Ekstremalne fale upałów, które pod koniec czerwca objęły znaczną część Europy Zachodniej, miały poważne konsekwencje zdrowotne. Najnowsze dane europejskiego systemu monitorowania śmiertelności wskazują, że w tym okresie odnotowano ponad 10 tys. dodatkowych zgonów. Większość z nich dotyczyła osób starszych, a eksperci podkreślają, że zmiany klimatyczne zwiększają zarówno częstotliwość, jak i intensywność takich zjawisk.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego podczas czerwcowych fal upałów w Europie odnotowano ponad 10 000 dodatkowych zgonów i które grupy były najbardziej narażone,
- Jakie wnioski płyną z analiz EuroMOMO oraz badań naukowców dotyczących wpływu zmian klimatycznych na ekstremalne temperatury,
- W jaki sposób fale upałów wpływają na zdrowie oraz jakie choroby i powikłania zwiększają ryzyko zgonu,
- Dlaczego eksperci apelują o lepsze przygotowanie systemów ochrony zdrowia i infrastruktury na coraz częstsze ekstremalne upały.
EuroMOMO: ponad 10 tys. dodatkowych zgonów podczas czerwcowych fal upałów
Według danych opublikowanych przez EuroMOMO – europejski system monitorowania śmiertelności wspierany przez Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) oraz Światową Organizację Zdrowia (WHO) – podczas czerwcowych fal upałów w Europie odnotowano ponad 10 000 dodatkowych zgonów.
Analiza wskazuje, że ponad 9 000 zmarłych stanowiły osoby w wieku 65 lat i starsze, co potwierdza, że seniorzy pozostają grupą najbardziej narażoną na skutki ekstremalnych temperatur. Fale upałów objęły wiele państw Europy Zachodniej, a rekordowe temperatury odnotowano m.in. w Belgii, Francji, Hiszpanii oraz Wielkiej Brytanii.
Naukowcy: bez zmian klimatycznych takie upały byłyby „praktycznie niemożliwe”
Do przyczyn czerwcowych fal upałów odniosła się międzynarodowa grupa badawcza World Weather Attribution, zajmująca się analizą wpływu zmian klimatycznych na ekstremalne zjawiska pogodowe. Naukowcy ocenili, że czerwcowe fale upałów byłyby: „praktycznie niemożliwe” bez zmian klimatycznych.
Według autorów analiz globalne ocieplenie znacząco zwiększyło prawdopodobieństwo wystąpienia tak wysokich temperatur, a jednocześnie podniosło ich intensywność. Szacuje się, że maksymalne temperatury były o około 3–4°C wyższe, niż miałyby miejsce w świecie bez antropogenicznych zmian klimatu.
Anglia i Walia: co najmniej 2700 zgonów związanych z upałami
Osobne badanie przygotowane przez ekspertów z:
- Imperial College London,
- Met Office,
- London School of Hygiene and Tropical Medicine,
pokazuje, że w Anglii i Walii podczas fal upałów w maju i czerwcu zmarło co najmniej 2700 osób. Autorzy wykorzystali:
- dane meteorologiczne,
- modele klimatyczne,
- analizy nadmiernej śmiertelności,
- historyczne dane dotyczące wpływu upałów na zdrowie publiczne.
Według szacunków:
- między 21 a 29 maja z powodu upałów zmarło około 550 osób,
- natomiast między 18 a 28 czerwca liczba dodatkowych zgonów wyniosła blisko 2200.
Rekordowe temperatury pojawiły się wyjątkowo wcześnie
Badacze zwracają uwagę, że wyjątkowo niepokojący był nie tylko sam poziom temperatur, ale również termin wystąpienia fal upałów. W Anglii odnotowano temperatury sięgające:
- 35,1°C podczas pierwszej fali,
- 37,7°C podczas drugiej.
Mark McCarthy, kierownik naukowy zespołu ds. atrybucji klimatu, podkreślił:
To były ekstremalne fale upałów dla Wielkiej Brytanii i całej Europy Zachodniej. Wyjątkowe są zwłaszcza ze względu na porę, w której wystąpiły, oraz wczesną porę roku.
Eksperci zaznaczają, że wcześniejsze pojawianie się ekstremalnych temperatur może dodatkowo zwiększać ryzyko zdrowotne, ponieważ społeczeństwo i system ochrony zdrowia są gorzej przygotowane na tak nagłe zjawiska.
