Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła Isembyld (apitegromab-mstn) firmy Scholar Rock do leczenia rdzeniowego zaniku mięśni (SMA). To pierwsza zatwierdzona terapia SMA ukierunkowana bezpośrednio na mięśnie. Lek może być stosowany u dorosłych oraz dzieci od 2. roku życia, które jednocześnie otrzymują leczenie ukierunkowane na SMN2. W badaniu fazy III SAPPHIRE dodanie Isembyldu do standardowej terapii przyniosło istotną poprawę funkcji motorycznych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego zatwierdzenie Isembyldu (apitegromab-mstn) przez FDA oznacza nowe podejście do leczenia rdzeniowego zaniku mięśni (SMA) i czym terapia różni się od dotychczas stosowanych leków.
- Jakie są wyniki badania fazy III SAPPHIRE, w którym dodanie Isembyldu do terapii ukierunkowanej na SMN2 poprawiło funkcje motoryczne o 2,2 punktu w skali HFMSE w porównaniu z placebo.
- Jak blokowanie aktywacji miostatyny wpływa na mięśnie i dlaczego apitegromab jest stosowany jako uzupełnienie leczenia ukierunkowanego na SMN2.
- Jak wygląda profil bezpieczeństwa, sposób podawania i koszt terapii Isembyldem, szacowany dla typowego pacjenta w USA na około 310 tys. dolarów rocznie.
FDA zatwierdza Isembyld w leczeniu SMA
FDA zatwierdziła Isembyld 11 września 2026 roku. Wskazanie obejmuje dorosłych oraz dzieci w wieku co najmniej 2 lat z SMA, którzy są leczeni terapią ukierunkowaną na białko przeżycia neuronów ruchowych 2 (SMN2). Decyzja jest istotna, ponieważ Isembyld reprezentuje inne podejście niż dotychczas stosowane terapie modyfikujące przebieg SMA. Zamiast koncentrować się przede wszystkim na mechanizmach związanych z neuronami ruchowymi i zwiększaniem poziomu funkcjonalnego białka SMN, lek oddziałuje bezpośrednio na mięśnie.
SMA jest rzadką chorobą genetyczną prowadzącą do nieodwracalnej utraty neuronów ruchowych, zaniku mięśni oraz postępującego pogorszenia funkcji motorycznych. Jeszcze przed 2016 rokiem nie było zatwierdzonych terapii modyfikujących przebieg choroby. Późniejsze wprowadzenie terapii ukierunkowanych na SMN zasadniczo zmieniło rokowanie pacjentów, jednak utrata siły i funkcji mięśni nadal pozostaje istotnym problemem klinicznym.
Isembyld działa na mięśnie. Jak działa apitegromab?
Isembyld, czyli apitegromab-mstn, jest w pełni ludzkim przeciwciałem monoklonalnym IgG4. Wiąże promiostatynę i utajoną miostatynę, hamując aktywację miostatyny oraz jej szlak sygnałowy. Miostatyna jest białkiem pełniącym funkcję naturalnego regulatora wzrostu mięśni. Ograniczenie jej aktywności ma umożliwiać zwiększenie potencjału mięśni do wzrostu i poprawy siły. Tym samym apitegromab uzupełnia działanie terapii ukierunkowanych na SMN2 – nie zastępuje ich, lecz jest stosowany jako leczenie dodatkowe.
To właśnie ten mechanizm odróżnia Isembyld od wcześniej zatwierdzonych terapii SMA. Scholar Rock określa preparat jako pierwsze i jedyne obecnie zatwierdzone leczenie SMA ukierunkowane bezpośrednio na mięśnie.
Badanie SAPPHIRE: poprawa funkcji motorycznych o 2,2 punktu
Podstawą decyzji FDA były wyniki randomizowanego, podwójnie zaślepionego i kontrolowanego placebo badania fazy III SAPPHIRE. W badaniu uczestniczyło 188 pacjentów z 5q SMA w wieku od 2 do 21 lat z dziewięciu krajów. Wszyscy otrzymywali już zatwierdzone leczenie ukierunkowane na SMN2 – nusinersen albo risdiplam. Uczestników przydzielono do grup otrzymujących apitegromab w dawce 10 mg/kg, 20 mg/kg lub placebo. Preparat podawano dożylnie co cztery tygodnie przez około rok.
W głównej populacji oceny skuteczności, obejmującej pacjentów w wieku 2–12 lat, zastosowanie zalecanej dawki 10 mg/kg wiązało się z poprawą o 2,2 punktu w skali HFMSE w porównaniu z placebo po roku leczenia. Wynik osiągnął nominalną istotność statystyczną – p=0,0121. Skala HFMSE (Hammersmith Functional Motor Scale-Expanded) jest stosowana do oceny zdolności motorycznych osób z SMA, dlatego nawet stosunkowo niewielkie różnice punktowe mogą mieć znaczenie dla funkcjonowania pacjentów. Co więcej, wzrost wyniku HFMSE o co najmniej 3 punkty uzyskano u 34,2 proc. pacjentów leczonych Isembyldem, podczas gdy w grupie placebo odsetek ten wyniósł 13,5 proc. Iloraz szans wyniósł 3,8.
Terapia uzupełnia leczenie ukierunkowane na SMN2
Znaczenie Isembyldu wynika przede wszystkim z możliwości jednoczesnego oddziaływania na dwa elementy patofizjologii SMA. Terapie ukierunkowane na SMN mają przede wszystkim przeciwdziałać utracie neuronów ruchowych, ale nie oddziałują bezpośrednio na mięśnie. Według Scholar Rock na świecie około 35 tys. pacjentów z SMA było leczonych terapiami ukierunkowanymi na SMN.
