Nowe badanie przeprowadzone przez Uniwersytet Sherbrooke w Kanadzie dostarcza silnych dowodów na związek między długotrwałym narażeniem na dwutlenek siarki (SO₂) w miejscu zamieszkania, a wyższym ryzykiem rozwoju stwardnienia zanikowego bocznego (SLA). To pierwsze tak precyzyjne badanie wskazujące, że SO₂, jako powszechny składnik zanieczyszczonego powietrza, może być istotnym czynnikiem środowiskowym w etiologii tej ciężkiej choroby neurodegeneracyjnej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zanieczyszczenia powietrza mogą wpływać na rozwój SLA.
- Czym jest dwutlenek siarki (SO₂) i jak wpływa na zdrowie.
- Jakie są wyniki kanadyjskiego badania populacyjnego z 2025 roku.
- Jak ograniczyć ekspozycję na SO₂ w domu i na zewnątrz.
Czym jest stwardnienie zanikowe boczne?
Stwardnienie zanikowe boczne (SLA) to rzadka, postępująca choroba zwyrodnieniowa ośrodkowego i obwodowego neuronu ruchowego , która prowadzi do stopniowej degeneracji komórek nerwowych odpowiedzialnych za ruch mięśni. Choroba kończy się zazwyczaj zgonem w ciągu kilku lat od wystąpienia pierwszych objawów. Obecnie dostępne są tylko ograniczone możliwości terapeutyczne, a przyczyny SLA pozostają w dużej mierze nieznane.
Dwutlenek siarki – cichy zagrożenie w naszych domach
Dwutlenek siarki (SO₂) to gaz emitowany przede wszystkim podczas spalania paliw kopalnych – w elektrowniach węglowych, rafineriach, zakładach przemysłowych i pojazdach z silnikami Diesla. Może również gromadzić się w powietrzu wewnątrz budynku w wyniku nieszczelnych pieców czy używania ognia otwartego.
Według najnowszych danych, długotrwałe narażenie na SO₂ w miejscu zamieszkania może zwiększać ryzyko wystąpienia SLA, czyniąc z niego realny czynnik ryzyka środowiskowego.
Kluczowe wyniki badania z Kanady
W badaniu opublikowanym w czasopiśmie Environmental Research naukowcy przeanalizowali dane 304 pacjentów z SLA i 1207 osób kontrolnych dobranych pod względem płci i roku urodzenia.
Zastosowano metodę regresji logistycznej warunkowej, uwzględniając ekspozycję na różne zanieczyszczenia powietrza, takie jak:
- NO₂ (dwutlenek azotu)
- PM2.5 (pyły drobnocząsteczkowe)
- O₃ (ozon)
- SO₂ (dwutlenek siarki)
Tylko ekspozycja na SO₂ wykazała istotny statystycznie związek z występowaniem SLA. Jak podają autorzy badania:
Skorygowane modele bezpośredniego efektu wskazały na zwiększone prawdopodobieństwo wystąpienia SLA na każdy wzrost interkwartylowy SO₂ o 0,14 ppb przy ilorazie szans (OR) wynoszącym 1,23.
Również modele pięcio- i dziesięcioletnie wykazały podobne powiązania z OR odpowiednio 1,21 i 1,23.
Wyniki pozostałych zanieczyszczeń nie były istotne statystycznie – NO₂ (OR 1,15), O₃ (OR 0,98), PM2.5 (OR 0,99), dym (OR 1,05).
Jak dochodzi do narażenia na SO₂?
Ekspozycja na dwutlenek siarki następuje głównie poprzez układ oddechowy, szczególnie w warunkach:
- spalania paliw w piecach, kuchenkach i kotłowniach,
- obecności dymu ze spalania biomasy i pożarów,
- zanieczyszczenia powietrza z ruchu drogowego i przemysłu,
- nieszczelnych instalacji grzewczych wewnątrz domów.
Zanieczyszczone powietrze zewnętrzne może przenikać do wnętrz, co oznacza, że narażenie na SO₂ może występować także w domach i mieszkaniach.
Jak ograniczyć ekspozycję na dwutlenek siarki?
Eksperci podkreślają, że ograniczenie narażenia na SO₂ jest możliwe, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i systemowym. Oto kluczowe rekomendacje:
Na poziomie indywidualnym:
- Monitoruj wskaźnik jakości powietrza (AQI) – unikaj aktywności na zewnątrz przy wysokich stężeniach SO₂.
- Używaj oczyszczaczy powietrza z filtrem HEPA w domu.
- Unikaj spalania w pomieszczeniach zamkniętych (np. kominki, grille).
- Regularnie konserwuj i uszczelniaj urządzenia grzewcze.
- W przypadku wysokiego zadymienia – stosuj dobrze dopasowaną maskę N95.
Na poziomie społecznym i politycznym:
- Redukcja emisji siarki z transportu i przemysłu.
- Dostosowanie norm do wytycznych WHO dotyczących jakości powietrza.
- Wsparcie transformacji energetycznej w kierunku czystych źródeł.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Badanie z 2025 r. wykazało, że długoterminowe narażenie na SO₂ w miejscu zamieszkania zwiększa ryzyko SLA (OR 1,23).
- Inne zanieczyszczenia, takie jak NO₂, O₃ czy PM2.5, nie wykazały istotnego związku z rozwojem SLA.
- SO₂ pochodzi głównie ze spalania paliw kopalnych – także w domowych piecach i kuchenkach.
- Ograniczenie emisji i ekspozycji na SO₂ powinno być priorytetem zarówno dla polityki zdrowotnej, jak i ochrony środowiska.
Źródło:
- Environmental Research
