Strona głównaBadaniaNaukowcy odkryli trzy biotypy mózgu u dzieci z ADHD i zaburzeniami lękowymi 

Naukowcy odkryli trzy biotypy mózgu u dzieci z ADHD i zaburzeniami lękowymi 

DODAJ JAKO ŹRÓDŁO W GOOGLE
Dodaj Alert Medyczny do swoich preferowanych źródeł i łatwiej znajduj nasze najnowsze publikacje w Google.
Aktualizacja 17-11-2026 01:00

Naukowcy ze Stanford Medicine i University of Iowa zidentyfikowali trzy odrębne biotypy mózgu u dzieci z ADHD, zaburzeniami lękowymi lub współwystępowaniem obu schorzeń. Wykorzystując sztuczną inteligencję i funkcjonalny rezonans magnetyczny (fMRI), wykazali, że biologiczne różnice między pacjentami nie zawsze odpowiadają tradycyjnym diagnozom psychiatrycznym. Wyniki opublikowane w „Nature Mental Health” mogą w przyszłości pomóc we wcześniejszym wykrywaniu zaburzeń oraz bardziej precyzyjnym doborze leczenia.

Z tego artykułu dowiesz się…

  • Jak naukowcy ze Stanford Medicine i University of Iowa wykorzystali sztuczną inteligencję oraz rezonans magnetyczny (fMRI) do identyfikacji trzech biotypów mózgu u dzieci z ADHD i zaburzeniami lękowymi.
  • Czym różnią się trzy odkryte biotypy mózgu i jakie objawy behawioralne oraz emocjonalne są z nimi związane.
  • Dlaczego tradycyjne rozpoznania ADHD i zaburzeń lękowych nie zawsze odpowiadają biologicznym różnicom w funkcjonowaniu mózgu.
  • W jaki sposób nowe biomarkery mogą w przyszłości wspierać wcześniejszą diagnostykę oraz indywidualny dobór leczenia u dzieci.

Trzy biotypy mózgu u dzieci z ADHD i zaburzeniami lękowymi

ADHD i zaburzenia lękowe należą do najczęściej rozpoznawanych problemów zdrowia psychicznego w dzieciństwie. Ich objawy często współwystępują, co utrudnia diagnostykę oraz zrozumienie mechanizmów neurobiologicznych odpowiedzialnych za rozwój tych schorzeń. Zespół badawczy kierowany przez naukowców ze Stanford Medicine wykazał, że dzieci z ADHD i zaburzeniami lękowymi można podzielić na trzy biotypy mózgu, charakteryzujące się odmiennymi wzorcami funkcjonowania sieci neuronalnych. Jak wyjaśnia dr Yu Zhang, współautor badania:

Duże nakładanie się ADHD i lęku w rzeczywistości utrudnia nam zrozumienie neurobiologii leżącej u podstaw tradycyjnych diagnoz opartych na objawach.

Badacze chcieli sprawdzić, czy różnice biologiczne odpowiadają kategoriom diagnostycznym stosowanym w praktyce klinicznej. Okazało się, że poszczególne biotypy występowały zarówno u dzieci z ADHD, jak i z zaburzeniami lękowymi oraz współwystępowaniem obu rozpoznań.

ADHD u dorosłych wiąże się z większym ryzykiem demencji w późniejszym życiu 
ZOBACZ KONIECZNIE ADHD u dorosłych wiąże się z większym ryzykiem demencji w późniejszym życiu 

Sztuczna inteligencja przeanalizowała tysiące skanów mózgu

Naukowcy wykorzystali dane z amerykańskiego projektu Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD), obejmującego ponad 11 tys. dzieci obserwowanych od 9.–10. roku życia. W analizie uwzględniono trzy grupy uczestników:

  • 3508 dzieci z rozpoznanym ADHD, zaburzeniami lękowymi lub oboma schorzeniami na początku badania;
  • 693 dzieci, u których rozpoznanie postawiono dopiero podczas dalszej obserwacji;
  • 1947 dzieci z grupy kontrolnej, bez rozpoznania tych zaburzeń.

Wyniki zweryfikowano dodatkowo na podstawie skanów mózgu 224 dzieci uczestniczących w projekcie Healthy Brain Network. Zastosowany model sztucznej inteligencji analizował łączność funkcjonalną mózgu, czyli sposób współdziałania poszczególnych jego obszarów. Uwzględniał również dane dotyczące zachowania, funkcji poznawczych i rozpoznań klinicznych. Analiza pozwoliła wyodrębnić dwa główne wymiary zaburzeń: poznawczo-behawioralny oraz emocjonalno-uwagowy. Ich różne kombinacje utworzyły trzy biotypy.

Powszechny związek z plastiku w ciąży powiązany z objawami autyzmu i ADHD 
ZOBACZ KONIECZNIE Powszechny związek z plastiku w ciąży powiązany z objawami autyzmu i ADHD 

Jakie trzy biotypy mózgu zidentyfikowano?

Naukowcy wyróżnili trzy biotypy mózgu, które różnią się wzorcami łączności neuronalnej oraz nasileniem objawów emocjonalnych i behawioralnych u dzieci z ADHD i zaburzeniami lękowymi:

Biotyp eksternalizacyjno-rozhamowany

Dzieci należące do tej grupy częściej wykazywały impulsywność, wrogość, zachowania buntownicze, agresję oraz skłonność do łamania zasad. Biotyp ten występował częściej u dzieci z rozpoznanym ADHD. Charakterystyczne były zaburzenia związane z kontrolą zachowania i regulacją impulsów.

