Spory patentowe dotyczące technologii szczepionek mRNA należą do najbardziej złożonych i kosztownych konfliktów w historii współczesnej biotechnologii. Po kilku latach postępowań sądowych firma Moderna zdecydowała się na zawarcie globalnej ugody z Genevant Sciences oraz Arbutus Biopharma w sprawie wykorzystania technologii nanocząsteczek lipidowych (LNP) w szczepionce przeciw COVID-19. Wartość porozumienia może sięgnąć 2,25 miliarda dolarów, co czyni je jedną z największych ugód patentowych w branży farmaceutycznej.
Decyzja ta kończy wieloletni spór dotyczący technologii umożliwiającej dostarczanie cząsteczek mRNA do komórek organizmu – jednego z kluczowych elementów działania szczepionek przeciw COVID-19.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Moderna zdecydowała się na ugodę wartą do 2,25 miliarda dolarów w sporze patentowym dotyczącym technologii nanocząsteczek lipidowych (LNP) wykorzystywanej w szczepionce przeciw COVID-19.
- Jaką rolę w szczepionkach mRNA odgrywa technologia LNP i dlaczego jest kluczowa dla skutecznego dostarczania cząsteczek mRNA do komórek organizmu.
- Jakie warunki obejmuje globalna ugoda między Moderną, Genevant Sciences i Arbutus Biopharma, w tym płatność 950 mln dolarów z góry oraz potencjalne dodatkowe 1,3 mld dolarów.
- Dlaczego spory patentowe wokół technologii szczepionek mRNA mają ogromne.
Spór o technologię kluczową dla szczepionek mRNA
Sednem konfliktu była technologia nanocząsteczek lipidowych (LNP), która pełni kluczową funkcję w szczepionkach mRNA. Nanocząsteczki lipidowe działają jak mikroskopijna osłona ochronna dla cząsteczek mRNA. Dzięki nim materiał genetyczny zawarty w szczepionce może dotrzeć do komórek ludzkich w stabilnej formie, gdzie następnie inicjuje produkcję białka wirusa i uruchamia odpowiedź immunologiczną.
Genevant Sciences oraz Arbutus Biopharma twierdziły, że Moderna wykorzystała tę technologię w swojej szczepionce przeciw COVID-19 bez odpowiedniej licencji. Spór obejmował liczne postępowania sądowe w Stanach Zjednoczonych oraz w innych jurysdykcjach. Ugoda kończy wszystkie dotychczasowe spory dotyczące wykorzystania technologii LNP przez Modernę w szczepionce Spikevax.
Warunki ugody wartej do 2,25 miliarda dolarów
Zgodnie z ogłoszonym porozumieniem Moderna zgodziła się zapłacić:
- 950 milionów dolarów płatne z góry w lipcu 2026 roku,
- dodatkowe 1,3 miliarda dolarów, uzależnione od wyniku trwającej apelacji dotyczącej odpowiedzialności patentowej.
Łączna kwota może więc osiągnąć 2,25 miliarda dolarów. Jeżeli płatność warunkowa zostanie zrealizowana, ugoda stanie się:
- największą ujawnioną ugodą patentową w historii branży farmaceutycznej,
- drugą największą ugodą patentową w historii wszystkich sektorów gospodarki.
Porozumienie przewiduje również formalne uznanie przez Modernę naruszenia czterech patentów Genevant i Arbutus, przy jednoczesnym utrzymaniu ich ważności.
Licencja na technologię LNP dla Moderny
W ramach ugody Genevant udzieliło Modernie globalnej, niewyłącznej licencji na technologię dostarczania LNP do zastosowania w szczepionkach mRNA przeciw chorobom zakaźnym. Porozumienie obejmuje także tzw. klauzulę „covenant not to sue”, czyli zobowiązanie do niewnoszenia pozwów w związku z określonymi patentami oraz produktami Moderny.
Jednocześnie Moderna poinformowała, że dzięki tej ugodzie nie będzie zobowiązana do płacenia tantiem za technologię LNP w przyszłych szczepionkach, co ma istotne znaczenie dla planowanego rozwoju nowych preparatów, w tym szczepionek skojarzonych przeciw COVID-19 i grypie.
Reakcja rynku i znaczenie finansowe ugody
Ogłoszenie porozumienia spotkało się z natychmiastową reakcją rynku finansowego. Po publikacji informacji:
- akcje Moderny wzrosły o ponad 10% w handlu posesyjnym,
- akcje Arbutus wzrosły o około 11%,
- akcje Roivant Sciences zyskały około 1%.
