Pojedyncza dawka eksperymentalnego sprayu do nosa zawierającego mebufoteninę (5-MeO-DMT) może szybko zmniejszać objawy depresji trudnej do leczenia, a uzyskana poprawa może utrzymywać się nawet przez osiem tygodni. Takie wyniki przyniosło randomizowane badanie kliniczne fazy IIb z udziałem 193 pacjentów, opublikowane w czasopiśmie „JAMA”. Substancja znana z występowania w jadzie ropuchy pustynnej Sonora może stać się podstawą nowej terapii przeciwdepresyjnej, jednak jej skuteczność i bezpieczeństwo wymagają dalszych badań.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym jest mebufotenina (5-MeO-DMT) i jak działa eksperymentalny spray do nosa stosowany w leczeniu depresji.
- Jakie wyniki przyniosło badanie kliniczne fazy IIb z udziałem 193 pacjentów z depresją trudną do leczenia.
- Jak szybko pojawia się działanie przeciwdepresyjne i dlaczego poprawa może utrzymywać się nawet przez osiem tygodni po pojedynczej dawce.
- Jakie działania niepożądane zaobserwowano oraz co musi zostać potwierdzone, zanim terapia 5-MeO-DMT będzie mogła znaleźć zastosowanie kliniczne.
Mebufotenina w leczeniu depresji. Wyniki badania klinicznego fazy IIb
Depresja trudna do leczenia pozostaje istotnym wyzwaniem współczesnej psychiatrii. Szacuje się, że około jedna trzecia pacjentów z ciężką depresją nie uzyskuje wystarczającej poprawy po standardowej farmakoterapii. Dlatego naukowcy poszukują substancji, które mogłyby działać szybciej i zapewniać długotrwałe korzyści.
Jednym z badanych związków jest mebufotenina (5-MeO-DMT), silnie działająca substancja psychodeliczna występująca naturalnie m.in. w wydzielinie ropuchy pustynnej Sonora (Incilius alvarius). W badaniu opublikowanym w „Journal of the American Medical Association” (JAMA) wykorzystano jednak syntetyczną, oczyszczoną postać związku – benzoesan mebufoteniny – podawaną donosowo. Nie stosowano naturalnego jadu zwierzęcego. Badanie fazy IIb przeprowadzono w 38 ośrodkach klinicznych w Stanach Zjednoczonych, Australii i Europie. Uczestniczyły w nim 193 osoby w wieku 18–75 lat, u których wcześniejsze leczenie przeciwdepresyjne nie przyniosło oczekiwanych rezultatów.
Jak działa spray do nosa zawierający 5-MeO-DMT?
Mebufotenina należy do grupy psychodelików serotoninergicznych. Jej działanie wiąże się przede wszystkim z aktywacją receptorów serotoninowych 5-HT1A i 5-HT2A, uczestniczących w regulacji nastroju, emocji i percepcji. W przeciwieństwie do niektórych innych substancji psychodelicznych 5-MeO-DMT charakteryzuje się krótkotrwałym działaniem psychoaktywnym, które zazwyczaj ustępuje w ciągu około godziny.
Może to stanowić potencjalną przewagę organizacyjną nad terapiami wykorzystującymi psylocybinę czy LSD, wymagającymi często wielogodzinnego monitorowania pacjentów. Co istotne, krótki czas działania psychodelicznego nie musi oznaczać równie krótkiego efektu przeciwdepresyjnego. Wyniki badania sugerują, że poprawa nastroju może utrzymywać się przez wiele tygodni po pojedynczym podaniu substancji.
Jedna dawka sprayu zmniejszała objawy depresji nawet przez osiem tygodni
Uczestników losowo przydzielono do trzech grup otrzymujących pojedynczą dawkę donosowego benzoesanu mebufoteniny:
- 0,3 mg – niska dawka porównawcza;
- 8 mg – średnia dawka terapeutyczna;
- 12 mg – najwyższa oceniana dawka.
Wszyscy uczestnicy otrzymywali również wsparcie psychologiczne przed podaniem substancji, podczas sesji oraz po jej zakończeniu. Wyniki wykazały, że dawki 8 mg i 12 mg zapewniały większą redukcję objawów depresji niż dawka 0,3 mg. Różnica w ocenie nasilenia depresji wynosiła odpowiednio 6,2 oraz 5,3 punktu na korzyść wyższych dawek.
