Światowa Organizacja Zdrowia apeluje o pilne działania na rzecz poprawy jakości żywienia w szkołach. Opublikowane właśnie globalne wytyczne wskazują, że szkolne środowisko żywieniowe ma kluczowe znaczenie dla zdrowia dzieci – dziś i w dorosłym życiu. W obliczu rosnącej otyłości dziecięcej oraz utrzymującego się problemu niedożywienia, WHO po raz pierwszy rekomenduje podejście obejmujące całą szkołę, a nie wyłącznie stołówkę.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego WHO uznaje szkoły za kluczowe środowisko kształtowania zdrowych nawyków żywieniowych u dzieci i młodzieży.
- Jakie konkretne zalecenia znalazły się w nowych globalnych wytycznych WHO dotyczących żywności i napojów w szkołach.
- Jak duża jest dziś skala problemu otyłości i niedożywienia dzieci na świecie oraz jakie dane stoją za tymi wnioskami.
- Dlaczego same regulacje nie wystarczą i jaką rolę odgrywają monitoring, egzekwowanie zasad oraz działania lokalne.
Globalny problem: otyłość i niedożywienie dzieci
Według danych WHO, nadwaga i otyłość wśród dzieci rosną na całym świecie, podczas gdy niedożywienie pozostaje trwałym wyzwaniem zdrowia publicznego. W 2025 r. około 1 na 10 dzieci i nastolatków – czyli 188 milionów – żyło z otyłością, co po raz pierwszy przewyższyło liczbę dzieci z niedowagą. Szkoły znajdują się więc na pierwszej linii frontu w walce z tym „podwójnym obciążeniem” niedożywienia.
Szkoła jako kluczowe środowisko kształtowania nawyków
Dzieci spędzają w szkole znaczną część dnia, a to właśnie tam kształtują się ich nawyki żywieniowe. Szacuje się, że 466 milionów dzieci na świecie korzysta z posiłków szkolnych, jednak wiedza o ich realnej wartości odżywczej pozostaje ograniczona. WHO podkreśla, że zdrowe środowisko żywieniowe w szkołach może nie tylko poprawić jakość diety, ale też zmniejszać nierówności zdrowotne.
Nowe wytyczne WHO: podejście obejmujące całą szkołę
W opublikowanych zaleceniach Światowa Organizacja Zdrowia po raz pierwszy wzywa kraje do wdrożenia kompleksowego podejścia, które zapewni, że cała żywność i napoje dostępne w szkole są zdrowe i pożywne. Wytyczne opierają się na dowodach naukowych i obejmują zarówno polityki, jak i interwencje behawioralne.
Kluczowe rekomendacje dla szkół
WHO zaleca w szczególności:
- Ustanawianie standardów i zasad zwiększających dostępność, zakup i spożycie zdrowej żywności i napojów, przy jednoczesnym ograniczaniu produktów niezdrowych (zalecenie silne).
- Wdrażanie interwencji zachęcających dzieci do wyboru zdrowszych opcji – m.in. poprzez zmianę rozmieszczenia, prezentacji lub cen produktów (zalecenie warunkowe).
Eksperci podkreślają, że same regulacje nie wystarczą – konieczne są mechanizmy monitorowania i egzekwowania, aby zapewnić spójne wdrażanie zasad w praktyce.
Luka między polityką a praktyką
Z danych WHO (GIFNA) wynika, że do października 2025 r. 104 państwa posiadały polityki dotyczące zdrowej żywności w szkołach, z czego niemal trzy czwarte zawierało obowiązkowe kryteria składu posiłków. Jednocześnie tylko 48 krajów wprowadziło ograniczenia marketingu żywności o wysokiej zawartości cukru, soli lub niezdrowych tłuszczów. To pokazuje, że wciąż istnieje znacząca luka między deklaracjami a skuteczną ochroną dzieci.
Głos WHO: znaczenie żywienia szkolnego
Dyrektor Generalny WHO, dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, podkreśla wagę szkolnego środowiska żywieniowego:
Jedzenie, które dzieci spożywają w szkole, oraz środowisko, które kształtuje to, co jedzą, mogą mieć głęboki wpływ na ich naukę i konsekwencje dla ich zdrowia i dobrego samopoczucia przez całe życie. Prawidłowe odżywianie w szkole ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania chorobom w późniejszym życiu i kształtowania zdrowszych dorosłych.
Wsparcie wdrożeń i inicjatywy globalne
Wytyczne powstały w wyniku pracy interdyscyplinarnej grupy międzynarodowych ekspertów i wpisują się w szersze działania WHO, takie jak plan przyspieszenia walki z otyłością oraz inicjatywa szkół przyjaznych żywieniu. Organizacja zapowiada wsparcie państw członkowskich poprzez pomoc techniczną, dzielenie się wiedzą i współpracę, a także organizację globalnego seminarium internetowego (27 stycznia 2026 r.).
Główne wnioski
- Otyłość dziecięca stała się globalnym problemem zdrowia publicznego – w 2025 r. około 188 mln dzieci i nastolatków żyło z otyłością, co po raz pierwszy przewyższyło liczbę dzieci z niedowagą.
- WHO po raz pierwszy rekomenduje podejście obejmujące całą szkołę, zakładające, że wszystkie produkty spożywcze i napoje dostępne w środowisku szkolnym powinny być zdrowe i pożywne.
- Polityki żywieniowe bez skutecznego nadzoru są niewystarczające – mimo że 104 kraje posiadają regulacje dotyczące żywności w szkołach, tylko 48 państw ogranicza marketing żywności wysokocukrowej, słonej lub tłustej.
- Zdrowe żywienie w szkołach to inwestycja długoterminowa, która może ograniczyć ryzyko chorób przewlekłych w dorosłości i zmniejszyć nierówności zdrowotne już od najmłodszych lat.
Źródło:
- WHO
