Biologiczne sygnały związane z przyszłym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, nerek i zaburzeń metabolicznych mogą być obecne już w dzieciństwie. Naukowcy z UTHealth Houston przeanalizowali około 5000 białek u 273 dzieci i zidentyfikowali sześć sygnatur białkowych związanych z ryzykiem chorób sercowo-nerkowo-metabolicznych. Podobne wzorce stwierdzono następnie u dorosłych. Wyniki opublikowano w „Nature Metabolism”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak wcześnie można wykryć biologiczne sygnały związane z ryzykiem chorób układu krążenia, nerek i zaburzeń metabolicznych oraz jakie znaczenie mogą mieć sygnatury białkowe obecne we krwi.
- Wyniki badania, w którym u 273 dzieci przeanalizowano około 5000 białek i zidentyfikowano sześć sygnatur białkowych związanych z ryzykiem sercowo-nerkowo-metabolicznym.
- Jak podobne sygnatury białkowe wiązały się z ryzykiem chorób u dorosłych oraz jak naukowcy zweryfikowali wyniki na danych ponad 28 tys. uczestników UK Biobank.
- Dlaczego autorzy wskazują dzieciństwo jako ważny moment dla profilaktyki i wczesnej interwencji oraz jakie znaczenie może mieć w przyszłości medycyna precyzyjna.
Ryzyko chorób sercowo-nerkowo-metabolicznych widoczne już u dzieci
Choroby sercowo-nerkowo-metaboliczne obejmują wzajemnie powiązane zaburzenia dotyczące układu sercowo-naczyniowego, nerek i metabolizmu, w tym m.in. choroby serca, cukrzycę i otyłość. Nowe badanie sugeruje, że procesy biologiczne prowadzące do ich rozwoju mogą rozpoczynać się znacznie wcześniej, niż pojawia się kliniczna choroba. Naukowcy wykorzystali dane 273 dzieci uczestniczących w Border Health Research Cohort prowadzonej przez Border Health Research Center w UTHealth Houston School of Public Health w Brownsville. Analiza około 5000 białek pozwoliła zidentyfikować sześć sygnatur białkowych związanych z ryzykiem chorób sercowo-nerkowo-metabolicznych. Co istotne, czynniki ryzyka można było identyfikować już u dzieci w wieku 8 lat.
Zrozumienie rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego, nerek i metabolizmu w ciągu całego życia jest niezwykle istotne – powiedział Highland. Białka krążące we krwi mogą służyć jako markery nowo powstających patologii w całym organizmie. Te wczesne markery mogą pomóc w identyfikacji osób z grupy podwyższonego ryzyka, które wymagają wzmożonego monitorowania i potencjalnie wczesnej interwencji.
Te same sygnatury białkowe występowały u dorosłych
Badacze sprawdzili następnie, czy wzorce obserwowane u dzieci występują również w późniejszym wieku. Te same sygnatury wykryto u 685 dorosłych z tej samej społeczności, u których występowało wysokie ryzyko chorób sercowo-nerkowo-metabolicznych.
Dodatkowej weryfikacji dokonano na danych ponad 28 tys. dorosłych uczestników UK Biobank. Osoby, u których występowały podobne sygnatury białkowe, były bardziej narażone na zawał serca oraz inne problemy zdrowotne związane z chorobami układu sercowo-naczyniowego, nerek i metabolizmu. Wyniki wskazują zatem, że określone zmiany w proteomie mogą pojawiać się wiele lat przed rozwojem poważnych konsekwencji klinicznych.
Otyłość, insulinooporność i zaburzenia czynności wątroby już w dzieciństwie
Analiza nie ograniczała się do białek. Wiele dzieci uczestniczących w badaniu miało już cechy związane z ryzykiem sercowo-nerkowo-metabolicznym, w tym otyłość, insulinooporność, nieprawidłowe stężenia cholesterolu oraz zaburzenia czynności wątroby. Jednocześnie część badań wykorzystanych przez naukowców nie należy do standardowych analiz wykonywanych podczas rutynowych wizyt pediatrycznych. Zdaniem autorów wyniki przemawiają za dalszym rozwojem metod pozwalających wcześniej identyfikować dzieci wymagające szczególnego monitorowania.
Leki GLP-1 zmieniały część sygnatur białkowych u dorosłych
Szczególnie interesujący element badania dotyczył porównania z wynikami dotyczącymi terapii GLP-1. Naukowcy stwierdzili, że większość białek należących do sygnatur związanych z wysokim ryzykiem zmieniała się w kierunku profilu uznawanego za korzystniejszy u dorosłych przyjmujących leki GLP-1.
To powiązanie jest naprawdę jednym z najbardziej ekscytujących odkryć, ponieważ białka, które przewidują ryzyko chorób kardiometabolicznych, wszystkie zaczęły zmieniać się w kierunku zdrowia po tym, jak dorośli zaczęli przyjmować GLP-1. To sprawia, że jest to modyfikowalny stan ryzyka, a nie stały wyznacznik losu – powiedziała dr Kari North, autorka korespondencyjna, dyrektor Centrum Badań nad Zdrowiem Granicznym i profesor w Szkole Zdrowia Publicznego. Dzieciństwo to czas, w którym naprawdę musimy zacząć interweniować, ponieważ jest to proces odwracalny.
Wynik ten nie oznacza jednak, że badanie wykazało zasadność stosowania leków GLP-1 u dzieci w celu modyfikowania opisanych sygnatur. Analiza dotycząca wpływu tych terapii odnosiła się do dorosłych.
Wczesna identyfikacja ryzyka może zmienić profilaktykę
Zdaniem badaczy wykrywanie biologicznych sygnałów ryzyka na wczesnym etapie może w przyszłości wspierać medycynę precyzyjną oraz pozwalać kierować intensywniejsze działania profilaktyczne do dzieci najbardziej narażonych na rozwój chorób.
Jeśli uda nam się odwrócić zaburzenia regulacji białek, które wpływają na ryzyko zawału serca w późniejszym życiu, w dzieciństwie będziemy mogli znacząco zmniejszyć obciążenie chorobami układu krążenia, które obserwujemy obecnie wśród dorosłych na całym świecie – powiedział North. Musimy przeprowadzać lepsze badania przesiewowe u dzieci, a jeśli zauważymy, że są one w grupie podwyższonego ryzyka, czas działać już teraz.
Główne wnioski
- Naukowcy z UTHealth Houston wykazali, że sygnatury białkowe związane z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, nerek i zaburzeń metabolicznych można identyfikować już u dzieci w wieku 8 lat.
- W grupie 273 dzieci przeanalizowano około 5000 białek i wyodrębniono sześć sygnatur białkowych. Podobne wzorce stwierdzono również u 685 dorosłych z tej samej społeczności.
- Analiza obejmująca ponad 28 tys. dorosłych z UK Biobank wykazała, że osoby z podobnymi sygnaturami były bardziej narażone na zawał serca i inne problemy związane z chorobami sercowo-nerkowo-metabolicznymi.
- U dorosłych przyjmujących leki GLP-1 większość białek tworzących sygnatury wysokiego ryzyka zmieniała się w kierunku korzystniejszego profilu. Nie oznacza to jednak, że badanie wykazało zasadność stosowania GLP-1 u dzieci w celu modyfikowania tego ryzyka.
Źródło:
- University of Texas Health Science Center at Houston
- https://www.nature.com/articles/s42255-026-01589-7
