Demencja staje się jednym z największych wyzwań zdrowotnych i społecznych Europy. Najnowszy raport Alzheimer Europe pokazuje, że w ciągu najbliższych 25 lat liczba osób żyjących z demencją wzrośnie w Europie o niemal dwie trzecie. Skala prognozowanego obciążenia systemów ochrony zdrowia i opieki społecznej rodzi pilne pytania o gotowość państw członkowskich oraz o priorytety polityki unijnej w obszarach zdrowia, badań i wsparcia opiekunów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak szybko będzie rosła liczba osób z demencją w Europie i jakie są kluczowe prognozy do 2050 r.,
- Na jakich danych i metodologii oparto raport Alzheimer Europe, w tym wykorzystanie prognoz demograficznych ONZ,
- Jakie różnice obserwuje się między płciami i grupami wiekowymi w rozpowszechnieniu demencji,
- Dlaczego raport ma istotne znaczenie dla polityki zdrowotnej i społecznej UE oraz planowania inwestycji w opiekę i badania.
Nowe dane o rozpowszechnieniu demencji w Europie
Raport „Występowanie demencji w Europie w 2025 r.”, opublikowany 28 stycznia 2026 r. w Luksemburgu, aktualizuje wcześniejsze szacunki przedstawione w Roczniku demencji w Europie z 2019 r.. Autorzy zastosowali tę samą, porównywalną metodologię: zidentyfikowali najnowsze badania populacyjne opublikowane po 2019 r., wyliczyli wskaźniki rozpowszechnienia demencji w pięcioletnich grupach wiekowych, a następnie nałożyli je na prognozy demograficzne ONZ na lata 2025 i 2050 (UN World Population Prospects 2024).
Wyniki są jednoznaczne. W 2025 r. liczba osób żyjących z demencją wyniesie:
- 9 065 706 w krajach UE-27,
- 12 122 979 w krajach UE oraz spoza UE łącznie.
Do 2050 r. liczby te wzrosną odpowiednio do:
- 14 335 788 osób w UE-27,
- 19 905 856 osób w Europie jako całości.
Oznacza to wzrost o 58% w UE-27 oraz o 64% w krajach UE i spoza UE łącznie.
Porównanie z wcześniejszymi prognozami
Aby ocenić, czy nastąpiła istotna zmiana względem wcześniejszych szacunków, Alzheimer Europe porównało nowe dane z wynikami z 2019 r., wykorzystując UE-27 jako punkt odniesienia. Całkowita liczba osób z demencją prognozowana na lata 2025 i 2050 pozostaje zasadniczo spójna między raportami, jednak pojawiły się istotne różnice w rozkładzie płci i wieku.
U mężczyzn odnotowano systematycznie wyższe wskaźniki rozpowszechnienia demencji w każdej grupie wiekowej powyżej 70. roku życia, szczególnie w przedziale 70–74 lata. W przypadku kobiet obraz jest bardziej zróżnicowany, co może odzwierciedlać zarówno zmiany demograficzne, jak i różnice w przeżywalności oraz czynnikach ryzyka.
Wyzwania dla systemów opieki zdrowotnej i społecznej
Prognozowany wzrost liczby zachorowań potwierdza wieloletnie apele Alzheimer Europe i organizacji członkowskich o pilne działania na szczeblu unijnym i krajowym. Z perspektywy polityki publicznej kluczowe znaczenie ma przygotowanie systemów opieki zdrowotnej i społecznej na rosnące potrzeby – od wczesnej diagnostyki, przez długoterminową opiekę, aż po opiekę paliatywną u schyłku życia.
Raport podkreśla również konieczność wzmocnienia wsparcia dla opiekunów nieformalnych, którzy już dziś stanowią fundament opieki nad osobami z demencją w Europie. Bez odpowiednich inwestycji ryzyko przeciążenia rodzin i systemów lokalnych będzie narastać wraz ze starzeniem się populacji.
Demencja a priorytety badań naukowych
Autorzy raportu wskazują, że skala wyzwania wymaga nadania demencji należnego priorytetu badawczego. Obejmuje to:
- badania podstawowe służące lepszemu zrozumieniu mechanizmów choroby,
- badania kliniczne nad nowymi metodami diagnostyki i leczenia,
- badania demograficzne i społeczne, które pomogą projektować skuteczne odpowiedzi systemowe.
Publikacja raportu zbiega się w czasie z debatą nad przyszłym budżetem UE. W opinii Alzheimer Europe obserwowane przesunięcie akcentów z ochrony zdrowia, spraw społecznych i badań na obronność oraz konkurencyjność gospodarczą może pogłębić przyszłe problemy związane z demencją.
Głos Alzheimer Europe: apel do decydentów
Komentując publikację raportu, dyrektor wykonawczy Alzheimer Europe, Jean Georges, podkreślił:
Skala wyzwania, jakie stawia demencja w całej Europie, jest ogromna i mamy szczerą nadzieję, że nasze zaktualizowane dane staną się impulsem dla decydentów, zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym, do nadania demencji priorytetu i zapewnienia, że zostanie ona uwzględniona w obszarach zdrowia, badań naukowych, polityki dotyczącej niepełnosprawności i wsparcia dla opiekunów nieformalnych.
W dalszej części wypowiedzi zwrócił uwagę na konieczność inwestycji w infrastrukturę diagnostyczną i terapeutyczną oraz wsparcie rodzin:
W szczególności decydenci muszą dążyć do poprawy usług opiekuńczych, inwestować w infrastrukturę zdrowotną w zakresie diagnostyki i leczenia, a także w pomoc dla rodzin, opiekunów i osób wspierających osoby z demencją.
Jean Georges przypomniał również o Manifeście Helsińskim, który wyznacza kierunki działań Alzheimer Europe na lata 2024–2029, podkreślając potrzebę:
…skoordynowanego Europejskiego Planu Działań na rzecz Demencji oraz dedykowanej misji badawczej, z których każda będzie dysponowała zarezerwowanym finansowaniem, aby zapewnić ich właściwą realizację.
Kontekst organizacyjny i europejski
Alzheimer Europe jest organizacją parasolową zrzeszającą 41 stowarzyszeń członkowskich w 36 krajach Europy. Jej misją jest zmiana praktyk i polityk w taki sposób, aby osoby żyjące z demencją miały równy dostęp do wysokiej jakości opieki i leczenia. Raport został dofinansowany w ramach programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości”, przy czym jego wnioski pozostają niezależne od stanowiska instytucji UE.
Link do raportu: https://www.alzheimer-europe.org/sites/default/files/2026-01/Alzheimer%20Europe%20-%20Dementia%20Prevalence%20Report%202025%20-%20FINAL%20-%20Digital.pdf
Główne wnioski
- Do 2050 r. liczba osób z demencją w Europie wzrośnie o 64%, osiągając ok. 19,9 mln przypadków w krajach UE i spoza UE oraz 14,3 mln w UE-27.
- W 2025 r. z demencją będzie żyło ponad 12 mln osób w Europie, w tym 9,06 mln w krajach UE-27, co potwierdza stały wzrost obciążenia chorobą.
- Wyższe wskaźniki rozpowszechnienia obserwuje się u mężczyzn powyżej 70. roku życia, szczególnie w grupie 70–74 lata, w porównaniu z wcześniejszymi szacunkami.
- Raport wzywa do pilnych działań systemowych, obejmujących inwestycje w opiekę zdrowotną i społeczną, wsparcie opiekunów oraz skoordynowany Europejski Plan Działań na rzecz Demencji.
Źródło:
- https://zenodo.org/records/18339752
- Alzheimer Europe
