Nowoczesne doustne leki przeciwzakrzepowe (NOAC) mogą wiązać się z wolniejszym pogarszaniem funkcji poznawczych u osób, które jednocześnie chorują na migotanie przedsionków i chorobę Alzheimera. Wskazują na to wyniki ogólnokrajowego szwedzkiego badania obejmującego ponad 7,3 tys. pacjentów. Analizę przeprowadzili naukowcy z Karolinska Institutet, a wyniki opublikowano w „European Heart Journal”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak nowoczesne doustne leki przeciwzakrzepowe (NOAC) wiążą się z tempem pogarszania funkcji poznawczych u osób z chorobą Alzheimera i migotaniem przedsionków.
- Jakie są wyniki szwedzkiego badania obejmującego 7308 pacjentów, w którym porównano stosowanie NOAC, warfaryny oraz brak leczenia przeciwzakrzepowego.
- Jak duża była różnica w tempie spadku wyniku MMSE oraz dlaczego nawet niewielki efekt może mieć znaczenie w dłuższej perspektywie.
- Dlaczego wyniki nie dowodzą, że NOAC bezpośrednio spowalniają chorobę Alzheimera i jakie ograniczenia badania wskazują naukowcy.
Migotanie przedsionków i choroba Alzheimera – częste połączenie u seniorów
Migotanie przedsionków należy do najczęstszych zaburzeń rytmu serca i występuje przede wszystkim u osób starszych. Jednocześnie wiek jest jednym z głównych czynników ryzyka choroby Alzheimera, dlatego oba schorzenia stosunkowo często współistnieją. Migotanie przedsionków zwiększa ryzyko powstawania zakrzepów, które mogą prowadzić m.in. do udaru niedokrwiennego mózgu. Z tego powodu u wielu pacjentów stosuje się doustne leki przeciwzakrzepowe. W ostatnich latach coraz większe znaczenie mają NOAC, czyli doustne antykoagulanty niebędące antagonistami witaminy K.
Dotychczasowe badania sugerowały, że leczenie przeciwzakrzepowe może być związane z mniejszym ryzykiem rozwoju demencji. Znacznie mniej wiadomo jednak o jego wpływie na osoby, u których choroba Alzheimera została już rozpoznana.
Istnieją powody, by sądzić, że leczenie może mieć pozytywny wpływ na funkcje poznawcze, na przykład poprzez poprawę przepływu krwi i ograniczenie drobnych uszkodzeń mózgu – mówi Maria Eriksdotter, profesor w Katedrze Neurobiologii, Nauk o Opiece i Społeczeństwie Instytutu Karolinska oraz starszy konsultant w dziedzinie geriatrii w Szpitalu Uniwersyteckim Karolinska, która kierowała badaniem.
Badanie objęło ponad 7,3 tys. pacjentów
Naukowcy wykorzystali dane ze SveDem, czyli szwedzkiego rejestru zaburzeń poznawczych i demencji. Do analizy włączono 7308 osób z rozpoznaną chorobą Alzheimera oraz migotaniem przedsionków. Pacjentów podzielono na trzy grupy. Pierwszą stanowiły osoby przyjmujące NOAC, drugą leczone starszym lekiem przeciwzakrzepowym – warfaryną, natomiast trzecią osoby, które nie stosowały doustnego leczenia przeciwzakrzepowego.
Zmiany funkcji poznawczych oceniano w czasie za pomocą Mini-Mental State Examination (MMSE). Jest to powszechnie stosowany test przesiewowy pozwalający ocenić m.in. orientację, pamięć, uwagę i inne podstawowe funkcje poznawcze.