Isembyld ma natomiast poprawiać odpowiedź mięśniową poprzez selektywne hamowanie aktywacji miostatyny. W praktyce oznacza to strategię leczenia skojarzonego: dotychczasowa terapia pozostaje podstawą leczenia, natomiast apitegromab ma dodatkowo przeciwdziałać ograniczeniom wynikającym z osłabienia mięśni. FDA przyznała przy tym stosunkowo szerokie wskazanie – lek nie został ograniczony do konkretnego typu SMA ani wyłącznie do pacjentów zachowujących zdolność samodzielnego chodzenia.
Bezpieczeństwo Isembyldu. FDA zwraca uwagę na złamania
Baza danych dotyczących bezpieczeństwa apitegromabu obejmuje ponad 500 osób uczestniczących w badaniach klinicznych. Niektórzy pacjenci pozostają na terapii od ponad siedmiu lat. Ponadto 98 proc. uczestników badania SAPPHIRE leczonych apitegromabem zdecydowało się przejść do długoterminowego badania przedłużonego ONYX. Do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych należały infekcje górnych dróg oddechowych, wymioty, kaszel, infekcje wirusowe, ból głowy, zapalenie żołądka i jelit, zapalenie gardła oraz reakcje nadwrażliwości.
Szczególnej uwagi wymaga ryzyko złamań. W badaniu SAPPHIRE wystąpiły one u 9 proc. pacjentów otrzymujących Isembyld w dawce 10 mg/kg wobec 2 proc. osób otrzymujących placebo. Informacja dotycząca możliwości zwiększenia ryzyka złamań znalazła się w dokumentacji bezpieczeństwa leku.
Isembyld ma kosztować około 310 tys. dolarów rocznie
Scholar Rock rozpoczął komercyjne wprowadzanie Isembyldu w Stanach Zjednoczonych bezpośrednio po uzyskaniu zgody FDA. Według informacji przekazanych przez kierownictwo firmy typowy roczny koszt terapii ma wynosić około 310 tys. dolarów.
Ostateczne koszty będą zależały m.in. od masy ciała pacjenta i zakresu ubezpieczenia. Dla typowego chorego ważącego 35–45 kg przewidziane jest wykorzystanie około trzech fiolek co cztery tygodnie, a hurtowa cena pojedynczej fiolki wynosi 11 659 dolarów. Lek podawany jest w infuzji dożylnej raz na cztery tygodnie.
Zatwierdzenie po wcześniejszych problemach regulacyjnych
Droga apitegromabu do amerykańskiego rynku nie była prosta. Pierwszy wniosek Scholar Rock został odrzucony przez FDA we wrześniu 2025 roku z powodu problemów dotyczących zgodności z wymaganiami w zewnętrznym zakładzie odpowiedzialnym za proces produkcyjny. Problemy nie dotyczyły danych dotyczących skuteczności czy bezpieczeństwa samego apitegromabu. Scholar Rock ostatecznie usunął problematyczny zakład z wniosku i wykorzystał alternatywną lokalizację produkcyjną spełniającą wymagania FDA. Wrześniowa decyzja FDA oznacza jednocześnie pierwsze zatwierdzenie produktu leczniczego w historii Scholar Rock.
O firmie Scholar Rock
Scholar Rock to amerykańska firma biotechnologiczna z siedzibą w Cambridge w stanie Massachusetts, specjalizująca się w opracowywaniu terapii ukierunkowanych na czynniki wzrostu białek. Firma koncentruje się m.in. na chorobach nerwowo-mięśniowych, kardiometabolicznych i innych schorzeniach, w których modulowanie szlaków związanych z czynnikami wzrostu może przynieść korzyści terapeutyczne. Isembyld (apitegromab-mstn) jest pierwszym lekiem Scholar Rock zatwierdzonym przez FDA i jednocześnie pierwszą zatwierdzoną terapią SMA działającą bezpośrednio na mięśnie poprzez hamowanie aktywacji miostatyny.
Główne wnioski
- FDA zatwierdziła Isembyld (apitegromab-mstn) firmy Scholar Rock dla dorosłych i dzieci od 2. roku życia z SMA, którzy otrzymują terapię ukierunkowaną na SMN2.
- Isembyld jest pierwszą zatwierdzoną terapią SMA działającą bezpośrednio na mięśnie. Apitegromab selektywnie hamuje aktywację miostatyny – białka ograniczającego wzrost mięśni.
- W badaniu fazy III SAPPHIRE dodanie Isembyldu do standardowego leczenia przyniosło poprawę funkcji motorycznych o 2,2 punktu w skali HFMSE w porównaniu z placebo. Poprawę o co najmniej 3 punkty osiągnęło 34,2 proc. leczonych Isembyldem wobec 13,5 proc. w grupie placebo.
- Typowy roczny koszt terapii w USA ma wynosić około 310 tys. dolarów. Wśród kwestii dotyczących bezpieczeństwa uwagę zwraca ryzyko złamań – w badaniu wystąpiły one u 9 proc. pacjentów otrzymujących dawkę 10 mg/kg wobec 2 proc. w grupie placebo.
Źródło:
- https://investors.scholarrock.com/news-releases/news-release-details/scholar-rock-announces-fda-approval-isembyldtm-apitegromab-mstn/
- https://www.biospace.com/fda/scholar-rock-secures-first-fda-approval-for-muscle-targeting-rare-disease-drug
- https://www.biopharmadive.com/news/scholar-rock-sma-drug-isemblyd-fda-approve/830232/