Biotyp internalizacyjno-zestresowany

Drugi biotyp wiązał się z nasilonym napięciem emocjonalnym, poczuciem winy, perfekcjonizmem oraz objawami lękowymi i depresyjnymi. W tej grupie częściej rozpoznawano zaburzenia lękowe. Dominowały trudności związane z regulacją emocji i przeżywaniem stresu.

Biotyp mieszany

Trzeci biotyp charakteryzował się połączeniem trudności z koncentracją uwagi, drażliwości oraz większej skłonności do zachowań autoagresywnych. Dzieci należące do tej grupy częściej miały rozpoznane ADHD, jednak biotyp mieszany występował również przy innych rozpoznaniach.

Co ważne, żaden z trzech biotypów nie odpowiadał wyłącznie jednej diagnozie psychiatrycznej. Oznacza to, że dzieci z tym samym rozpoznaniem mogą wykazywać odmienne wzorce funkcjonowania mózgu.

Osoby z ADHD częściej cierpią na problemy jelitowe. Duży przegląd 1,9 mln osób 
ZOBACZ KONIECZNIE Osoby z ADHD częściej cierpią na problemy jelitowe. Duży przegląd 1,9 mln osób 

Biotypy mózgu mogą umożliwić wcześniejsze wykrywanie ADHD i lęku

Jednym z najważniejszych odkryć była możliwość identyfikacji biotypów jeszcze przed postawieniem diagnozy klinicznej. Naukowcy wykryli charakterystyczne wzorce aktywności mózgu u dzieci, u których ADHD lub zaburzenia lękowe rozpoznano dopiero podczas późniejszej obserwacji. Jak podkreśla dr Yu Zhang:

Uważamy, że oznacza to, iż możemy wykorzystać biotypy jako wczesny wskaźnik tych schorzeń.

Badacz wskazuje, że wcześniejsza identyfikacja dzieci zagrożonych rozwojem zaburzeń mogłaby umożliwić szybsze wdrożenie odpowiedniego wsparcia. Jednak zanim biotypy zostaną wykorzystane w praktyce klinicznej, konieczne będzie potwierdzenie ich wartości diagnostycznej i prognostycznej w kolejnych badaniach.

Czy biotypy mózgu pomogą dobrać skuteczniejsze leczenie?

Autorzy publikacji podkreślają, że identyfikacja biotypów może w przyszłości wspierać rozwój psychiatrii precyzyjnej. Obecnie dobór farmakoterapii ADHD i zaburzeń lękowych często wymaga oceny odpowiedzi na kolejne metody leczenia. Uzyskanie pełnego efektu terapeutycznego może zajmować tygodnie lub miesiące. Biomarkery oparte na funkcjonalnej łączności mózgu mogłyby potencjalnie pomóc przewidywać, które interwencje będą najskuteczniejsze u konkretnego pacjenta. Dr Yu Zhang podsumowuje cel dalszych prac:


Chcemy znaleźć biomarkery, które pozwolą nam dobrać właściwe leczenie we właściwym czasie.

Naukowcy planują kolejne badania kliniczne, które pozwolą ocenić, czy określone terapie wpływają na charakterystyczne wzorce aktywności mózgu. Na obecnym etapie biotypy pozostają jednak narzędziem badawczym i nie zastępują standardowej diagnostyki ADHD ani zaburzeń lękowych.

Główne wnioski

  1. Naukowcy ze Stanford Medicine i University of Iowa zidentyfikowali trzy biotypy mózgu u dzieci z ADHD i zaburzeniami lękowymi. W badaniu wykorzystano sztuczną inteligencję oraz dane fMRI 6148 dzieci z projektu ABCD, a wyniki zweryfikowano na dodatkowej grupie 224 uczestników.
  2. Wyróżniono biotyp eksternalizacyjno-rozhamowany, internalizacyjno-zestresowany oraz mieszany. Pierwszy wiązał się głównie z impulsywnością i agresją, drugi z napięciem emocjonalnym i objawami lękowymi, a trzeci z trudnościami koncentracji, drażliwością i zachowaniami autoagresywnymi.
  3. Biotypy mózgu nie odpowiadały jednoznacznie tradycyjnym diagnozom psychiatrycznym. Każdy z trzech wzorców występował u dzieci z ADHD, zaburzeniami lękowymi lub współwystępowaniem obu schorzeń. Charakterystyczne zmiany wykrywano również przed postawieniem diagnozy klinicznej.
  4. Odkrycie może wspierać rozwój wcześniejszej diagnostyki i bardziej spersonalizowanego leczenia. Wyniki opublikowane w „Nature Mental Health” wskazują na potencjał biomarkerów neuroobrazowych, jednak ich zastosowanie w praktyce klinicznej wymaga dalszych badań.

Źródło:

  • Stanford University Medical Center
  • https://www.nature.com/articles/s44220-026-00740-3
Redakcja Alert Medyczny
Redakcja Alert Medyczny
Alert Medyczny to źródło najświeższych informacji i fachowych analiz, stworzone z myślą o profesjonalistach działających w branży medycznej i farmaceutycznej.
Newsletter medyczny

Najważniejsze dziś

Najczęściej czytane

Kluczowe tematy

Najważniejsze wiadomości medyczne w Twojej skrzynce.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Więcej wiadomości