Od 1 września 2026 roku zmienią się zasady żywienia dzieci i młodzieży w polskich szkołach i przedszkolach. Nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadza m.in. obowiązkowe dania na bazie roślin strączkowych, więcej produktów pełnoziarnistych, zupy na wywarach warzywnych oraz niższy limit cukru w napojach. Zmiany obejmą również ofertę sklepików szkolnych i automatów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmienią się zasady żywienia dzieci i młodzieży w szkołach i przedszkolach od 1 września 2026 roku.
- Jakie są ajważniejsze wymagania dotyczące jadłospisów, w tym obowiązkowe dania ze strączków, zupy na wywarach warzywnych oraz ograniczenia dotyczące smażenia i cukru.
- Jakie produkty będzie można sprzedawać w szkolnych sklepikach i automatach, w tym jakie wymagania obejmą przekąski, napoje roślinne i gorzką czekoladę.
- Jakie normy dotyczące warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych, mięsa, ryb i wartości energetycznej posiłków będą musiały uwzględniać placówki.
Nowe przepisy od 1 września 2026 roku
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 roku zastąpi regulacje obowiązujące od 2016 roku. Nowe przepisy mają poprawić jakość żywienia dzieci i młodzieży, ograniczyć dostęp do produktów o niskiej wartości odżywczej i ułatwiać kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych.
Posiłki mają być komponowane tak, aby pokrywały zapotrzebowanie na energię oraz podstawowe składniki odżywcze – białko, węglowodany i tłuszcze – zgodnie z aktualnymi normami żywienia dla populacji Polski opracowywanymi przez NIZP PZH–PIB.
Więcej produktów roślinnych w szkolnych i przedszkolnych jadłospisach
Jedną z najbardziej widocznych zmian będzie zwiększenie udziału żywności pochodzenia roślinnego. Co najmniej dwa razy w tygodniu zupy mają być przygotowywane na wywarach warzywnych. Zupy, sosy i pozostałe potrawy powinny powstawać z naturalnych składników, bez koncentratów spożywczych, z wyjątkiem koncentratów z naturalnych składników. Co najmniej raz w tygodniu w ramach obiadu musi pojawić się potrawa przygotowana na bazie nasion roślin strączkowych, bez dodatku produktów odzwierzęcych. Mogą to być więc dania wykorzystujące np. fasolę, soczewicę, ciecierzycę czy groch.
Przepisy uwzględniają również potrzeby osób, które nie spożywają produktów odzwierzęcych. W przypadku podawania ryby lub mięsa trzeba zapewnić im alternatywną potrawę roślinną, w szczególności opartą na nasionach roślin strączkowych.
Ryba raz, mięso dwa razy w tygodniu
Nowe przepisy precyzyjnie określają częstotliwość podawania części produktów. W placówkach zapewniających co najmniej trzy posiłki dziennie co najmniej raz w tygodniu w ramach obiadu ma być serwowana ryba, a dwa razy w tygodniu – porcja mięsa przygotowana z mięsa świeżego. Raz w tygodniu obowiązkowe będzie natomiast wspomniane danie ze strączków bez produktów odzwierzęcych.
Ograniczona zostanie również częstotliwość smażenia. Od poniedziałku do piątku będzie można podać nie więcej niż dwie porcje potraw smażonych. Do ich przygotowania należy używać rafinowanego oleju rzepakowego lub oliwy z oliwek.
Warzywa i owoce w każdym posiłku
W przypadku żywienia całodziennego lub podawania co najmniej trzech posiłków dziennie warzywa albo owoce powinny znaleźć się w każdym posiłku, przy czym udział warzyw ma być większy niż udział owoców.
W śniadaniu, obiedzie i kolacji powinna pojawić się również co najmniej jedna porcja produktów zbożowych, w tym pełnoziarnistych. W obiedzie można ją zastąpić porcją ziemniaków. Przepisy wskazują ponadto na potrzebę uwzględniania sezonowości oraz – jeżeli jest to możliwe – wykorzystywania produktów lokalnych lub ekologicznych.
Woda zamiast słodkich napojów
Istotną zmianą jest dalsze ograniczenie cukru. Napoje przygotowywane na miejscu będą mogły zawierać maksymalnie 5 g cukrów dodanych w 250 ml gotowego produktu. Jednocześnie przepisy wyraźnie wskazują, że preferowanym napojem jest woda. Oznacza to m.in. konieczność zweryfikowania receptur kompotów i innych napojów przygotowywanych w szkolnych i przedszkolnych kuchniach.
