuje Iwona Kasprzak, dyrektor Departamentu Gospodarki Lekami w Centrali NFZ.
Które programy lekowe obejmują najwięcej pacjentów?
Według danych NFZ w pierwszym półroczu 2026 roku największą liczbę pacjentów odnotowano w trzech programach:
- B.70 – leczenie pacjentów z chorobami siatkówki: prawie 67 tys. osób.
- B.29 – leczenie chorych na stwardnienie rozsiane: ponad 29 tys. osób.
- B.9 – leczenie chorych na raka piersi: ponad 25 tys. osób.
Łącznie programy te obejmowały około 38% pacjentów korzystających z leczenia w ramach programów lekowych w pierwszych sześciu miesiącach 2026 roku.
Rak piersi i rak płuca generują największe wydatki
Najwyższe nakłady NFZ nie zawsze dotyczą programów obejmujących największą liczbę pacjentów. O kosztach decydują przede wszystkim ceny stosowanych terapii, schematy dawkowania oraz czas leczenia.
W 2025 roku dziesięć najbardziej kosztownych programów lekowych stanowiły:
| Program lekowy | Nazwa programu lekowego | Wartość świadczeń |
|---|---|---|
| B.9 | Leczenie chorych na raka piersi | 1,65 mld zł |
| B.6 | Leczenie chorych na raka płuca oraz międzybłoniaka opłucnej | 1,53 mld zł |
| B.29 | Leczenie chorych na stwardnienie rozsiane | 879 mln zł |
| B.54 | Leczenie chorych na szpiczaka plazmocytowego | 670 mln zł |
| B.102 | Leczenie rdzeniowego zaniku mięśni | 609 mln zł |
| B.59 | Leczenie czerniaka skóry lub błon śluzowych | 601 mln zł |
| B.70 | Leczenie pacjentów z chorobami siatkówki | 584 mln zł |
| B.56 | Leczenie chorych na opornego na kastrację raka gruczołu krokowego | 554 mln zł |
| B.112 | Leczenie chorych na mukowiscydozę | 520 mln zł |
| B.79 | Leczenie chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową | 506 mln zł |
Łączna wartość świadczeń rozliczonych w dziesięciu najdroższych programach przekroczyła 8 mld zł, odpowiadając za około 52% wszystkich wydatków na programy lekowe w 2025 roku.
Ponad 6,2 mln zł na terapię jednego pacjenta
NFZ przedstawił również koszty wybranych terapii stosowanych w leczeniu chorób rzadkich i nowotworowych. W pierwszym półroczu 2026 roku najwyższe kwoty przypadające na jednego pacjenta odnotowano w przypadku:
- Ponad 6,2 mln zł – leczenie rdzeniowego zaniku mięśni preparatem zawierającym onasemnogenum abeparvovecum.
- Ponad 1,9 mln zł – leczenie ostrej białaczki limfoblastycznej z zastosowaniem tisagenlecleucelum.
- Blisko 1,4 mln zł – leczenie chłoniaków B-komórkowych z zastosowaniem tisagenlecleucelum.
- Ponad 1,2 mln zł – leczenie wrodzonej ślepoty Lebera z zastosowaniem voretigene neparvovec.
– Leki stosowane w programach lekowych to często innowacyjne terapie, których opracowanie i produkcja wymagają ogromnych nakładów finansowych. Dzięki negocjacjom cen i warunków refundacji możliwe jest finansowanie tych kosztochłonnych terapii przez NFZ i zapewnienie bezpłatnego leczenia osobom spełniającym kryteria programu lekowego – wyjaśnia Iwona Kasprzak.
Kto może skorzystać z programu lekowego NFZ?
Leczenie w ramach programów lekowych jest bezpłatne dla pacjentów spełniających określone kryteria medyczne. Każdy program zawiera szczegółowe zasady kwalifikacji, prowadzenia terapii oraz monitorowania jej skuteczności i bezpieczeństwa.
O zakwalifikowaniu pacjenta decyduje lekarz w ośrodku realizującym dany program, uwzględniając rozpoznanie, wyniki badań i stan kliniczny. Samo stwierdzenie choroby nie gwarantuje dostępu do konkretnego leczenia.
Główne wnioski
- NFZ zabezpieczył ponad 16,8 mld zł na programy lekowe w 2026 roku, z czego blisko 15 mld zł przeznaczono na same leki.
- Ponad 337 tys. pacjentów skorzystało z programów lekowych w 2025 roku, a wartość rozliczonych świadczeń przekroczyła 15,5 mld zł, czyli ponad czterokrotnie więcej niż w 2017 roku.
- Największe wydatki w 2025 roku dotyczyły leczenia raka piersi (1,65 mld zł) oraz raka płuca i międzybłoniaka opłucnej (1,53 mld zł). Dziesięć najbardziej kosztownych programów odpowiadało za około 52% wartości rozliczonych świadczeń.
- Koszt leczenia jednego pacjenta z SMA przekroczył 6,2 mln zł w pierwszym półroczu 2026 roku. Terapie w ramach programów lekowych są bezpłatne dla pacjentów spełniających kryteria kwalifikacji.
Źródło:
- Mat. prasowy NFZ / Oprac. TK