Analityk Andrew Tsai z Jefferies ocenił, że ugoda jest korzystna dla Moderny, ponieważ eliminuje potencjalne ryzyko wysokich opłat licencyjnych. Według analityka: „usuwa najgorszy scenariusz” potencjalnie dwucyfrowych stawek tantiem. Co więcej, całkowita wartość ugody pozostaje stosunkowo niewielka w porównaniu z globalną sprzedażą szczepionek Moderny przeciw COVID-19, która dotychczas wyniosła około 48 miliardów dolarów.
Szerszy kontekst sporów patentowych wokół szczepionek COVID-19
Spór między Moderną, a Genevant oraz Arbutus jest częścią znacznie szerszej sieci postępowań patentowych związanych z technologią szczepionek mRNA. Podobne procesy dotyczą również innych producentów szczepionek przeciw COVID-19. Genevant i Arbutus wniosły w 2023 roku pozew przeciwko firmom Pfizer i BioNTech, zarzucając im wykorzystanie technologii LNP w szczepionce Comirnaty. Sprawa ta pozostaje nadal w toku.
Równolegle Moderna prowadzi własne spory patentowe przeciwko Pfizerowi i BioNTech dotyczące technologii mRNA, natomiast BioNTech złożył w lutym pozew wzajemny. Niemiecka firma twierdzi, że nowej generacji szczepionka Moderny przeciw COVID-19 MNEXSPIKE narusza jeden z jej patentów.
Do walki o udział w przychodach ze sprzedaży szczepionek przeciw COVID-19 włączyły się także inne koncerny farmaceutyczne, w tym GlaxoSmithKline, Bayer oraz Alnylam Pharmaceuticals.
Genevant i Arbutus: uznanie wkładu w rozwój technologii mRNA
Dla Genevant i Arbutus zawarta ugoda ma nie tylko znaczenie finansowe, ale również symboliczne. James Heyes, dyrektor generalny Genevant Sciences, podkreślił:
Jesteśmy zadowoleni z tej ugody, która pozwala nam zostawić za sobą ten długotrwały spór i skupić się na naszej misji, jaką jest wykorzystanie naszych światowej klasy systemów dostarczania kwasów nukleinowych do dostarczania innowacyjnych leków osobom, które ich potrzebują.
Z kolei Lindsay Androski, prezes i dyrektor generalna Arbutus, zwróciła uwagę na historyczne znaczenie technologii LNP:
Laureaci Nagrody Nobla, przedstawiciele branży i wybitni badacze od dawna dostrzegają, że naukowcy z Arbutus zmienili krajobraz rozwoju leków, opracowując technologię dostarczania LNP, umożliwiając wykorzystanie kwasów nukleinowych, w tym mRNA, w lekach i otwierając nowy świat możliwości.
Androski dodała również:„Dziś Moderna w końcu przyznała to samo”.
Technologia LNP – fundament współczesnych terapii RNA
Nanocząsteczki lipidowe stanowią jeden z najważniejszych elementów współczesnej biotechnologii. Technologia ta umożliwia skuteczne dostarczanie do komórek różnych cząsteczek RNA, w tym:
- mRNA wykorzystywanego w szczepionkach,
- RNA terapeutycznego w leczeniu chorób genetycznych,
- narzędzi stosowanych w edycji genów.
Platforma LNP rozwijana przez Genevant była wykorzystywana między innymi w pierwszym zatwierdzonym systemowym leku RNA-LNP – patisiranie, stosowanym w leczeniu amyloidozy transtyretynowej. Z tego powodu technologia ta pozostaje jednym z najbardziej strategicznych obszarów własności intelektualnej w sektorze biofarmaceutycznym.
Główne wnioski
- Moderna zawarła globalną ugodę z Genevant Sciences i Arbutus Biopharma o wartości do 2,25 miliarda dolarów w sprawie wykorzystania technologii nanocząsteczek lipidowych (LNP) w szczepionce Spikevax przeciw COVID-19.
- Firma zapłaci 950 milionów dolarów z góry w lipcu 2026 roku, a dodatkowe 1,3 miliarda dolarów będzie zależeć od wyniku apelacji dotyczącej odpowiedzialności patentowej.
- Ugoda obejmuje globalną, niewyłączną licencję na technologię LNP dla szczepionek mRNA przeciw chorobom zakaźnym oraz zakończenie wszystkich sporów patentowych przeciwko Modernie.
- Technologia LNP jest jednym z fundamentów współczesnych szczepionek mRNA, umożliwiając bezpieczne dostarczanie cząsteczek mRNA do komórek i uruchomienie odpowiedzi immunologicznej.
Źródło:
- Genevant Sciences
