Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała pierwsze globalne wytyczne dotyczące leczenia otyłości u dzieci i młodzieży. WHO podkreśla, że podstawą postępowania powinny być interwencje obejmujące żywienie, aktywność fizyczną i zmianę zachowań. Farmakoterapia może być rozważana u nastolatków dopiero w określonych sytuacjach. Nowe zalecenia są odpowiedzią na szybko rosnącą skalę problemu – w 2024 roku z otyłością żyło 170 mln osób w wieku 5–19 lat.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Co WHO zaleca w pierwszych globalnych wytycznych dotyczących leczenia otyłości u dzieci i młodzieży oraz dlaczego podstawą terapii pozostają zmiany dotyczące żywienia, aktywności fizycznej i zachowań.
- Jakie są zasady stosowania leków przeciw otyłości i chirurgii bariatrycznej u dzieci i nastolatków oraz dowiesz się, dlaczego WHO nie zaleca tych metod u dzieci w wieku 0–9 lat.
- Jak duża jest globalna skala otyłości wśród dzieci i młodzieży – w 2024 roku z chorobą żyło 170 mln osób w wieku 5–19 lat.
- Dlaczego WHO zwraca uwagę nie tylko na masę ciała, ale również na zdrowie psychiczne, funkcjonowanie i dobrostan dzieci i młodzieży.
Otyłość wśród dzieci i młodzieży wzrosła czterokrotnie
Według WHO w 2024 roku z otyłością żyło 170 mln dzieci i nastolatków w wieku 5–19 lat. W tej grupie znalazło się 70 mln dzieci w wieku 5–9 lat oraz 100 mln nastolatków w wieku 10–19 lat. Skala problemu wyraźnie wzrosła w ostatnich dekadach. Od 1990 roku częstość występowania otyłości w grupie 5–19 lat zwiększyła się czterokrotnie – z 2 do 8 proc.
WHO przypomina, że otyłość jest przewlekłą i nawracającą chorobą, którą można skutecznie leczyć. Jej konsekwencje mogą pojawić się już we wczesnym okresie życia. Obejmują m.in. zwiększone ryzyko cukrzycy typu 2 i chorób układu krążenia. Jednocześnie dzieci z otyłością są narażone na stygmatyzację, dyskryminację i przemoc rówieśniczą.
WHO: podstawą leczenia jest zmiana stylu życia
W przypadku dzieci i młodzieży z otyłością WHO zdecydowanie zaleca ustrukturyzowane interwencje dotyczące sposobu żywienia, aktywności fizycznej i zmiany zachowań. Mogą być prowadzone indywidualnie lub stanowić element programu łączącego kilka metod postępowania. Warunkowo rekomendowane są również interwencje z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych, jednak powinny odbywać się pod nadzorem rodzica lub opiekuna.
Podstawą leczenia otyłości u dzieci i młodzieży nie jest medycyna ani chirurgia, ale dostęp do kompleksowego wsparcia, które umożliwia zdrowe odżywianie, aktywność fizyczną i zrównoważoną zmianę zachowań – powiedziała dr Luz María De Regil, Dyrektor Departamentu Żywienia i Bezpieczeństwa Żywności WHO. Naszym priorytetem musi być zapewnienie każdemu dziecku i nastolatkowi dostępu do wysokiej jakości opieki i wspierającego środowiska od najmłodszych lat, co pomoże im osiągnąć i utrzymać zdrową wagę oraz stworzy podwaliny pod zdrowie i dobre samopoczucie przez całe życie.
Leki na otyłość u dzieci? WHO wyznacza granicę wieku
Wytyczne jasno różnicują postępowanie w zależności od wieku. WHO nie zaleca farmakoterapii, operacji bariatrycznych ani urządzeń służących redukcji masy ciała u dzieci w wieku 0–9 lat. Inaczej wygląda sytuacja u nastolatków w wieku 10–19 lat. Zastosowanie zatwierdzonych leków przeciw otyłości może być rozważane, ale dopiero wtedy, gdy prowadzony pod nadzorem specjalistów, wielomodalny program zmiany stylu życia nie przyniósł oczekiwanych rezultatów.
U nastolatków z ciężką otyłością w ściśle określonych sytuacjach można natomiast rozważyć leczenie bariatryczne.
Leczenie otyłości to nie tylko redukcja masy ciała
WHO podkreśla, że celem terapii nie powinno być wyłącznie zmniejszenie masy ciała. Leczenie ma prowadzić do poprawy zdrowia, codziennego funkcjonowania i dobrostanu dziecka. Powinno być dostosowane do wieku, potrzeb pacjenta i jego rodziny oraz zapewniać ciągłość opieki.
Ważnym elementem jest również zdrowie psychiczne. Lęk, depresja, niska samoocena czy problemy z regulacją emocji mogą sprzyjać nieprawidłowym zachowaniom żywieniowym, ograniczeniu aktywności fizycznej i wycofaniu społecznemu. Z drugiej strony stygmatyzacja i przemoc związane z masą ciała mogą dodatkowo pogarszać stan psychiczny dziecka. Dlatego WHO zaleca, aby personel medyczny odpowiednio wcześnie uwzględniał oba obszary i angażował w postępowanie rodzinę.
Samo leczenie nie zatrzyma epidemii otyłości
Nowe wytyczne koncentrują się na opiece medycznej, jednak WHO zaznacza, że działania podejmowane w gabinetach nie wystarczą do odwrócenia globalnego trendu. Organizacja apeluje o rozwiązania, które zwiększą dostępność zdrowej żywności i możliwości podejmowania aktywności fizycznej. Wymienia w tym kontekście m.in. instrumenty regulacyjne i fiskalne oraz działania w edukacji, transporcie, planowaniu przestrzennym i zabezpieczeniu społecznym.
Nowe wytyczne, wraz z istniejącymi rekomendacjami dla dorosłych, tworzą podejście obejmujące cały cykl życia – od dzieciństwa i okresu dojrzewania po dorosłość. WHO wskazuje tym samym, że skuteczna odpowiedź na epidemię otyłości wymaga zarówno długoterminowej opieki nad pacjentem, jak i zmian systemowych.
Główne wnioski
- WHO opublikowała pierwsze globalne wytyczne dotyczące leczenia otyłości u dzieci i młodzieży. Podstawą postępowania mają być ustrukturyzowane interwencje obejmujące żywienie, aktywność fizyczną i zmianę zachowań.
- W 2024 roku z otyłością żyło 170 mln dzieci i nastolatków w wieku 5–19 lat. Od 1990 roku częstość występowania otyłości w tej grupie wzrosła czterokrotnie – z 2 do 8 proc.
- WHO nie zaleca farmakoterapii, chirurgii bariatrycznej ani urządzeń służących redukcji masy ciała u dzieci w wieku 0–9 lat. U nastolatków w wieku 10–19 lat leki można rozważyć, gdy nadzorowany, wielomodalny program zmiany stylu życia nie przynosi oczekiwanych efektów.
- WHO podkreśla, że celem leczenia otyłości nie powinna być wyłącznie redukcja masy ciała. Opieka powinna również poprawiać zdrowie fizyczne i psychiczne, funkcjonowanie oraz jakość życia dziecka i zapewniać długoterminowe wsparcie.
Źródło:
- https://www.who.int/news/item/07-10-2026-who-issues-first-global-guidelines-on-child-and-adolescent-obesity