Pierwsze oznaki poprawy obserwowano już w ciągu 24–48 godzin, natomiast efekt przeciwdepresyjny utrzymywał się w okresie obserwacji sięgającym ośmiu tygodni. U około jednej trzeciej pacjentów otrzymujących dawki 8 mg lub 12 mg odnotowano zmniejszenie nasilenia objawów depresyjnych o co najmniej 50%. Warto jednak podkreślić, że poprawa nie oznaczała całkowitego ustąpienia choroby u wszystkich uczestników.
Większość pacjentów mogła opuścić ośrodek po dwóch godzinach
Jednym z istotnych elementów badania była ocena czasu potrzebnego na ustąpienie ostrych efektów psychodelicznych i bezpieczne zakończenie sesji. W ciągu dwóch godzin od podania preparatu kryteria gotowości do wypisu spełniło 85% pacjentów otrzymujących 8 mg oraz 78% osób przyjmujących 12 mg.
Dla porównania sesje z wykorzystaniem psylocybiny lub LSD mogą wymagać od czterech do dwunastu godzin nadzoru medycznego. Krótszy czas obserwacji mógłby w przyszłości ułatwić organizację leczenia, jednak wymaga to potwierdzenia w kolejnych badaniach.
Bezpieczeństwo terapii i ograniczenia badania
Większość zgłaszanych działań niepożądanych miała charakter łagodny lub umiarkowany. Najczęściej występowały bóle głowy, nudności i dolegliwości ze strony nosa, które zazwyczaj ustępowały w dniu podania preparatu. Odnotowano jednak również przypadek dwóch silnych napadów paniki u jednego uczestnika. Badacze zwracają uwagę na istotne ograniczenia. Z badania wykluczono osoby zgłaszające myśli samobójcze, dlatego nie wiadomo, czy terapia byłaby dla nich bezpieczna i skuteczna.
Ponadto nie ustalono optymalnego sposobu długoterminowego leczenia podtrzymującego ani zasad łączenia mebufoteniny z konwencjonalnymi lekami przeciwdepresyjnymi. Psychofarmakolog Chittaranjan Andrade, komentując wyniki na łamach JAMA, wskazał również, że średnia poprawa wynosiła około 30%, a odsetki odpowiedzi i remisji były niższe niż obserwowane w niektórych badaniach nad ketaminą czy terapią elektrowstrząsową.
Badania fazy III mają potwierdzić skuteczność mebufoteniny
Na podstawie uzyskanych wyników do dalszego rozwoju klinicznego wybrano dawkę 8 mg, która wykazała korzystną relację między skutecznością, a tolerancją.
Planowane badania fazy III mają objąć większą populację pacjentów i umożliwić dokładniejszą ocenę bezpieczeństwa, trwałości odpowiedzi przeciwdepresyjnej oraz potencjalnego miejsca mebufoteniny w leczeniu depresji. Naukowcy będą musieli również ustalić, czy konieczne jest powtarzanie dawek oraz jak nowa terapia wypada w porównaniu z dostępnymi metodami leczenia.
Główne wnioski
- Spray do nosa zawierający mebufoteninę (5-MeO-DMT) wykazał obiecujące działanie przeciwdepresyjne. W randomizowanym badaniu klinicznym fazy IIb, opublikowanym w „JAMA”, uczestniczyło 193 pacjentów z depresją trudną do leczenia.
- Pojedyncza dawka 8 mg lub 12 mg zmniejszała objawy depresji nawet przez osiem tygodni. Pierwsze oznaki poprawy obserwowano już w ciągu 24–48 godzin, a u około jednej trzeciej pacjentów otrzymujących wyższe dawki nasilenie objawów zmniejszyło się o co najmniej 50%.
- Większość pacjentów była gotowa do wypisu w ciągu dwóch godzin od podania preparatu. Kryteria bezpieczeństwa spełniło 85% osób otrzymujących 8 mg oraz 78% pacjentów przyjmujących 12 mg. Najczęstsze działania niepożądane obejmowały bóle głowy, nudności i dolegliwości ze strony nosa.
- Mebufotenina pozostaje eksperymentalną metodą leczenia depresji. Do dalszych badań klinicznych fazy III wybrano dawkę 8 mg. Konieczne jest potwierdzenie skuteczności, bezpieczeństwa i trwałości działania terapii w większej populacji pacjentów.
Źródło:
- https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2855796
