Cyfrowe monitorowanie terapii inhalacyjnej, ocena prawidłowości stosowania leków i szybsze wykrywanie błędów w leczeniu – to główne założenia programu pilotażowego e-Adherencja. Propozycję przedstawiono 22 października 2026 r. podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Adherencji w Senacie. Program miałby objąć podstawową opiekę zdrowotną (POZ) oraz ambulatoryjną opiekę specjalistyczną (AOS). Eksperci wskazują, że poprawa przestrzegania zaleceń terapeutycznych może ograniczyć liczbę zaostrzeń chorób płuc, hospitalizacji i związanych z nimi kosztów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są założenia programu pilotażowego e-Adherencja i jakie zastosowanie mają mieć cyfrowe inhalatory.
- W jaki sposób program ma wspierać monitorowanie terapii inhalacyjnej w POZ i AOS.
- Ilu Polaków cierpi na przewlekłe choroby płuc i jakie koszty generują te schorzenia.
- Jakie rekomendacje dotyczące poprawy adherencji mają trafić do Ministerstwa Zdrowia.
Pilotaż e-Adherencja. Jakie są założenia programu?
Założenia programu pilotażowego cyfrowego wsparcia adherencji w leczeniu inhalacyjnym (e-Adherencja) przedstawił prof. Zbigniew A. Doniec z Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc, Oddziału Terenowego w Rabce oraz Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc.
Celem pilotażu jest wykorzystanie narzędzi cyfrowych do obiektywnej oceny przestrzegania zaleceń terapeutycznych, techniki inhalacyjnej oraz wykorzystania leków refundowanych. Program opiera się na dwóch elementach skutecznej terapii wziewnej:
- Adherencji farmakologicznej – regularnym przyjmowaniu leków zgodnie z zaleceniami.
- Prawidłowej technice inhalacyjnej – właściwym korzystaniu z urządzenia podającego lek.
Ważną rolę mają odgrywać cyfrowe inhalatory, które oprócz podawania leku umożliwiają gromadzenie informacji o przebiegu terapii. Lekarz mógłby uzyskać dane dotyczące regularności stosowania preparatów, przerw w leczeniu oraz korzystania z leków doraźnych.
– Przechodzimy zatem od deklaracji pacjenta do rzetelnych informacji – wskazał prof. Zbigniew A. Doniec.
Pilotaż e-Adherencja zakłada wykorzystanie cyfrowego monitorowania zarówno w POZ, jak i AOS. Zebrane dane miałyby wspierać lekarzy w ocenie leczenia, umożliwiać wcześniejsze wykrywanie nieprawidłowości i ułatwiać dostosowywanie postępowania terapeutycznego.
Choroby płuc w Polsce. 6 mln pacjentów i 79 mld zł kosztów rocznie
O skali problemu mówił prof. Mateusz Jankowski z Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc. Według przedstawionych przez niego danych na przewlekłe choroby płuc cierpi w Polsce około 6 mln osób, a ich roczne koszty społeczne i ekonomiczne wynoszą 79 mld zł.
Jedną z barier skutecznego leczenia pozostaje niewystarczająca wiedza pacjentów. Z przedstawionych danych wynika, że o przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP) słyszało jedynie 25% Polaków i 15% osób należących do grup najwyższego ryzyka.
Problemy dotyczą również organizacji opieki. Ścieżka pulmonologiczna w ramach opieki koordynowanej jest dostępna w około 35% placówek. Eksperci wskazywali ponadto na niedostateczną edukację dotyczącą przewlekłego charakteru chorób płuc, konieczności kontynuowania terapii oraz prawidłowej aerozoloterapii.
Dr n. med. Małgorzata Czajkowska-Malinowska, konsultant krajowy w dziedzinie chorób płuc i przewodnicząca Polskiej Koalicji „Zdrowe Płuca”, zwróciła uwagę, że pomimo znaczącego rozwoju farmakoterapii w ostatniej dekadzie skuteczność leczenia nadal zależy od codziennego przestrzegania zaleceń.
Błędy w stosowaniu inhalatorów zwiększają ryzyko zaostrzeń
Na znaczenie techniki inhalacyjnej zwrócił uwagę dr n. med. Kamil Janeczek z Kliniki Alergologii i Pediatrii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. Jak wskazał, jednym z wyzwań jest duża różnorodność dostępnych inhalatorów – około 500 urządzeń. Utrudnia to dobór odpowiedniego sprzętu oraz zachowanie prawidłowej techniki podczas terapii.
Nieprawidłowe stosowanie inhalatorów może prowadzić do częstszych zaostrzeń astmy i POChP, miejscowych działań niepożądanych oraz zwiększonego ryzyka nieplanowanych interwencji medycznych, takich jak wizyty na szpitalnych oddziałach ratunkowych czy hospitalizacje.
Konsekwencją mogą być również częstsze antybiotykoterapie i stosowanie glikokortykosteroidów, a także absencja w pracy lub szkole.
Eksperci proponują zmiany w POZ i AOS
Podczas posiedzenia omówiono również rozwiązania organizacyjne, które mogłyby poprawić ciągłość leczenia pacjentów pulmonologicznych. Dr hab. n. med. Adam J. Białas z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi oraz dr n. med. Małgorzata Czajkowska-Malinowska wskazali m.in. na potrzebę lepszej integracji danych, rozwijania e-konsyliów i współpracy zespołów interdyscyplinarnych.
Zaproponowano także wprowadzenie protokołów wypisowych po hospitalizacji, które ułatwiałyby lekarzom dostęp do informacji o dotychczasowym leczeniu i ograniczały konieczność powtarzania badań.
W dyskusji zwrócono również uwagę na możliwość większego zaangażowania farmaceutów w edukację pacjentów, szczególnie w zakresie prawidłowego korzystania z inhalatorów.
Osobne zagadnienia dotyczyły przestrzegania zaleceń w leczeniu gruźlicy, także wielolekoopornej (MDR-TB), oraz wykorzystania telemonitoringu w tlenoterapii, wentylacji domowej i terapii CPAP.
Rekomendacje mają trafić do Ministerstwa Zdrowia
Posiedzenie Parlamentarnego Zespołu ds. Adherencji „Adherencja w pulmonologii” odbyło się 22 października 2026 r. pod przewodnictwem senator Beaty Małeckiej-Libery. Przewodnicząca zapowiedziała, że po otrzymaniu rekomendacji od przedstawicieli środowiska medycznego podejmie rozmowy z Ministerstwem Zdrowia dotyczące możliwości ich systemowego wdrożenia.
Główne wnioski
- Program pilotażowy e-Adherencja zakłada wykorzystanie narzędzi cyfrowych do monitorowania regularności przyjmowania leków, techniki inhalacyjnej i wykorzystania leków refundowanych w POZ oraz AOS.
- Około 6 mln osób w Polsce cierpi na przewlekłe choroby płuc, a roczne koszty społeczne i ekonomiczne tych schorzeń wynoszą 79 mld zł.
- Nieprawidłowe stosowanie inhalatorów zwiększa ryzyko zaostrzeń astmy i POChP, hospitalizacji oraz konieczności dodatkowego leczenia.
- Rekomendacje ekspertów mają zostać omówione z Ministerstwem Zdrowia – senator Beata Małecka-Libera zapowiedziała rozmowy dotyczące możliwości ich systemowego wdrożenia.
Źródło:
- https://www.senat.gov.pl/aktualnoscilista/art,17853,kluczowa-rola-adherencji-w-leczeniu-pulmonologicznym.html