Ile energii powinien dostarczać szkolny obiad?
Rozporządzenie wprowadza także konkretne wymagania dotyczące wartości energetycznej posiłków. Jeśli placówka podaje wyłącznie obiad, jednodaniowy posiłek typu drugie danie powinien zapewniać średnio 20% całodziennego zapotrzebowania energetycznego, a obiad dwudaniowy – 30%. Wartości mają być oceniane w ujęciu dekadowym, czyli na podstawie jadłospisów obejmujących 10 dni.
Jeżeli natomiast placówka zapewnia trzy posiłki – śniadanie, obiad i podwieczorek – powinny one łącznie dostarczać co najmniej 70%, ale nie więcej niż 75% całodziennego zapotrzebowania energetycznego.
Co zmieni się w sklepikach szkolnych i automatach?
Nowe regulacje określają zamknięty katalog grup produktów, które mogą być sprzedawane dzieciom i młodzieży. Obejmuje on m.in. pieczywo i kanapki, sałatki, mleko i produkty mleczne, warzywa, owoce, produkty zbożowe, soki, musy, wodę oraz wybrane przekąski. Do sprzedaży dopuszczono napoje roślinne i roślinne zamienniki produktów mlecznych, pod warunkiem wzbogacenia ich co najmniej w wapń i witaminę B12. Mogą być przygotowane m.in. na bazie soi, owsa i innych zbóż, ryżu, orzechów, migdałów czy nasion roślin strączkowych.
Suszone owoce i warzywa, orzechy oraz nasiona mogą być sprzedawane pod warunkiem braku dodatku cukrów, substancji słodzących i soli. W katalogu znalazła się także gorzka czekolada zawierająca minimum 70% suchej masy kakaowej. Przepisy określają ponadto limity zawartości cukrów, tłuszczu i soli dla wybranych grup żywności. Przykładowo produkty zbożowe mogą zawierać maksymalnie 10 g cukrów, 10 g tłuszczu i 1 g soli na 100 g lub 100 ml produktu gotowego do spożycia.
Placówki muszą przygotować się do nowych wymagań
Zmiana przepisów oznacza konieczność przeanalizowania jadłospisów, receptur, oferty sklepików i automatów, a także – w wielu przypadkach – umów z firmami cateringowymi. Personel odpowiedzialny za żywienie będzie musiał uwzględniać nie tylko konkretne grupy produktów, lecz także normy energetyczne i żywieniowe właściwe dla wieku dzieci.
Wsparcie oferuje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, które udostępnia materiały dla osób zajmujących się żywieniem zbiorowym dzieci, w tym e-booki, przepisy i materiały edukacyjne.
Zdrowsze wybory mają stać się codziennością
Nowe standardy żywienia w szkołach i przedszkolach to znacznie więcej niż korekta listy produktów dostępnych w sklepiku. Od 1 września 2026 roku zmieni się sposób planowania całych jadłospisów – od częstszego wykorzystania strączków i produktów pełnoziarnistych, przez ograniczenie smażenia i cukru, po większą rolę warzyw, wody i naturalnych składników.
Celem zmian jest stworzenie środowiska, w którym wartościowe żywieniowo produkty są dla dzieci łatwo dostępne, a prawidłowe nawyki kształtowane są już od wieku przedszkolnego i szkolnego.
Główne wnioski
- Nowe standardy żywienia zaczną obowiązywać 1 września 2026 roku i zastąpią dotychczasowe regulacje obowiązujące od 2016 roku.
- Co najmniej dwa razy w tygodniu zupy mają być przygotowywane na wywarach warzywnych, a przynajmniej raz w tygodniu w ramach obiadu ma pojawić się potrawa na bazie nasion roślin strączkowych, bez produktów odzwierzęcych.
- W placówkach zapewniających co najmniej trzy posiłki dziennie warzywa lub owoce powinny znaleźć się w każdym posiłku, natomiast od poniedziałku do piątku będzie można podać maksymalnie dwie porcje potraw smażonych.
- Zmiany obejmą również sklepiki i automaty. Dopuszczone będą m.in. orzechy i nasiona bez dodatku cukru i soli, odpowiednio wzbogacone napoje roślinne oraz gorzka czekolada zawierająca minimum 70% kakao.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/psse-zgierz/nowe-zasady-zywienia-w-szkolach-i-przedszkolach
- https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000197