WHO i eksperci ostrzegają przed rosnącym zagrożeniem zdrowotnym
Konsekwencje zdrowotne ekstremalnych upałów wykraczają daleko poza odwodnienie czy udary cieplne. Najbardziej zagrożone pozostają:
- osoby po 65. roku życia,
- pacjenci z chorobami układu sercowo-naczyniowego,
- osoby cierpiące na przewlekłe choroby układu oddechowego,
- osoby z cukrzycą,
- pacjenci z zaburzeniami neurologicznymi,
- osoby przyjmujące leki wpływające na termoregulację organizmu.
Wysokie temperatury zwiększają ryzyko:
- zaostrzenia niewydolności serca,
- zawału mięśnia sercowego,
- udaru mózgu,
- ostrego uszkodzenia nerek,
- odwodnienia,
- zaburzeń elektrolitowych.
Z tego względu WHO od lat wskazuje fale upałów jako jedno z najpoważniejszych zagrożeń zdrowotnych związanych ze zmianami klimatu w Europie.
Brytyjska Agencja Bezpieczeństwa Zdrowotnego przygotowuje oficjalne dane
Brytyjska Agencja Bezpieczeństwa Zdrowotnego (UKHSA) zapowiedziała publikację oficjalnych analiz dotyczących liczby zgonów związanych z tegorocznymi falami upałów. Zdaniem szefowej Centrum Bezpieczeństwa Klimatycznego i Zdrowotnego UKHSA, Lei Berrang Ford:
Modele zawarte w badaniu opublikowanym w poniedziałek pomagają zilustrować skalę ryzyka związanego z ekstremalnymi upałami i rosnącym zagrożeniem, jakie zmiana klimatu niesie dla naszego dobrostanu.
Publikacja pełnych danych pozwoli dokładniej ocenić rzeczywisty wpływ ekstremalnych temperatur na zdrowie mieszkańców Wielkiej Brytanii.
Europa nadal nie jest odpowiednio przygotowana na coraz częstsze fale upałów
Rosnąca liczba zgonów wywołanych wysokimi temperaturami ponownie uruchomiła dyskusję o przygotowaniu państw europejskich do skutków zmian klimatycznych. Komitet ds. Zmian Klimatu (CCC), doradzający brytyjskiemu rządowi, już wcześniej ostrzegał, że kraj nie jest gotowy na coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe. W opublikowanym w maju raporcie wskazano, że do 2050 roku nawet 92% brytyjskich domów może być narażonych na przegrzewanie.
Eksperci rekomendują między innymi:
- ustanowienie maksymalnych dopuszczalnych temperatur w miejscu pracy,
- zwiększenie inwestycji w systemy chłodzenia budynków publicznych,
- poprawę ochrony szpitali, szkół i domów opieki przed skutkami upałów,
- rozwój systemów wczesnego ostrzegania dla najbardziej narażonych grup ludności.
Zmiany klimatyczne stają się coraz większym wyzwaniem dla zdrowia publicznego
Najnowsze dane z Europy pokazują, że fale upałów stają się nie tylko zjawiskiem meteorologicznym, ale również jednym z najważniejszych wyzwań współczesnego zdrowia publicznego. Ponad 10 tys. dodatkowych zgonów odnotowanych podczas czerwcowych upałów wskazuje na skalę problemu, który w największym stopniu dotyka osoby starsze i przewlekle chore. Eksperci są zgodni, że wraz z postępującymi zmianami klimatycznymi konieczne będzie nie tylko ograniczanie emisji gazów cieplarnianych, ale również dostosowanie systemów ochrony zdrowia, infrastruktury oraz działań profilaktycznych do coraz częstszych i bardziej intensywnych fal ekstremalnych temperatur.
Główne wnioski
- EuroMOMO odnotowało ponad 10 000 dodatkowych zgonów podczas czerwcowych fal upałów w Europie, z czego ponad 9 000 dotyczyło osób w wieku 65 lat i starszych.
- Naukowcy z World Weather Attribution ocenili, że czerwcowe fale upałów byłyby „praktycznie niemożliwe” bez zmian klimatycznych, a maksymalne temperatury były o około 3–4°C wyższe z powodu globalnego ocieplenia.
- W Anglii i Walii oszacowano co najmniej 2 700 zgonów związanych z upałami, w tym około 550 podczas majowej i blisko 2 200 podczas czerwcowej fali wysokich temperatur.
- Eksperci wskazują, że Europa musi lepiej przygotować system ochrony zdrowia i infrastrukturę na coraz częstsze fale upałów, które stanowią rosnące zagrożenie dla zdrowia publicznego.
Źródło:
- https://www.euromomo.eu/
- https://www.euronews.com/my-europe/2026/07/13/europe-records-10000-excess-deaths-during-june-heatwaves-new-data-shows