NOAC wiązały się z wolniejszym pogorszeniem funkcji poznawczych
Analiza wykazała, że u osób przyjmujących NOAC funkcje poznawcze pogarszały się wolniej niż u pacjentów stosujących warfarynę oraz tych, którzy nie otrzymywali leczenia przeciwzakrzepowego. Różnica wynosiła nieco ponad 0,2 punktu w skali MMSE rocznie. W perspektywie jednego roku efekt jest więc stosunkowo niewielki. Autorzy zwracają jednak uwagę, że w chorobie rozwijającej się przez wiele lat nawet niewielkie różnice w tempie pogarszania funkcji poznawczych mogą nabierać znaczenia.
Różnica jest niewielka u konkretnego pacjenta z roku na rok, ale w dłuższej perspektywie nawet taki efekt może wpływać na rozwój funkcji poznawczych. Nasze odkrycia sugerują, że leczenie NOAC może mieć również istotny wpływ na funkcje poznawcze w tej grupie pacjentów – mówi Nanbo Zhu, badacz z Wydziału Neurobiologii, Nauk o Opiece i Społeczeństwie Instytutu Karolinska.
Mniejsze ryzyko udaru, zakrzepów i zgonu
Potencjalny związek z funkcjami poznawczymi nie był jedyną obserwowaną korzyścią. Pacjenci przyjmujący NOAC mieli również niższe ryzyko zgonu, udaru mózgu, zakrzepów oraz złamań w porównaniu z osobami, które nie stosowały antykoagulantów. Warfaryna także wiązała się z niższym ryzykiem zgonu, udaru mózgu i zakrzepów w porównaniu z brakiem leczenia przeciwzakrzepowego. Jednocześnie jej stosowanie było związane z wyższym ryzykiem poważnych krwawień.
Wyniki są szczególnie istotne w kontekście pacjentów w podeszłym wieku, u których lekarze muszą uwzględniać jednocześnie ryzyko udaru, krwawienia, upadków, innych chorób przewlekłych oraz postępujących zaburzeń poznawczych.
Czy NOAC rzeczywiście chronią funkcje poznawcze?
Autorzy podkreślają, że wyniki nie pozwalają stwierdzić, iż NOAC bezpośrednio spowalniają rozwój choroby Alzheimera. Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego wykazało związek między stosowanym leczeniem a tempem pogarszania funkcji poznawczych, ale nie potwierdziło zależności przyczynowo-skutkowej.
Nie można wykluczyć, że na rezultaty wpływały również inne różnice pomiędzy pacjentami. Nie wszystkie czynniki związane zarówno z wyborem konkretnego leczenia, jak i ogólnym stanem zdrowia można było w pełni uwzględnić w analizie. Ponadto część uczestników mogła zmieniać stosowane leki podczas okresu obserwacji. Dlatego potrzebne są dalsze badania, które pozwolą dokładniej określić, czy i w jakim stopniu rodzaj leczenia przeciwzakrzepowego może wpływać na przebieg zaburzeń poznawczych.
Główne wnioski
- Badanie Karolinska Institutet objęło 7308 osób z chorobą Alzheimera i migotaniem przedsionków, leczonych NOAC, warfaryną lub bez doustnej antykoagulacji.
- U pacjentów stosujących NOAC spadek funkcji poznawczych był wolniejszy niż u osób przyjmujących warfarynę lub niestosujących leków przeciwzakrzepowych. Różnica wynosiła nieco ponad 0,2 punktu MMSE rocznie.
- Stosowanie NOAC wiązało się również z niższym ryzykiem zgonu, udaru mózgu, zakrzepów i złamań w porównaniu z brakiem leczenia przeciwzakrzepowego. Warfaryna wiązała się natomiast z wyższym ryzykiem poważnych krwawień.
- Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego nie można na jego podstawie stwierdzić, że NOAC bezpośrednio spowalniają pogorszenie funkcji poznawczych lub rozwój choroby Alzheimera.
Źródło:
- https://academic.oup.com/eurheartj/advance-article/doi/10.1093/eurheartj/ehag584/8758725
- https://news.ki.se/blood-thinning-medication-linked-to-slower-cognitive-decline
